Υπουργείο Οικονομικών: Σε διαβούλευση το νομοσχέδιο με τα μέτρα της 90ής ΔΕΘ – Όλες οι παρεμβάσεις

Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που περιλαμβάνει τα μέτρα τα οποία ανακοινώθηκαν στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως την 1η Νοεμβρίου. Οι ρυθμίσεις θα εφαρμοστούν το 2026 και το 2027, με στόχο να ψηφιστούν μέσα στον Νοέμβριο.

Αναλυτική παρουσίαση των μέτρων

Το νομοσχέδιο προβλέπει τις εξής παρεμβάσεις:

Α. Φορολογικές ελαφρύνσεις και μειωμένες εισφορές:

Από το φορολογικό έτος 2027 μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για τους τρίτεκνους έως εισόδημα 20.000 ευρώ, με τις φορολογικές μειώσεις για τους μισθωτούς να ισχύουν από την 1η Ιανουαρίου 2027. Από τους 152.000 τρίτεκνους που υπερβαίνουν το αφορολόγητο όριο, εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν συνολικά 87.000. Με τον μηδενισμό του συντελεστή, το όριο ανεβαίνει από τα 14.364 στα 25.364 ευρώ.

Για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες προβλέπεται φορολογικός συντελεστής 0% έως τις 20.000 ευρώ, αρχής γενομένης από το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή στις δηλώσεις του 2027. Περίπου 47.000 από τους 246.000 αγρότες που βρίσκονται πάνω από το αφορολόγητο όριο θα δουν μείωση φόρου. Για αγρότη χωρίς παιδιά, το όριο αυτό αυξάνεται από 8.633 σε 22.204 ευρώ μετά τον μηδενισμό του συντελεστή.

Μειώνεται το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών από το φορολογικό έτος 2026, με τις σχετικές αλλαγές να αποτυπώνονται στις δηλώσεις του 2027:

*Συνεπείς ελεύθεροι επαγγελματίες απαλλάσσονται από τις προσαυξήσεις που υπολογίζονται βάσει τζίρου, μισθοδοσίας και υψηλότερου μισθού εργαζομένου, κατά τον προσδιορισμό του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος. Προϋπόθεση είναι να έχουν υποβάλει όλα τα στοιχεία στο myDATA, να έχουν διασυνδέσει POS και ταμειακές μηχανές για το συγκεκριμένο φορολογικό έτος και να μην έχουν παραβεί φορολογικές ή εργατικές διατάξεις την τελευταία πενταετία.

*Το όριο για τη μείωση κατά 50% του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος αυξάνεται από 1.500 σε 2.000 κατοίκους για τους οικισμούς και σε 2.200 κατοίκους για τη Δυτική Μακεδονία.

*Για τους εκμεταλλευτές ταξί, το ελάχιστο εισόδημα θα υπολογίζεται αναλογικά με το ποσοστό ιδιοκτησίας τους στο όχημα. Από το ελάχιστο εισόδημα εξαιρούνται επίσης τα ανήλικα παιδιά που κατέχουν άδεια εκμετάλλευσης ταξί. Από το φορολογικό έτος 2027, η προκαταβολή φόρου για ατομικές επιχειρήσεις μειώνεται από 55% σε 50%.

Από τον Απρίλιο του 2027 οι ασφαλιστικές εισφορές στον ιδιωτικό τομέα μειώνονται κατά 0,5%. Η μείωση θα καλυφθεί εξ ολοκλήρου από το μέρος των εισφορών που καταβάλλει ο εργαζόμενος.

Από το φορολογικό έτος 2026 καταργείται το τέλος επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα με έδρα ή υποκατάστημα εκτός Περιφέρειας Αττικής, καθώς και στην Περιφερειακή Ενότητα Νήσων Αττικής. Για έδρες και υποκαταστήματα εντός της Περιφέρειας Αττικής το τέλος μειώνεται κατά 50% το 2027 και καταργείται πλήρως το 2028.

Για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό που πραγματοποιούνται από το φορολογικό έτος 2027 θεσπίζονται ταχύτερες αποσβέσεις. Αντί της απόσβεσης με συντελεστή 10% σε διάστημα δέκα ετών, προβλέπονται συντελεστές 10%, 10%, 15%, 15%, 25% και 25% σε έξι χρόνια.

