Τα σχολικά ταβάνια και η βολική αναζήτηση ενόχων στα θρανία

Αν ένα σχολικό ταβάνι πέσει, το πρόβλημα δεν μπορεί να είναι ότι εκθέτει την κυβέρνηση. Το πρόβλημα είναι ότι απειλεί μαθητές. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο προτεραιότητες είναι ολόκληρη η συζήτηση για τη λογοδοσία: εξετάζουμε την ασφάλεια του σχολείου ή αναζητούμε τρόπο να προστατευτεί πολιτικά εκείνος που καλείται να δώσει εξηγήσεις;

Ο σαρκασμός για μαθητές που δήθεν πειράζουν τα ταβάνια ώστε να πέσουν πάνω τους και να κατηγορηθεί η κυβέρνηση σπρώχνει αυτή την αντιστροφή μέχρι τον παραλογισμό. Ο εκτεθειμένος γίνεται ύποπτος και εκείνος που δέχεται την κριτική εμφανίζεται περίπου ως το πραγματικό θύμα.

Ο ένοχος στο θρανίο

Η αιχμή δεν είναι μια κυριολεκτική καταγγελία εναντίον μαθητών. Είναι η γελοιοποίηση μιας λογικής που αντιμετωπίζει το δυσάρεστο γεγονός πρωτίστως ως πολιτική ζημιά. Για να λειτουργήσει η ειρωνεία, αρκεί η εξωφρενική εικόνα: παιδιά να οργανώνουν τον δικό τους τραυματισμό προκειμένου να προκαλέσουν κυβερνητικό κόστος. Η υπερβολή φωτίζει το παράλογο, δεν το τεκμηριώνει ως περιστατικό.

Εδώ βρίσκεται και το ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα. Όταν τίθεται ζήτημα ασφάλειας σε σχολικό κτίριο, προηγούνται ο έλεγχος, η προστασία και η εξήγηση. Η συζήτηση για το ποιος ωφελείται από την καταγγελία δεν απαντά σε κανένα από αυτά. Ακόμη και η πιο ενοχλητική κριτική δεν απαλλάσσει τον αρμόδιο από την υποχρέωση να απαντήσει επί της ουσίας.

Η ευθύνη θέλει διεύθυνση

Υπάρχει, βεβαίως, σοβαρός αντίλογος: η ευθύνη δεν αποδίδεται με σαρκασμό. Η συγκεκριμένη αιχμή δεν παρέχει στοιχεία για σχολείο, χρόνο, τεχνική αιτία ή αρμόδιο φορέα. Συνεπώς, δεν επιτρέπει ούτε διάγνωση της βλάβης ούτε καταλογισμό συγκεκριμένης παράλειψης. Το να χρεωθούν όλα αυτομάτως στην κυβέρνηση θα ήταν εξίσου εύκολη συντόμευση με το να απαλλαγεί προκαταβολικά.

Αυτό, όμως, δεν μετατρέπει τη λογοδοσία σε προαιρετική άσκηση. Η διάκριση αρμοδιοτήτων έχει αξία όταν εξηγεί ποιος όφειλε να κάνει τι, όχι όταν καταλήγει να μην οφείλει κανείς τίποτε. Η πολιτική απάντηση χρειάζεται συγκεκριμένο περιεχόμενο: ποιος ελέγχει, τι διαπιστώνεται, ποια μέτρα απαιτούνται. Όχι έναν βολικό αντίπαλο απέναντι στον οποίο θα οργανωθεί η άμυνα.

Το σχολικό ταβάνι δεν είναι δημοσκόπηση για να συζητείται πρώτα ποιον πλήττει. Και οι μαθητές δεν είναι υποχρεωμένοι να αποδεικνύουν ότι δεν έχουν πολιτικά κίνητρα για να δικαιούνται ασφαλή αίθουσα. Η ασφάλεια προηγείται της κυβερνητικής εικόνας. Αν αυτή η σειρά χρειάζεται υπενθύμιση, ο σαρκασμός έχει ήδη βρει τον στόχο του.