Ηλεκτρονικές αποδείξεις: Πώς προκύπτει το πέναλτι 22% και ποιες δαπάνες υπολογίζονται – Οι εξαιρέσεις

Πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση 22% περιμένει όσους φορολογούμενους δεν καταφέρουν μέχρι το τέλος του 2026 να καλύψουν, με ηλεκτρονικά πληρωμένες αγορές αγαθών και υπηρεσίες, το 30% του φετινού ατομικού δηλωμένου εισοδήματός τους. Στις ηλεκτρονικές πληρωμές περιλαμβάνονται οι κάρτες, το e-banking και άλλα αντίστοιχα μέσα.

Για περίπου 4,5 εκατομμύρια φορολογούμενους με έσοδα από μισθούς, συντάξεις, επιχειρηματική ή αγροτική δραστηριότητα και ενοίκια, η υποχρέωση θα ισχύσει και το 2027, καθώς παρατείνεται για έναν ακόμη χρόνο. Θα πρέπει να πληρώσουν προσωπικές αγορές αγαθών και υπηρεσιών με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής —πιστωτικές, χρεωστικές ή προπληρωμένες κάρτες και e-banking— συνολικού ύψους τουλάχιστον 30% του πραγματικού εισοδήματός τους.

Ιδιαίτερη μέριμνα χρειάζεται από τους ελεύθερους επαγγελματίες, αφού το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα και οι προσαυξήσεις του ανεβάζουν αισθητά το ποσό των ηλεκτρονικών αποδείξεων που οφείλουν να συγκεντρώσουν.

Το αποτέλεσμα είναι ότι αρκετοί μπορεί να εμφανίσουν έλλειμμα ηλεκτρονικών αποδείξεων και να κληθούν να πληρώσουν επιπλέον φόρο.

Χιλιάδες φορολογούμενοι κάθε χρόνο μένουν κάτω από το προβλεπόμενο όριο ηλεκτρονικών δαπανών. Στη συνέχεια λαμβάνουν εκκαθαριστικά με χρεωστικό υπόλοιπο και καταβάλλουν πρόσθετο φόρο για το ποσό που δεν κατάφεραν να συγκεντρώσουν.

Τα πιο πρόσφατα δεδομένα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) δείχνουν ότι το 2024 ο πρόσθετος φόρος για όσους δεν κάλυψαν τις απαιτούμενες αποδείξεις έφτασε τα 87,21 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό κατέγραψε εντυπωσιακή αύξηση σχεδόν 60% έναντι του 2023, όταν ήταν 55,48 εκατ. ευρώ.

Οι κανόνες προβλέπουν ότι μισθωτοί, συνταξιούχοι, επαγγελματίες αγρότες, αυτοαπασχολούμενοι, αλλά και όσοι εισπράττουν ενοίκια από ακίνητα, πρέπει κάθε χρόνο να πραγματοποιούν αγορές αγαθών και να λαμβάνουν υπηρεσίες αξίας που αντιστοιχεί στο 30% του ετήσιου εισοδήματός τους.

Για να προσμετρηθούν οι σχετικές δαπάνες, απαιτείται εξόφληση με πιστωτική ή χρεωστική κάρτα ή με άλλον ηλεκτρονικό τρόπο, όπως προπληρωμένη κάρτα ή e-banking. Παράλληλα, πρέπει να έχει εκδοθεί η αντίστοιχη απόδειξη λιανικής συναλλαγής.

Η ΑΑΔΕ συμπληρώνει εκ των προτέρων τα ποσά των ηλεκτρονικών αγορών. Ωστόσο, οι φορολογούμενοι μπορούν να τα διορθώσουν, εφόσον διαθέτουν τα αναγκαία παραστατικά για τις αγορές τους.

Οι δαπάνες που πρέπει να έχουν πληρωθεί ηλεκτρονικά έως τη λήξη του τρέχοντος έτους δεν μπορούν να ξεπερνούν ως απαιτούμενο ποσό το ανώτατο όριο των 20.000 ευρώ.

Αν, για παράδειγμα, το ετήσιο εισόδημα ενός φορολογουμένου είναι 20.000 ευρώ, οι ηλεκτρονικές του δαπάνες πρέπει να φτάνουν τα 6.000 ευρώ. Με αποδείξεις συνολικής αξίας 5.000 ευρώ, το κενό είναι 1.000 ευρώ και πάνω σε αυτό υπολογίζεται το πέναλτι 22%: 1.000 ευρώ × 22% = 220 ευρώ.

Ειδικές περιπτώσεις και χαμηλότερα όρια

Ειδική μεταχείριση προβλέπεται για φορολογουμένους που μέσα στο τρέχον έτος έχουν πληρώσει φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων και ΕΝΦΙΑ, δόσεις δανείων και ενοίκια, όταν οι συγκεκριμένες δαπάνες αθροιστικά ξεπερνούν το 60% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματός τους.

Για αυτή την κατηγορία, το απαιτούμενο ποσοστό πέφτει στο 20%, αντί για 30%. Παράλληλα, για όσους έχουν υποστεί κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών, το όριο των απαιτούμενων δαπανών διαμορφώνεται στα 5.000 ευρώ.

Κάθε σύζυγος ή μέρος συμφώνου συμβίωσης δηλώνει ξεχωριστά τις δαπάνες που εξόφλησε ηλεκτρονικά. Αν υποβληθεί κοινή φορολογική δήλωση και ο ένας από τους δύο καλύπτει το απαιτούμενο ποσό, τυχόν επιπλέον δαπάνες μπορούν, κατά τον υπολογισμό του φόρου, να μεταφερθούν στον άλλο σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης, ώστε να συμπληρώσει το δικό του όριο.

Ποιες αγορές και υπηρεσίες προσμετρώνται

Στις κατηγορίες δαπανών που υπολογίζονται περιλαμβάνονται οι εξής:

• Αγορές τροφίμων, ποτών, ενδυμάτων, υποδημάτων, κλινοσκεπασμάτων, χαρτικών, τσιγάρων και ειδών υγιεινής ή καθαρισμού.
• Αγορά ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, επίπλων και λοιπών διαρκών ειδών οικιακής χρήσης.
• Πληρωμές για υπηρεσίες κάθε είδους επισκευής.
• Εξόφληση λογαριασμών ΔΕΚΟ και κοινοχρήστων, διδάκτρων, ιατρικών επισκέψεων και εξετάσεων, νοσηλίων και ασφαλίστρων.

Ποιες πληρωμές εξαιρούνται από τις ηλεκτρονικές αποδείξεις

Δεν προσμετρώνται οι καταβολές για ενοίκια, δάνεια, φόρους και τέλη προς το Δημόσιο. Εκτός υπολογισμού μένουν επίσης οι αγορές ακινήτων, οχημάτων, σκαφών και αεροσκαφών, καθώς και αποταμιευτικών ή επενδυτικών προϊόντων.

Από την υποχρέωση εξαιρούνται οι φορολογούμενοι που έχουν συμπληρώσει το 70ό έτος, οι μόνιμοι κάτοικοι χωριών έως 500 κατοίκους και νησιών έως 3.100 κατοίκους, εφόσον τα νησιά δεν είναι τουριστικοί προορισμοί, καθώς και όσοι υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία. Τα πρόσωπα αυτά δεν χρειάζεται να ανησυχούν για την εφαρμογή του μέτρου.

Πηγή: ΕΡΤ