Οι συντάξεις λόγω θανάτου που λαμβάνει ένα παιδί δεν θα προσμετρώνται στο εισοδηματικό όριο των 3.000 ευρώ για τον χαρακτηρισμό του ως εξαρτώμενου τέκνου. Η αλλαγή προστατεύει φορολογικά τις μονογονεϊκές οικογένειες λόγω χηρείας, επιτρέποντας στον γονέα να επωφελείται από τους μειωμένους συντελεστές ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών. Υπολογίζεται ότι περίπου 14.000 μονογονεϊκές οικογένειες θα ωφεληθούν. Το μέτρο εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2026, στις δηλώσεις του 2027.

Τα κίνητρα για πληρωμές με ηλεκτρονικά μέσα παρατείνονται και για το 2027. Έτσι, φυσικά πρόσωπα θα μπορούν να αφαιρούν από το φορολογητέο εισόδημά τους το 30% των δαπανών, έως 5.000 ευρώ ετησίως, για ηλεκτρονικές πληρωμές προς συγκεκριμένους επαγγελματίες. Οι δαπάνες για ιατρικές υπηρεσίες θα υπολογίζονται στο διπλάσιο για την κάλυψη του 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος μέσω ηλεκτρονικών πληρωμών.

Από το φορολογικό έτος 2026, το αφορολόγητο όριο για τα προαιρετικά φιλοδωρήματα που δίνουν πελάτες στους μισθωτούς αυξάνεται από 300 ευρώ τον μήνα σε 6.000 ευρώ ετησίως.

Β. Ενισχύσεις εισοδήματος:

Το ποσό της ενίσχυσης των συνταξιούχων αυξάνεται στα 400 ευρώ καθαρά και από τον Νοέμβριο του 2026 θα χορηγείται μόνιμα σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών. Προστίθενται 270.000 δικαιούχοι, ανεβάζοντας το σύνολο στους 2,2 εκατομμύρια. Την ίδια ενίσχυση θα λαμβάνουν επίσης οι άνω των 60 ετών που παίρνουν μόνο σύνταξη χηρείας, τα άτομα με αναπηρία και οι ανασφάλιστοι υπερήλικες.

Για τους δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς θεσπίζεται επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά, το οποίο θα καταβάλλεται κάθε χρόνο στις 16 Δεκεμβρίου, από το 2027 και μετά, μέσω ξεχωριστής μισθοδοτικής κατάστασης. Σε όσους δεν έχουν λάβει μισθό για όλο το έτος θα αποδίδεται αναλογικό ποσό, ανάλογα με το διάστημα μισθοδοσίας τους. Το επίδομα λογίζεται στις τακτικές αποδοχές και είναι συντάξιμο.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027, τα αναπηρικά επιδόματα του ΟΠΕΚΑ και του e-ΕΦΚΑ θα αναπροσαρμόζονται με βάση το ΑΕΠ και τον πληθωρισμό.

Το επίδομα γέννησης για τις πολύτεκνες οικογένειες αυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για κάθε τέκνο. Σήμερα, για τέσσερα παιδιά και άνω, το ποσό ανέρχεται σε 3.500 ευρώ και δεν αυξάνεται περαιτέρω ανά παιδί. Με τη νέα ρύθμιση θα φτάνει τα 4.500 ευρώ για τέσσερα εξαρτώμενα τέκνα, τα 5.500 ευρώ για πέντε, τα 6.500 ευρώ για έξι και ούτω καθεξής. Η αλλαγή αφορά γεννήσεις από την 1η Ιανουαρίου 2026 και εκτιμάται ότι θα καλύψει περίπου 2.500 πολύτεκνες οικογένειες τον χρόνο.

Γ. Μέτρα για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος:

Από το 2027 καταργείται ο ΕΝΦΙΑ στους οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, καθώς και σε όσους έχουν έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Η ρύθμιση καλύπτει επιπλέον 131 οικισμούς και περίπου 62.000 ιδιοκτήτες ακινήτων.

Από την 1η Ιουλίου 2027 αυξάνεται ο φόρος μεταβίβασης κατοικιών για φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν φορολογική κατοικία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

Για το 2027 διευρύνεται η απαλλαγή από τη φορολογία για κενά ακίνητα που εκμισθώνονται.

