ΣΥΡΙΖΑ: Κατέθεσε πρόταση στη Βουλή για Εξεταστική σχετικά με το ιδιωτικό χρέος

Η κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε πρόταση για τη σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής σχετικά με το ιδιωτικό χρέος. Ζητά να διερευνηθούν οι κρατικές αποφάσεις και το θεσμικό και εποπτικό πλαίσιο, καθώς και οι τιτλοποιήσεις και η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Στο αντικείμενο περιλαμβάνονται ακόμη οι κρατικές εγγυήσεις του προγράμματος «Ηρακλής» και οι επιπτώσεις τους στο Δημόσιο, στους οφειλέτες και στην οικονομία.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, η πρόταση στηρίζεται αρχικά στην πρωτοβουλία πολιτών «Η Δικαίωση». Η συλλογικότητα είχε αποστείλει στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ολοκληρωμένο και τεκμηριωμένο σχέδιο για κοινοβουλευτική διερεύνηση της διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους και των τιτλοποιήσεων, αλλά και της λειτουργίας των funds και των servicers. Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκονται οι συνέπειες για τους δανειολήπτες και το Ελληνικό Δημόσιο.

Μέλη της πρωτοβουλίας «Η Δικαίωση» είναι το Ινστιτούτο Καταναλωτών (ΙΝΚΑ), η Ομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας Πελοποννήσου, Νοτιοδυτικής Ελλάδας, Ζακύνθου, Κεφαλληνίας και Ιθάκης (ΟΕΕΣΠ), καθώς και ο Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης. Συμμετέχουν επίσης ο Εμπορικός Σύλλογος Κεφαλονιάς «Η Κράνη» και η Ένωση Καταναλωτών «Η Δικαίωση».

Στην ανακοίνωση σημειώνεται: «Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ανταποκρινόμενος σε αυτή την πρωτοβουλία των πολιτών, επεξεργάστηκε και διαμόρφωσε την παρούσα κοινοβουλευτική πρόταση, με στόχο την πλήρη διαφάνεια, τη θεσμική λογοδοσία, την προστασία των δικαιωμάτων των οφειλετών και τη διερεύνηση των οικονομικών και δημοσιονομικών συνεπειών των σχετικών κυβερνητικών αποφάσεων»

Η ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ απευθύνει παράλληλα έκκληση στα υπόλοιπα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης «να πάρουν ξεκάθαρη θέση και να στηρίξουν την πρωτοβουλία, με την οποία επιδιώκεται να αποσαφηνιστεί ποιοι ωφελήθηκαν από τις μεταβιβάσεις δανείων, ποιοι ανέλαβαν τους οικονομικούς κινδύνους και ποιες ενδεχόμενες υποχρεώσεις εξακολουθούν να βαρύνουν το Ελληνικό Δημόσιο.

Το βασικό ερώτημα είναι αν η προσπάθεια εξυγίανσης των τραπεζικών ισολογισμών συνοδεύτηκε από ουσιαστική αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Εξετάζεται επίσης κατά πόσο προστατεύθηκαν επαρκώς το δημόσιο συμφέρον, η περιουσία των πολιτών και η παραγωγική δραστηριότητα.

Η μείωση των «κόκκινων» δανείων στους τραπεζικούς ισολογισμούς δεν αρκεί από μόνη της για να αποτιμηθεί η εξυγίανση των τραπεζών. Όπως επισημαίνεται: «Η εξυγίανση των τραπεζών δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο από τη μείωση των “κόκκινων” δανείων στους ισολογισμούς τους. Οφείλει να εξετάζεται παράλληλα τι συνέβη στο ιδιωτικό χρέος, στην περιουσία των πολιτών, στην πραγματική οικονομία και στον δημοσιονομικό κίνδυνο που ανέλαβε το Δημόσιο»

Οι κύριοι άξονες της Εξεταστικής Επιτροπής στην πρόταση της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

– Ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών και αποεπένδυση του Δημοσίου: Να εξεταστούν τα δημόσια κεφάλαια που διατέθηκαν για την ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος, η αξία που ανακτήθηκε μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και οι όροι αποεπένδυσης. Επίσης, να διερευνηθεί αν το Δημόσιο ενδέχεται να διαθέτει δικαιώματα συμμετοχής σε μεταγενέστερες ανακτήσεις.

– Τιτλοποιήσεις και μεταβιβάσεις δανείων: Στο πλαίσιο της διερεύνησης περιλαμβάνονται τα πραγματικά τιμήματα των μεταβιβάσεων και η αποτίμηση των χαρτοφυλακίων, όπως και η κατοχή ομολογιών υψηλής, ενδιάμεσης και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας. Θα ελεγχθεί ακόμη αν μεταφέρθηκε πράγματι ο πιστωτικός κίνδυνος.

