Εξοικονόμηση ενέργειας στο σπίτι: Πόσο κερδίζουμε με έναν βαθμό λιγότερο

Μπροστά στον θερμοστάτη, η εξοικονόμηση ενέργειας στο σπίτι μοιάζει να χωρά σε μια μικρή κίνηση: έναν βαθμό χαμηλότερα. Πράγματι, η μείωση της ρύθμισης κατά 1°C μπορεί να περιορίσει περίπου κατά 7% την ενέργεια που χρησιμοποιούμε για θέρμανση, όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η κρίσιμη λεπτομέρεια βρίσκεται στο τι ακριβώς μειώνεται: πρόκειται για την κατανάλωση θέρμανσης, όχι για όλη την ενέργεια του νοικοκυριού ούτε αυτομάτως για ολόκληρο τον λογαριασμό. Και το ποσοστό είναι ένας χρήσιμος κανόνας αναφοράς, όχι υπόσχεση ίδιας εξοικονόμησης για κάθε σπίτι.

Εξοικονόμηση ενέργειας στο σπίτι: Σε τι εφαρμόζεται το 7%;

Αν υποθέσουμε ότι ένα σπίτι καταναλώνει 1.000 κιλοβατώρες για θέρμανση σε μια περίοδο, η εφαρμογή του 7% δίνει εξοικονόμηση 70 κιλοβατωρών. Στις 2.000 κιλοβατώρες, το αντίστοιχο όφελος γίνεται 140 κιλοβατώρες. Πρόκειται για απλά αριθμητικά παραδείγματα, με όλα τα υπόλοιπα δεδομένα ίδια.

Η διάκριση έχει σημασία επειδή η θέρμανση είναι μόνο ένα μέρος της οικιακής κατανάλωσης. Για την Ελλάδα, τα στοιχεία του 2023 με κλιματική διόρθωση την τοποθετούν στο 50% της ενέργειας των νοικοκυριών.

Σε ένα υποθετικό σπίτι με ακριβώς αυτή την αναλογία, το 7% λιγότερη ενέργεια θέρμανσης θα σήμαινε 3,5% λιγότερη συνολική ενέργεια, εφόσον οι υπόλοιπες χρήσεις έμεναν σταθερές. Ο ίδιος αριθμός, λοιπόν, αποκτά διαφορετικό νόημα ανάλογα με το πού τον εφαρμόζουμε.

Ανάλογη προσοχή χρειάζεται στα χρήματα. Η ευρωπαϊκή εκτίμηση για όφελος έως 70 ευρώ τον χρόνο ανά βαθμό δεν είναι υπολογισμός για συγκεκριμένο ελληνικό τιμολόγιο ή κατοικία. Για εκτίμηση σε ευρώ χρειάζονται η δική μας κατανάλωση θέρμανσης και το αντίστοιχο κόστος της.

Γιατί ο γείτονας μπορεί να κερδίσει διαφορετικά;

Ο ένας βαθμός είναι ίδιος στην οθόνη του θερμοστάτη, όχι όμως και στο αποτέλεσμα. Μελέτη του 2024 που μοντελοποίησε μονοκατοικίες στη Γερμανία υπολόγισε ότι η μετάβαση από τους 21°C στους 20°C μείωνε κατά μέσο όρο την κατανάλωση φυσικού αερίου για θέρμανση κατά 6,3%.

Ανάλογα με τον τύπο του κτιρίου, το εύρος ήταν 4% έως 9%. Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν μέτρηση ελληνικών νοικοκυριών· δείχνουν όμως γιατί ο γενικός κανόνας δεν μετατρέπεται σε σταθερή απόδοση για κάθε κατοικία.

Υπάρχει και μια λιγότερο προφανής διαφορά: στα μοντέλα, τα παλαιότερα και μεγαλύτερα σπίτια είχαν δυνατότητα μεγαλύτερης εξοικονόμησης σε απόλυτη ποσότητα ενέργειας, ενώ τα νεότερα συχνά εμφάνιζαν μεγαλύτερο ποσοστό. Μεγαλύτερο ποσοστό δεν σημαίνει πάντοτε περισσότερες κιλοβατώρες.