Για το 2027 παρατείνεται η αναστολή εφαρμογής του άρθρου 41 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, που αφορά την επιβολή φόρου υπεραξίας κατά τη μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας.

Παρατείνεται για το 2027 η απαλλαγή των νέων κτιρίων από τον ΦΠΑ.

Για το 2027 διατηρείται η μείωση του φόρου εισοδήματος για τις δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων.

Θεσπίζεται οικονομικό κίνητρο για την εγκατάσταση και τη διαμονή στον Δήμο Μεγίστης. Από τον κρατικό προϋπολογισμό θα καταβάλλεται ετήσια ενίσχυση 5.000 ευρώ, με προσαύξηση 1.000 ευρώ για κάθε ανήλικο εξαρτώμενο μέλος του νοικοκυριού. Δικαιούχοι είναι μονοπρόσωπα και πολυπρόσωπα νοικοκυριά, εφόσον τα μέλη τους διαμένουν μόνιμα ή μεταφέρουν την κύρια κατοικία τους στον Δήμο Μεγίστης. Για να χορηγηθεί η ενίσχυση, απαιτείται παραμονή ή μεταφορά της κύριας κατοικίας στον Δήμο για τουλάχιστον ένα πλήρες έτος.

Δ. Δημιουργία επενδυτικού λογαριασμού («κουμπαρά») για τη Νέα Γενιά:

Δημιουργείται ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (Α.Ε.Λ.Α.), ένας ειδικός λογαριασμός μακροπρόθεσμης αποταμίευσης. Στόχος του είναι να δημιουργηθούν περιουσιακά στοιχεία για τους νέους, να ενισχυθεί η μακροχρόνια αποταμίευση και να προαχθεί η χρηματοοικονομική παιδεία.

Για κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα ή αποκτά δικαίωμα συμμετοχής στον λογαριασμό με βάση τις προϋποθέσεις του παρόντος Μέρους, το πρόσωπο που ασκεί γονική μέριμνα ή επιμέλεια μπορεί να ανοίξει έναν και μοναδικό Α.Ε.Λ.Α.

Η δημιουργία του Α.Ε.Λ.Α. ξεκινά ύστερα από αίτηση προς τον πάροχο από το πρόσωπο που ασκεί γονική μέριμνα ή επιμέλεια, εφόσον το παιδί δεν έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του κατά την υποβολή της αίτησης.

Όσοι ασκούν γονική μέριμνα ή επιμέλεια έχουν τη δυνατότητα να ορίσουν ελεύθερα έναν πάροχο για τη διαχείριση του Α.Ε.Λ.Α. ή να επιλέξουν την αυτοδιαχείρισή του.

Για κάθε δικαιούχο Α.Ε.Λ.Α., το ελληνικό Δημόσιο καταβάλλει ποσό ίσο με το 100% των επιλέξιμων εισφορών που έχουν κατατεθεί, έως το ανώτατο όριο των 1.200 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος. Το όριο αυτό αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία.

Οι εισφορές σε κάθε Α.Ε.Λ.Α. μπορούν να φτάνουν συνολικά έως τις 10.000 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος, χωρίς να επιτρέπεται υπέρβαση του ορίου.

Κατά κανόνα, η κρατική συνεισφορά καταβάλλεται κάθε μήνα για εισφορές έως 100 ευρώ ανά μήνα. Επειδή είναι δυνατόν οι καταβολές να είναι μεγαλύτερες ορισμένους μήνες και μικρότερες άλλους, στο τέλος του ημερολογιακού έτους γίνεται εκκαθάριση για το σύνολο των εισφορών που καταβλήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου.

Οι επενδύσεις των κεφαλαίων του Α.Ε.Λ.Α. περιορίζονται σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα και προϊόντα, όπως ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια και μετοχές. Δεν επιτρέπονται προϊόντα υψηλού κινδύνου ή σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα.