– Πρόγραμμα «Ηρακλής» και κρατικές εγγυήσεις: Η Επιτροπή καλείται να εξετάσει το ύψος και τους όρους των εγγυήσεων, καθώς και τους δικαιούχους τους. Αντικείμενο ελέγχου θα είναι τα επιχειρηματικά σχέδια των τιτλοποιήσεων, οι διαφορές ανάμεσα στις προβλεπόμενες και τις πραγματικές ανακτήσεις και ο κίνδυνος δημοσιονομικής επιβάρυνσης.

– Ξεχωριστή σημασία έχουν τα ευρήματα του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2024, σχετικά με την παρακολούθηση και τη λογιστική καταγραφή ενδεχόμενων υποχρεώσεων από κρατικές εγγυήσεις, αλλά και τη γνωστοποίησή τους.

– Funds, servicers και εποπτεία: Προβλέπεται έλεγχος των συμβάσεων διαχείρισης, των οικονομικών κινήτρων και των πολιτικών για τη ρύθμιση οφειλών. Στην εξέταση εντάσσονται επίσης η δραστηριότητα των εταιρειών απόκτησης ακινήτων (REOCOs) και η επάρκεια της εποπτείας που ασκούν η Τράπεζα της Ελλάδος και οι άλλες αρμόδιες αρχές.

– Προστασία δανειοληπτών και κοινωνικές συνέπειες: Η διερεύνηση αφορά τη διαφάνεια των απαιτήσεων και των χρεώσεων, τη νομιμοποίηση των διαχειριστών, τον εξωδικαστικό μηχανισμό, τους πλειστηριασμούς και την προστασία της πρώτης κατοικίας και των ευάλωτων οφειλετών. Παράλληλα θα αποτιμηθούν οι συνέπειες στα νοικοκυριά, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στην αγορά ακινήτων.

Τα οκτώ κεντρικά ερωτήματα που θέτει η Εξεταστική Επιτροπή

Ως χρονικό διάστημα που θα καλύψει η έρευνα, η πρόταση ορίζει την περίοδο από το 2015 έως τη σύσταση της Επιτροπής. Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξεταστούν και παλαιότερες πράξεις, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.

1. Ανακεφαλαιοποιήσεις και αποεπένδυση: Ποιο δημοσιονομικό αποτέλεσμα προέκυψε από τη δημόσια στήριξη των τραπεζών και την αποεπένδυση του Δημοσίου; Εξετάστηκε αν υπήρχαν δυνατότητες να ανακτηθεί πρόσθετη αξία;

2. Μεταβιβάσεις και τιτλοποιήσεις: Ποιους όρους είχαν οι μεταβιβάσεις των δανειακών απαιτήσεων, με ποιον τρόπο καθορίστηκαν και καταβλήθηκαν τα τιμήματα και πώς τεκμηριώθηκε ότι ο πιστωτικός κίνδυνος μεταφέρθηκε στην πράξη;

3. Νομοθετικό πλαίσιο: Πώς εφαρμόστηκαν οι νόμοι 3156/2003, 4354/2015 και 5072/2023 και τι επιπτώσεις είχαν στη διαφάνεια, στη διαχείριση των απαιτήσεων και στα δικαιώματα των οφειλετών;

4. Κρατικές εγγυήσεις «Ηρακλής»: Ποιοι είχαν στην κατοχή τους τους εγγυημένους τίτλους, ποιες αποκλίσεις καταγράφηκαν στις ανακτήσεις και ποιος ήταν ο χειρισμός τους από τα αρμόδια όργανα; Εξασφαλίστηκαν η παρακολούθηση, η λογιστική αποτύπωση και η γνωστοποίηση πιθανών δημοσιονομικών υποχρεώσεων, ιδίως με βάση τις διαπιστώσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2024;

5.Εποπτεία τραπεζών και servicers: Η έρευνα θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι αρμόδιες αρχές εποπτεύουν τις τράπεζες, τις εταιρείες διαχείρισης και τους αγοραστές πιστώσεων, καθώς και αν υπήρξαν συγκεκριμένες ενέργειες ή παραλείψεις από την πλευρά τους.

6.Διαφάνεια και δικαιώματα οφειλετών: Θα διερευνηθεί αν, κατά τη διαχείριση και τη δικαστική διεκδίκηση απαιτήσεων, τηρήθηκαν οι κανόνες ενημέρωσης και προστασίας προσωπικών δεδομένων, καθώς και η υποχρέωση απόδειξης της νομιμοποίησης.

7.Ρυθμίσεις και πλειστηριασμοί: Στο επίκεντρο θα βρεθεί η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών ρύθμισης χρεών και προστασίας των ευάλωτων δανειοληπτών, αλλά και οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις από τους πλειστηριασμούς.

8.Αναγκαίες παρεμβάσεις: Με βάση τα τεκμηριωμένα πορίσματα της έρευνας, θα εξεταστεί ποιες αλλαγές χρειάζονται σε νομοθετικό, διοικητικό και εποπτικό επίπεδο.