Ο Βορράς κόβει τον λογαριασμό, ο Νότος κοιτάζει το ταμείο

Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη αποκτά άλλη γοητεία όταν ο λογαριασμός μεταφέρεται στον διπλανό. Πριν από το άτυπο Συμβούλιο Κορυφής της επόμενης εβδομάδας, οι 27 παραμένουν χωρίς συμφωνία για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό. Οι εύπορες χώρες του Βορρά, που καταβάλλουν περισσότερα από όσα εισπράττουν, ζητούν περικοπές 100-200 δισ. ευρώ. Η οικονομία, ως συνήθως, προτείνεται στα κονδύλια που χρειάζονται περισσότερο οι άλλοι.

Ο λογαριασμός κατηφορίζει νότια

Στο στόχαστρο βρίσκονται η Κοινή Αγροτική Πολιτική και τα προγράμματα συνοχής: χρηματοδοτήσεις κρίσιμες για τις λιγότερο εύπορες χώρες, ανάμεσά τους η Ελλάδα. Οι περικοπές δεν έχουν συμφωνηθεί. Εάν όμως προχωρήσουν, η πίεση θα μεταφερθεί στις αγροτικές ενισχύσεις και στην προσπάθεια περιορισμού των περιφερειακών ανισοτήτων. Για την Αθήνα, συνεπώς, δεν πρόκειται για άσκηση ευρωπαϊκής λογιστικής.

Και η συγκυρία κάθε άλλο παρά προσφέρεται για κοινωνικές εκπτώσεις: ενεργειακή κρίση, ακριβά αγαθά και κοινωνικές αναταραχές στην Ισπανία και στη Γαλλία. Η Eurostat καταγράφει για το 2025 92,7 εκατομμύρια ανθρώπους σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, δηλαδή το 20,9% του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Δύσκολο ακροατήριο για διακηρύξεις ευημερίας.

Τα δισεκατομμύρια θέλουν υποσημειώσεις

Στην άλλη πλευρά των προτεραιοτήτων βρίσκεται η Ουκρανία. Η Επιτροπή αποτιμά τη συνολική ευρωπαϊκή στήριξη από την έναρξη της ρωσικής εισβολής σε 224,5 δισ. ευρώ: 110,3 δισ. από χρηματοδοτήσεις ή εγγυήσεις του κοινοτικού προϋπολογισμού, 77,9 δισ. στρατιωτικής βοήθειας, έως 17 δισ. για υποδοχή Ουκρανών, 15,5 δισ. διμερούς βοήθειας και 3,8 δισ. από έσοδα δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

Χρειάζεται, πάντως, μια ουσιώδης διάκριση: δεν πρόκειται για ενιαία χρηματική μεταφορά στο Κίεβο. Συνυπολογίζονται δάνεια, εγγυήσεις, η αξία στρατιωτικού υλικού και έξοδα εντός της Ένωσης. Στο δημοσιονομικό σκέλος καταγράφονται 43,3 δισ. εκταμιευμένης μακροοικονομικής βοήθειας, 42 δισ. άμεσης και έμμεσης στήριξης μέσω του Ukraine Facility και 14,9 δισ. εκταμιεύσεων του νέου δανείου.

Εγγυήσεις σήμερα, απαντήσεις αργότερα

Προστίθεται το δάνειο των 90 δισ. ευρώ για το 2026-2027, με ευρωπαϊκό δανεισμό και δημοσιονομική κάλυψη από την Ένωση. Η αποπληρωμή συνδέεται με τις ρωσικές επανορθώσεις: μια σύνδεση που δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Παράλληλα, το ουκρανικό υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει για το 2027 δημοσιονομικό έλλειμμα χρηματοδότησης 28,7 δισ. και επιπλέον στρατιωτικές ανάγκες 39,6 δισ. ευρώ. Τα 68,3 δισ. είναι πρόβλεψη αναγκών, όχι ήδη καταβληθέν ποσό.

Τα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν ότι η βοήθεια προκάλεσε την ευρωπαϊκή φτώχεια ούτε αυτόματη αφαίρεση αντίστοιχων αγροτικών πόρων. Τεκμηριώνουν όμως την ανάγκη για διαφανή λογαριασμό και ανεξάρτητο έλεγχο: χωριστή καταγραφή κάθε μορφής στήριξης, έλεγχο χρήσης, αντιδιαφθορικούς όρους και εκτίμηση των επιπτώσεων κάθε νέας δέσμευσης στις υπόλοιπες πολιτικές. Διαφορετικά, ποιος αποφασίζει τις προτεραιότητες και ποιος απλώς καλείται να πληρώσει;