Ιδιωτικό χρέος και servicers: Έρχονται 16 νέες παρεμβάσεις – Όλα όσα αλλάζουν

Το πλαίσιο για το ιδιωτικό χρέος και τη λειτουργία των servicers αναμορφώνεται με 16 νέες παρεμβάσεις. Οι οκτώ αφορούν την ισχυρότερη προστασία των οφειλετών, ενώ οι υπόλοιπες οκτώ επιβάλλουν αυστηρότερους κανόνες διαφάνειας, εποπτείας και λογοδοσίας στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Σε ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επισημαίνεται ότι καθιερώνονται για πρώτη φορά ρητές προθεσμίες, καθορισμένα όρια και άμεσες επιπτώσεις για τις περιπτώσεις παραβίασης των δικαιωμάτων των οφειλετών. Στη διμερή ρύθμιση, ο πιστωτής οφείλει να απαντήσει εντός τριών μηνών, ενώ η διαδικασία πρέπει να κλείσει το αργότερο σε έξι μήνες. Παράλληλα, η προκαταβολή περιορίζεται έως το 15% του χρέους, αντί του ποσοστού έως και 50% που μπορούσε να ζητηθεί μέχρι τώρα.

Ισχυρότερη γίνεται παράλληλα η θωράκιση του συνεπούς οφειλέτη. Για όσο διάστημα εξυπηρετεί ενεργή ρύθμιση, απαγορεύεται η λήψη μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης εναντίον του. Αν ο κανόνας παραβιαστεί, η σχετική πράξη καθίσταται αυτοδικαίως άκυρη, στον οφειλέτη πιστώνονται πέντε μηνιαίες δόσεις και η διάρκεια της ρύθμισης αυξάνεται χωρίς επιβάρυνση κατά πέντε μήνες. Επιπλέον, προβλέπονται πρόστιμα ύψους 50.000 έως 500.000 ευρώ.

Επιπλέον, κατά το τρίμηνο που προηγείται του πλειστηριασμού, ο πιστωτής οφείλει να καταθέτει πρόταση ρύθμισης η οποία θα είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη. Ο οφειλέτης δικαιούται να λάβει ολοκληρωμένη ενημέρωση για το χρέος του, ενώ, αν τα δεδομένα δεν χορηγηθούν μέσα σε 45 ημέρες, παύει η τοκοφορία. Διευκρινίζεται ακόμη ότι για ληξιπρόθεσμα χρέη προς τράπεζες και servicers εφαρμόζονται τα ανώτατα όρια οφειλών που προβλέπουν οι νόμοι του 2000 και του 2004. Έτσι τίθεται πλαφόν στη διόγκωση του χρέους, δίχως τους περιορισμούς που ίσχυαν έως τώρα.

Από την άλλη πλευρά, αυστηροποιούνται για τους servicers οι κανόνες διαφάνειας, εποπτείας και λογοδοσίας. Οι εταιρείες θα δημοσιοποιούν περισσότερα δεδομένα σχετικά με τη δραστηριότητα και τις επιδόσεις τους και θα καταθέτουν κάθε χρόνο σχέδια στρατηγικής στην Τράπεζα της Ελλάδος. Παράλληλα, καθιερώνονται ανεξάρτητοι έλεγχοι στις τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, ενώ οι επιβαλλόμενες κυρώσεις ενισχύονται και δίνονται στη δημοσιότητα.

Οι οκτώ νέες παρεμβάσεις προστασίας των οφειλετών

1. Απάντηση σε 3 μήνες και ολοκλήρωση σε 6 μήνες

Καθιερώνεται μια νέα, αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία για τις διμερείς ρυθμίσεις, η οποία παίρνει τη θέση του Κώδικα Δεοντολογίας. Για πρώτη φορά ορίζονται διακριτά στάδια, συνοδευόμενα από δεσμευτικά χρονικά περιθώρια.

Αφού ο οφειλέτης καταθέσει την αίτηση μαζί με πλήρη φάκελο, ο δανειστής υποχρεώνεται, μέσα σε τρεις μήνες, είτε να υποβάλει βιώσιμη πρόταση ρύθμισης είτε να γνωστοποιήσει εγγράφως, με πλήρη τεκμηρίωση, τους λόγους για τους οποίους απορρίπτει το αίτημα.

Για την απάντησή του ο οφειλέτης διαθέτει έναν μήνα, ενώ το σύνολο της διαδικασίας οφείλει να έχει περατωθεί σε διάστημα που δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες.

Με αυτή την αλλαγή καταργείται μια πρακτική που επέτρεπε στη διαδικασία να παραμένει εκκρεμής για μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να οδηγείται σε ξεκάθαρο αποτέλεσμα.

2. Υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης 3 μήνες πριν τον πλειστηριασμό

Η υποχρέωση που ήδη έχει ο πιστωτής να καταθέτει πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τη διενέργεια του πλειστηριασμού ενδυναμώνεται πλέον ουσιαστικά.

