Ενεργειακή κρίση: Το διπλό πλήγμα στις εξαγωγές από την παραγωγή και τις μεταφορές

Η ενεργειακή κρίση, με την αύξηση του κόστους παραγωγής και μεταφοράς των ελληνικών προϊόντων, προκαλεί μεγάλη ανησυχία στις εξαγωγικές επιχειρήσεις.

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΡΙΣΤΟΥΛΙΑ – ΠΗΓΗ: Realnews

Οι Έλληνeς εξαγωγείς παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, καθώς η γεωστρατηγική κατάσταση μεταβάλλεται γρήγορα, οι εχθροπραξίες εντείνονται και οι διεθνείς τιμές στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο παραμένουν υψηλές. Παρά το δύσκολο αυτό σκηνικό, οι ελληνικές εξαγωγές εξακολουθούν να αυξάνονται, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η ανησυχία για την πορεία τους κατά τους επόμενους μήνες.

Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις εξαγωγές αντιμετωπίζουν, άλλωστε, δύο επιβαρύνσεις εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης. Το κόστος παραγωγής των προϊόντων ανεβαίνει αισθητά, ενώ παράλληλα αυξάνεται και το μεταφορικό κόστος, παράγοντας καθοριστικός για την πορεία των εξαγωγών.

Επειδή η Ελλάδα βρίσκεται στο ανατολικό άκρο της Ευρώπης, η διακίνηση των εγχώριων προϊόντων προς τις αγορές απαιτεί περισσότερες δαπάνες από ό,τι σε χώρες που βρίσκονται στο κέντρο της Ευρώπης. Παράλληλα, η συσσώρευση αυτών των επιβαρύνσεων περνά στις τελικές τιμές, κάνοντας ορισμένα προϊόντα λιγότερο ανταγωνιστικά.

Ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων, Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, δήλωσε χαρακτηριστικά στη Realnews: «Οι εξαγωγείς έχουν μάθει να μην εφησυχάζουν ποτέ. Γι’ αυτόν τον λόγο εξάλλου οι ελληνικές εξαγωγές όχι απλά καταγράφουν ισχυρές αντοχές σε περιόδους μεγάλων ενεργειακών κρίσεων, αλλά συνεχίζουν να αναπτύσσονται με αξιοσημείωτους ρυθμούς, μέσα σε ένα ρευστό διεθνές περιβάλλον», ενώ συμπλήρωσε: «σε αυτή τη χρονική συγκυρία η στήριξη των επιχειρήσεων από το κράτος θεωρείται επιβεβλημένη».

Ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ-Συνδέσμου Εξαγωγέων, Θέμης Σαρασίδης, επισημαίνει στην «R» πως «το υψηλό κόστος έχει επιπτώσεις στην παραγωγή, στη μεταποίηση και στην ανταγωνιστικότητα των προϊόντων. Επιπτώσεις που είναι εμφανείς και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες δεν τολμούν μέσα σε ένα τέτοιο αρνητικό περιβάλλον να ξεκινήσουν τις εξαγωγές».

Η διάρκεια της κρίσης

Η χρονική διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το μέγεθος των συνεπειών για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Ακόμη και στην περίπτωση που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή σταματούσε σήμερα, θα απαιτούνταν αρκετός χρόνος για την επιστροφή στην κανονικότητα, ο οποίος θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τον έναν χρόνο.

Την ανησυχία τους για τη νέα ενεργειακή κρίση εκφράζουν ο ΣΕΒΕ-Σύνδεσμος Εξαγωγέων και 16 φορείς της βιομηχανίας και της επιχειρηματικότητας. Σε κοινή ανακοίνωση υπογραμμίζουν ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η αύξηση στην τιμή του φυσικού αερίου και οι φόβοι για τον εφοδιασμό της Ευρώπης πριν από τον χειμώνα αυξάνουν τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης ανόδου του κόστους της ενέργειας, με αρνητικές συνέπειες για ολόκληρη την κοινωνία και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας.

Σύμφωνα με τους φορείς, οι μεταποιητικές επιχειρήσεις, και ειδικά όσες ξεπερνούν τις 700 μονάδες ενεργειακής έντασης, αποτελούν κρίσιμο στήριγμα για την παραγωγή, τις εξαγωγές και την απασχόληση. Ωστόσο, παραμένουν απροστάτευτες απέναντι στις ακραίες αυξήσεις της ηλεκτρικής ενέργειας, σε αντίθεση με ανταγωνιστικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που έχουν ήδη θέσει σε εφαρμογή αντίστοιχα μέτρα. Πέρα από την ενεργειακή κρίση, η οποία επιβαρύνει συνολικά τα λειτουργικά έξοδα των εξαγωγικών εταιρειών, διαχρονικές δυσκολίες παραμένουν η παραγωγή και η μεταποίηση των προϊόντων.

Μιλώντας στο πρόσφατο συνέδριο του Συνδέσμου, ο πρόεδρος του ΠΣΕ Αλ. Καλαμπόκης ανέφερε: «φιλοδοξούμε η χώρα μας να παράγει περισσότερο, να μεταποιεί περισσότερο και να εξάγει μεγαλύτερη ελληνική προστιθέμενη αξία. Γιατί δεν μπορούμε να μιλάμε για περισσότερες εξαγωγές χωρίς να μιλάμε πρώτα για περισσότερη παραγωγή. Στόχος είναι επίσης να εξάγουν περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις και όχι μόνο οι μεγάλοι εξαγωγείς. Αλλά και η μικρομεσαία επιχείρηση, ο παραγωγός στην περιφέρεια, η νέα επιχείρηση που σήμερα κάνει τα πρώτα της βήματα».

Ανθεκτικότητα των ελληνικών εξαγωγών

Παρά τις δυσκολίες, η ανοδική πορεία των ελληνικών εξαγωγών συνεχίζεται χωρίς επιβράδυνση. Τον Ιούλιο σημείωσαν άνοδο 15,9%, ενώ στο πρώτο επτάμηνο του 2026 διαμορφώθηκαν σε 32,76 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 14,9%. Αυξημένες ήταν, στο ίδιο διάστημα, και οι εισαγωγές, που ανήλθαν σε 51,9 δισ. έναντι 48,4 δισ. ευρώ. Η μεταβολή αντιστοιχεί σε 3,5 δισ. ευρώ ή 7,2%, όμως το εμπορικό έλλειμμα περιορίστηκε στα 19,1 δισ. ευρώ, από 19,9 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας βελτίωση κατά 758,2 εκατ. ευρώ.

Η ποιότητα των ελληνικών τροφίμων τα καθιστά περιζήτητα στις αγορές όλου του κόσμου. Η σταθερά ανοδική τους πορεία τα τελευταία χρόνια δεν προκύπτει τυχαία. Κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουλίου, οι εξαγωγές τροφίμων ενισχύθηκαν κατά 10,1%, αποφέροντας στις εξαγωγικές επιχειρήσεις του κλάδου επιπλέον 548,1 εκατ. ευρώ έναντι του αντίστοιχου περσινού διαστήματος. Η επίδοση αυτή καταγράφεται, μάλιστα, ενώ ορισμένοι «πρωταθλητές» των ελληνικών εξαγωγών τροφίμων, δηλαδή η φέτα, το γιαούρτι, οι ελιές και το ελαιόλαδο, εμφανίζουν αύξηση παρά τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν στην παραγωγή. Ενδεικτικά, στον τομέα των γαλακτοκομικών υπάρχουν σημαντικά ζητήματα ως προς την επάρκεια γάλακτος, κυρίως για την παραγωγή της φέτας.