Οι επενδύσεις κάθε Α.Ε.Λ.Α. μπορούν να ακολουθούν συντηρητικό, ισορροπημένο, αναπτυξιακό ή δυναμικό προφίλ. Κάθε πάροχος υποχρεούται να διαθέτει τουλάχιστον ένα προϊόν για κάθε επενδυτικό προφίλ, με πρόβλεψη μηχανισμού εγγύησης κεφαλαίου. Αν οι γονείς ή οι ασκούντες την επιμέλεια δεν επιλέξουν στρατηγική, ως προεπιλογή εφαρμόζεται επενδυτικό προϊόν μακροχρόνιου ορίζοντα, συντηρητικού προφίλ και εγγυημένου κεφαλαίου.

Οι πάροχοι που προσφέρουν υπηρεσίες ή προϊόντα Α.Ε.Λ.Α. μπορούν να είναι πιστωτικά ιδρύματα, επιχειρήσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών ή ασφαλιστικές εταιρείες. Ο δικαιούχος έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει τον λογαριασμό Α.Ε.Λ.Α. σε διαφορετικό πάροχο, διατηρώντας τα φορολογικά οφέλη και κάθε άλλο συνδεδεμένο δικαίωμα.

Τα χρήματα του Α.Ε.Λ.Α., δηλαδή οι εισφορές, η κρατική συνεισφορά και οι αποδόσεις των επενδύσεων, παραμένουν δεσμευμένα μέχρι ο δικαιούχος να γίνει 18 ετών. Πρόωρη ανάληψη επιτρέπεται μόνο σε περίπτωση θανάτου του γονέα ή του παιδιού, καθώς και όταν σοβαρό πρόβλημα υγείας του δικαιούχου απαιτεί χειρουργική επέμβαση, εφόσον αυτό βεβαιώνεται από δημόσιο νοσοκομείο. Με την ενηλικίωσή του, ο Α.Ε.Λ.Α. γίνεται προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του δικαιούχου.

Οι εισφορές στον Α.Ε.Λ.Α. δεν φορολογούνται, δεν θεωρούνται εισόδημα του ανήλικου δικαιούχου για φορολογικούς σκοπούς και δεν συνυπολογίζονται στα εισοδηματικά ή άλλα κριτήρια για κοινωνικές παροχές. Παράλληλα, απαλλάσσονται από φόρο τα έσοδα του λογαριασμού από μερίσματα, τόκους και υπεραξία κατά τη μεταβίβαση τίτλων.

Ε. Άλλες διατάξεις:

Με συμπληρωματικό κρατικό προϋπολογισμό για το οικονομικό έτος 2026, το εθνικό σκέλος του Εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ενισχύεται κατά 300 εκατ. ευρώ. Τα πρόσθετα κονδύλια προορίζονται για δράσεις ενεργειακής αυτονομίας και ανθεκτικότητας, καθώς και για έργα υποδομών.

Για αμοιβές που λαμβάνουν μέλη διοικητικών συμβουλίων και στελέχη επιχειρήσεων από τη διανομή κερδών, ο φορολογικός συντελεστής διαμορφώνεται στο 15%, αντί για 5%, για το τμήμα που υπερβαίνει τις 60.000 ευρώ.

Στοχευμένες αλλαγές σε συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις του μικρού Δημοσίου αποσκοπούν στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων ζητημάτων:

Προβλέπεται να μπορεί να χορηγείται σύνταξη στους γονείς ένστολου λειτουργού που έχασε τη ζωή του σε τρομοκρατική ενέργεια ή από βίαιο έγκλημα σε βάρος του εξαιτίας της ιδιότητάς του. Μέχρι σήμερα, η πρόβλεψη ίσχυε μόνο όταν ο θάνατος επερχόταν κατά την εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας με αυξημένο κίνδυνο και εξαιτίας αυτής.

Η μη περικοπή των συντάξεων θανάτου λόγω απασχόλησης, η οποία εφαρμόζεται στις συντάξεις χηρείας, επεκτείνεται και σε ειδικές ομάδες συνταξιούχων του ιδιαίτερου συνταξιοδοτικού καθεστώτος του Δημοσίου, οι οποίες υπάγονται στην αρμοδιότητα του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ΓΛΚ). Στις ομάδες αυτές ανήκουν δικαιούχοι πολεμικών συντάξεων και, κυρίως, άτομα που υπέστησαν βλάβη κατά την υπηρεσία τους και εξαιτίας της. Η ρύθμιση αφορά περίπου 340 περιπτώσεις και θα ισχύσει από την 1η Σεπτεμβρίου 2026.