Μια πρόταση τυπικού χαρακτήρα δεν θα θεωρείται πλέον επαρκής. Απαιτείται να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματική ικανότητα αποπληρωμής, τα εισοδήματα και την περιουσιακή εικόνα του οφειλέτη. Θα ενσωματώνει επίσης συγκεκριμένες και τυποποιημένες πληροφορίες, ώστε ο πολίτης να αντιλαμβάνεται καθαρά ποια λύση τού προσφέρεται, σε ποια δεδομένα βασίζεται και για ποιον λόγο.

3. Τεκμηρίωση, εναλλακτικές και αιτιολόγηση απόρριψης

Ο τρόπος διεξαγωγής της διμερούς διαπραγμάτευσης αναμορφώνεται στο σύνολό του. Η εκάστοτε πρόταση ρύθμισης θα υποβάλλεται γραπτώς και θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και απολύτως τεκμηριωμένη, με ξεκάθαρη αναφορά τόσο στα εισοδήματα όσο και στο σύνολο της περιουσίας του οφειλέτη. Αν είναι διαθέσιμες δύο εφαρμόσιμες εναλλακτικές λύσεις, θα παρουσιάζονται αμφότερες στον οφειλέτη, προκειμένου να μπορεί πράγματι να επιλέξει.

Όταν απορρίπτεται ένα αίτημα ρύθμισης, ο πιστωτής δεν θα έχει πλέον τη δυνατότητα να απαντά μόνο με μια άρνηση χωρίς αιτιολόγηση. Η απόφασή του θα πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύεται από έγγραφη αιτιολογία.

Ταυτόχρονα, προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής σε διαδικασία διαμεσολάβησης με τη συνδρομή του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.

Οι ελάχιστες πληροφορίες που θα πρέπει υποχρεωτικά να εντάσσονται στις προτάσεις θα προσδιοριστούν με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος, ώστε ο οφειλέτης να γνωρίζει με ακρίβεια τα δεδομένα βάσει των οποίων διαμορφώθηκε η προτεινόμενη ρύθμιση.

4. Προκαταβολή έως 15% αντί για απαιτήσεις μέχρι 50%

Για πρώτη φορά θεσπίζεται πλαφόν 15% στην προκαταβολή που δικαιούται να απαιτήσει ένας πιστωτής, προκειμένου να προχωρήσει σε απευθείας διμερή ρύθμιση. Έως σήμερα το ποσό της προκαταβολής καθοριζόταν μέσω διαπραγμάτευσης και, σε αρκετές περιπτώσεις, οι σχετικές αξιώσεις υπερέβαιναν το 30%, αγγίζοντας ακόμη και το 50% του συνολικού χρέους. Πλέον αυτή η πρακτική καταργείται.

Πέρα από το πλαφόν 10% που εφαρμόζεται ήδη στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, καθιερώνεται ανώτατο όριο 15% και για τις διμερείς ρυθμίσεις που συμφωνούνται απευθείας.

5. Προστασία για συνεπείς οφειλέτες, κυρώσεις στους παραβάτες

Για τον πολίτη που έχει προχωρήσει σε ρύθμιση της οφειλής του και ανταποκρίνεται στους όρους της θεσπίζεται πλέον σαφές πλαίσιο προστασίας.

Εφόσον τηρεί μια ενεργή ρύθμιση, ο οφειλέτης δεν μπορεί να αντιμετωπίσει καταγγελία της συμφωνίας, έκδοση διαταγής πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση διαδικασίας πλειστηριασμού.

Το προστατευτικό πλαίσιο καλύπτει και την περίπτωση κατά την οποία δεν πληρώθηκε δόση, επειδή ο πιστωτής ή ο servicer καθυστέρησε να δώσει τα στοιχεία που απαιτούνταν για την καταβολή της.

Παράλληλα, για πρώτη φορά προβλέπεται άμεσο και σοβαρό κόστος όταν παραβιάζονται οι συγκεκριμένοι κανόνες.

• Κάθε παράνομη ενέργεια καθίσταται αυτοδικαίως άκυρη. Παράλληλα:
• στον οφειλέτη πιστώνεται ποσό που αντιστοιχεί σε πέντε μηνιαίες δόσεις,
• προστίθενται πέντε μήνες στη διάρκεια της ρύθμισης, χωρίς οποιαδήποτε επιπλέον επιβάρυνση,
• αίρονται οι συνέπειες που προκάλεσε η παράνομη ενέργεια,
• ο πιστωτής τιμωρείται με διοικητικό πρόστιμο ύψους 50.000 έως 500.000 ευρώ,
• αν η παράβαση επαναληφθεί, τίθενται σε εφαρμογή αυστηρότερες εποπτικές συνέπειες.

Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ο συνεπής οφειλέτης, ενώ κάθε παραβίαση των όρων της ρύθμισης επιφέρει συνέπειες.

6. Πλήρης εικόνα της οφειλής, αλλιώς «παγώνουν» οι τόκοι

Κάθε οφειλέτης αποκτά ρητά το δικαίωμα να ενημερώνεται δωρεάν, ολοκληρωμένα και αναλυτικά για το χρέος του. Θα έχει τη δυνατότητα να ζητά τις συμβάσεις μαζί με όλες τις τροποποιήσεις τους, το πλήρες ιστορικό πληρωμών, τη μέθοδο υπολογισμού του επιτοκίου, αλλά και λεπτομερή ανάλυση για κεφάλαιο, τόκους, προμήθειες και οποιαδήποτε άλλη χρέωση.