Ο καιρός αλλάζει επίσης τη βάση της σύγκρισης. Στην ίδια μοντελοποίηση, η κατανάλωση θέρμανσης στο ψυχρό 2010 ήταν περίπου 32% υψηλότερη από ό,τι το 2018. Ένας βαρύτερος χειμώνας μπορεί επομένως να δυσκολέψει τη σύγκριση δύο λογαριασμών, ακόμη κι αν έχουμε χαμηλώσει τη ρύθμιση.

Ισχύει το ίδιο για κάθε σύστημα θέρμανσης;

Τα ελληνικά σπίτια δεν θερμαίνονται όλα με τον ίδιο τρόπο. Στην έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023, το 46,6% του πληθυσμού δήλωνε κεντρική θέρμανση και το 48,1% ατομικό σύστημα. Ως κύρια πηγή θέρμανσης, το πετρέλαιο δηλωνόταν από το 47,1%, ο ηλεκτρισμός από το 20,6% και το φυσικό αέριο από το 17,3%.

Αυτή η ποικιλία είναι ένας ακόμη λόγος να μη μεταφέρουμε μηχανικά ένα ποσοστό στον λογαριασμό μας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι αντλίες θερμότητας: έπειτα από μεγάλη πτώση της θερμοκρασίας, η επαναφορά μπορεί να απαιτήσει συμπληρωματική θέρμανση.

Πριν προγραμματίσουμε μεγάλες νυχτερινές μειώσεις, είναι προτιμότερο να ελέγξουμε τις οδηγίες του κατασκευαστή ή να ρωτήσουμε τον εγκαταστάτη. Η κατάλληλη ρύθμιση εξαρτάται και από το συγκεκριμένο σύστημα, όχι μόνο από τη θερμοκρασία που επιθυμούμε.

Και αν τον χαμηλώνουμε μόνο τη νύχτα;

Η χαμηλότερη ρύθμιση για λίγες ώρες δεν είναι το ίδιο σενάριο με τη διατήρησή της σε όλη την περίοδο θέρμανσης. Επομένως, το 7% δεν πρέπει να αποδίδεται αυτομάτως σε μια νυχτερινή αλλαγή.

Μια διαφορετική εκτίμηση, από το καναδικό υπουργείο Φυσικών Πόρων, τοποθετεί την εξοικονόμηση περίπου στο 2% της ενέργειας θέρμανσης όταν η μείωση κατά 1°C διαρκεί οκτώ ώρες.

Δεν πρόκειται για αντίφαση, αλλά για διαφορετικό πρόγραμμα λειτουργίας. Το πόσο χαμηλώνουμε τον θερμοστάτη είναι η μισή πληροφορία· η άλλη μισή είναι για πόσο χρόνο διατηρούμε τη χαμηλότερη ρύθμιση.

Τι έχει νόημα να κάνουμε στην πράξη;

Η μικρή μείωση της ρύθμισης έχει περισσότερο νόημα όταν συνδυάζεται με περιορισμό των απωλειών: κλειστά παράθυρα και πόρτες όσο λειτουργεί η θέρμανση, χρήση κουρτινών και, όπου χρειάζεται, εξαέρωση των σωμάτων πριν από την ψυχρή περίοδο.

Για να εκτιμήσουμε το δικό μας όφελος, ξεκινάμε από την ενέργεια που καταναλώνεται για θέρμανση, όχι από το τελικό ποσό ενός συνολικού λογαριασμού. Κρατάμε επίσης κατά νου αν άλλαξαν ο καιρός, οι ώρες λειτουργίας ή η ρύθμιση, ώστε να μη βαφτίζουμε κάθε διαφορά «εξοικονόμηση».

Ο ένας βαθμός χαμηλότερα δεν κάνει όλα τα σπίτια ίδια. Μπορεί, όμως, να είναι μια μικρή καθημερινή επιλογή με μετρήσιμο όφελος — χωρίς να περιμένουμε από τον θερμοστάτη περισσότερα από όσα μπορεί να δώσει.