Τα κολλέγια ευχαρίστησαν την κυβέρνηση – και κάπου εκεί κρύβεται η ουσία

Υπάρχει μια στιγμή που το «επιτελικό κράτος» παύει να είναι σλόγκαν και γίνεται αυτοσαρκασμός: όταν οι ίδιοι οι αποδέκτες μιας νομοθετικής ρύθμισης σπεύδουν να ευχαριστήσουν δημόσια την κυβέρνηση που τους την πρόσφερε. Ακριβώς αυτό συνέβη με την τροπολογία που αναγνωρίζει τα κολλέγια ως πανεπιστήμια, μια ρύθμιση που πέρασε με τη διακριτικότητα που συνηθίζεται όταν το αντικείμενο είναι ευαίσθητο και το αντάλλαγμα προφανές.

Η αντίδραση δεν άργησε, ούτε ήταν διπλωματική.

Η ευγνωμοσύνη που προδίδει

Το ότι τα κολλέγια βγάζουν ανακοίνωση ευχαριστιών δεν είναι απλώς αδέξιο ολίσθημα δημόσιων σχέσεων· είναι ομολογία. Μια κυβέρνηση που πραγματικά νομοθετεί για το δημόσιο συμφέρον δεν χρειάζεται να λαμβάνει ευχαριστίες από τον ωφελούμενο κλάδο, γιατί η ρύθμιση δεν θα ήταν στοχευμένη χάρη σε συγκεκριμένο αίτημα αλλά προϊόν ευρύτερης πολιτικής. Όταν όμως ο αποδέκτης νιώθει την ανάγκη να πει δημοσίως «ευχαριστώ», κάτι στην ισορροπία έχει γείρει υπερβολικά προς τη μία πλευρά.

Η κριτική που διατυπώνεται είναι σκληρή αλλά ακριβής στη διάγνωσή της: δεν πρόκειται για απλή αναποτελεσματικότητα του κρατικού μηχανισμού, αλλά για κάτι πιο ανησυχητικό — μια ανικανότητα που, όταν συνδυάζεται με ισχυρά συμφέροντα, μετατρέπεται σε επικινδυνότητα. Το «επιτελικό κράτος» που η κυβέρνηση επικαλείται ως ταυτότητά της αποδεικνύεται, στην πράξη, ευέλικτο μόνο προς μία κατεύθυνση.

Το ζήτημα πίσω από τον τίτλο

Η αναγνώριση των κολλεγίων ως πανεπιστημίων δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια· αγγίζει τον πυρήνα του δημόσιου πανεπιστημιακού συστήματος, την αξία των τίτλων σπουδών και τη σχέση κράτους-ιδιωτικής εκπαίδευσης, ζητήματα που έχουν ταλανίσει την ελληνική πολιτική σκηνή για δεκαετίες με έντονες αντιπαραθέσεις. Το ότι η ρύθμιση πέρασε μέσω τροπολογίας, και όχι μέσω ανοιχτής νομοθετικής διαβούλευσης με τη δημόσια πανεπιστημιακή κοινότητα, ενισχύει την εικόνα βιασύνης εξυπηρέτησης παρά ώριμης πολιτικής επιλογής.

Το συμπέρασμα δεν χρειάζεται μεγάλες αναλύσεις: όταν η ευγνωμοσύνη έρχεται τόσο γρήγορα και τόσο δημόσια, το ερώτημα δεν είναι αν υπήρξε εξυπηρέτηση, αλλά ποιος πλήρωσε πολιτικά το τίμημα για αυτήν.