Ο Χριστοδουλίδης μετρά ημερομηνίες, η Πράσινη Γραμμή εκκρεμότητες

Ένα ευρωπαϊκό επίτευγμα θα ήταν χρήσιμο στον Νίκο Χριστοδουλίδη ενόψει της εκλογικής αναμέτρησης του 2028. Μόνο που το Σένγκεν έχει μια ιδιομορφία: για να χωρέσει στο προεδρικό ημερολόγιο, πρέπει πρώτα να χωρέσει στην πραγματικότητα μιας διαιρεμένης χώρας. Και εκεί οι τεχνικές βεβαιώσεις δεν αρκούν.

Το ημερολόγιο θέλει ομοφωνία

Ο Κύπριος πρόεδρος επιδιώκει να εξεταστεί η ένταξη στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων της 3ης Δεκεμβρίου, αναζητώντας πολιτική δέσμευση και ορίζοντα ολοκλήρωσης μέσα στη θητεία του. Στις 15 Οκτωβρίου, κατά την άφιξή του στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, παρουσίασε το τεχνικό σκέλος ως ολοκληρωμένο, μεταφέροντας την εκκρεμότητα στις πολιτικές αποφάσεις.

Η διαδρομή, πάντως, έχει ήδη χάσει έναν σταθμό. Παρά την ευνοϊκή αξιολόγηση της Επιτροπής, το θέμα έμεινε εκτός της συνεδρίασης της 1ης Οκτωβρίου. Το 2026, που είχε προβληθεί ως χρονιά εισόδου, αποδείχθηκε μάλλον φιλόδοξο ορόσημο. Η διαδικασία άρχισε το 2019, όταν πρόεδρος ήταν ο Νίκος Αναστασιάδης και ο σημερινός πρόεδρος υπουργός Εξωτερικών, και επιταχύνθηκε μετά το 2023.

Η στήριξη της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του ΕΛΚ, που στις 15 Οκτωβρίου ζήτησε να κλείσουν εγκαίρως οι εκκρεμότητες, προσφέρει πολιτικό έρεισμα. Όχι εισιτήριο: απαιτείται ομοφωνία στο Συμβούλιο, αφού προηγηθεί διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η αναμονή μπορεί να κρατήσει χρόνια.

Η γραμμή δεν σβήνεται

Οι επιφυλάξεις εταίρων επικεντρώνονται στην Πράσινη Γραμμή. Πληροφορίες αναφέρουν ότι παραμένει ανοιχτός ο νομικός τρόπος εφαρμογής των κανόνων Σένγκεν εκεί. Η Λευκωσία αποφεύγει την αναθεώρηση του σχετικού Κανονισμού, φοβούμενη πρόσθετους όρους. Εκκρεμεί επίσης το βρετανικό αίτημα πρόσβασης σε δεδομένα Σένγκεν για ελέγχους σε δύο περάσματα εντός των βάσεων.

Στα πηγαδάκια συζητείται και η πιθανότητα πολιτικών συνεννοήσεων μέσα στη διαπραγμάτευση του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Πρόκειται για ενδεχόμενο, όχι για εξασφαλισμένο αντάλλαγμα.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει την ένταξη ως ευρωπαϊκή υποχρέωση, όφελος για την ασφάλεια, τις μετακινήσεις και τις επενδύσεις, ξεχωριστό από το Κυπριακό. Διαβεβαιώνει ότι οι ρυθμίσεις θα συμβαδίζουν με τη Συνθήκη Προσχώρησης και πως η Πράσινη Γραμμή δεν συνιστά σύνορο. Ακριβώς όμως επειδή πρόκειται για γραμμή εκεχειρίας, οι αυστηρότεροι έλεγχοι εγείρουν πολιτικό ερώτημα, όχι μόνο διαδικαστικό.

Ποια ολοκλήρωση προηγείται;

Οι προσπάθειες του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ δεν έφεραν ουσιαστική επανεκκίνηση συνομιλιών, με τον Χριστοδουλίδη να μην εξαιρείται από την αποτίμηση ευθυνών. Οι προειδοποιήσεις για απομάκρυνση των κοινοτήτων και δυσκολίες συνεργασίας παραμένουν, ενώ ο υφιστάμενος Κανονισμός ήδη προκαλεί τριβές.

Από το 2004, το Πρωτόκολλο 10 κρατά σε αναστολή το ευρωπαϊκό κεκτημένο στα κατεχόμενα. Η επανένωση παραμένει η μεγάλη εκκρεμότητα, μαζί με τον τερματισμό της κατοχής, τα δικαιώματα και την ασφάλεια όλων των Κυπρίων. Κι όμως, ουσιαστικός δημόσιος αντίλογος για το Σένγκεν υπήρξε περιορισμένος.

Η Ιρλανδία αξιοποιεί τη θεσμοθετημένη εξαίρεσή της για να προστατεύει την επικοινωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο. Στην Κύπρο, ποιος εγγυάται ότι μια ευρωπαϊκή επιτυχία δεν θα κάνει τη διαίρεση πιο λειτουργική αντί για λιγότερο μόνιμη;