Εφόσον οι πληροφορίες δεν εμφανίζονται ήδη στο σύνολό τους στο σύστημα προσωποποιημένης ενημέρωσης, θα πρέπει να χορηγούνται εντός 45 ημερών.

Η συγκεκριμένη διορία συνοδεύεται από ουσιαστική συνέπεια: αν ο πιστωτής δεν παραδώσει εμπρόθεσμα τα δεδομένα, η οφειλή παύει να τοκίζεται έως ότου αυτά δοθούν ολοκληρωμένα.

7. Ανώτατο όριο στην ανεξέλεγκτη αύξηση των χρεών

Η προστατευτική διάταξη του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 τίθεται ξανά σε ισχύ, χωρίς να προβλέπεται προθεσμία για την κατάθεση αίτησης.

Στις πιστώσεις και στα δάνεια με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών καθορίζεται συγκεκριμένο ανώτατο ύψος για το σύνολο της ληξιπρόθεσμης οφειλής. Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης οφείλουν να προσαρμόσουν αναλόγως τις απαιτήσεις τους.

Με τη ρύθμιση μπαίνει σαφής φραγμός στη συνεχή προσθήκη τόκων και επιβαρύνσεων, ώστε κανένα χρέος να μην αυξάνεται χωρίς τέλος.

8. Περισσότερη προστασία σε οικογένειες παιδιών με αναπηρία

Τα δικαιώματα που παρέχονται στα άτομα με αναπηρία επεκτείνονται στους γονείς ή στους νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων, όταν η πιστοποιημένη αναπηρία τους ανέρχεται σε 67% ή περισσότερο.

Η αλλαγή ακολουθεί την επιστολή που απέστειλε στις 11 Σεπτεμβρίου 2026 η Ένωση Σπανίων Ασθενών Ελλάδος και παρέχει στις εν λόγω οικογένειες, βάσει των ίδιων κριτηρίων, τη δυνατότητα χαρακτηρισμού ως ευάλωτων οφειλετών.

Οκτώ μέτρα για εποπτεία και λογοδοσία των servicers

Το δεύτερο μέρος της δέσμης παρεμβάσεων επικεντρώνεται στον τρόπο λειτουργίας των εταιρειών που διαχειρίζονται απαιτήσεις.

Κεντρική αλλαγή αποτελεί η υποχρέωση που αναλαμβάνουν οι servicers να παρέχουν πολύ περισσότερες πληροφορίες για τον τρόπο λειτουργίας τους, τις απαιτήσεις που έχουν υπό διαχείριση και τις επιδόσεις τους, με παράλληλη αυστηροποίηση των ελέγχων και των κυρώσεων.

1. Δημοσιοποίηση οικονομικών και εταιρικής διακυβέρνησης

Σε ετήσια βάση, οι servicers θα είναι υποχρεωμένοι να δίνουν στη δημοσιότητα δεδομένα τόσο για τα οικονομικά μεγέθη τους όσο και για την εταιρική διακυβέρνησή τους.

2. Διαφάνεια για χαρτοφυλάκια και επιδόσεις διαχείρισης

Στη δημοσιότητα θα δίνονται δεδομένα για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που διαχειρίζονται οι εταιρείες, καθώς και για τα αποτελέσματα που προκύπτουν από τη διαχείρισή τους.

Με αυτόν τον τρόπο θα διαμορφώνεται πιο ξεκάθαρη δημόσια εικόνα για την έκταση της δραστηριότητάς τους και το πόσο αποτελεσματική είναι.

3. Δημοσιοποίηση παραπόνων δανειοληπτών και διαχείρισής τους

Οι εταιρείες θα οφείλουν να δημοσιεύουν πληροφορίες για τα παράπονα που υποβάλλουν οι δανειολήπτες, αλλά και για τη διαδικασία με την οποία τα εξετάζουν και τα αντιμετωπίζουν.

Έτσι, η εξυπηρέτηση των οφειλετών δεν θα παραμένει πλέον δραστηριότητα για την οποία δεν υπάρχει λογοδοσία.

4. Ετήσιο στρατηγικό σχέδιο στην Τράπεζα της Ελλάδος

Κάθε servicer θα καταθέτει μία φορά τον χρόνο στην Τράπεζα της Ελλάδος λεπτομερές στρατηγικό πλάνο για τη διαχείριση απαιτήσεων. Σε αυτό θα εντάσσονται οι εκτιμήσεις για τις εισπράξεις, η στρατηγική ανά τύπο απαίτησης, οι διαθέσιμοι πόροι, το κόστος, οι κίνδυνοι και καθορισμένοι δείκτες απόδοσης.

Συνεπώς, η εποπτική διαδικασία δεν θα εξαντλείται στον έλεγχο μετά τα γεγονότα, αλλά θα καλύπτει και τον σχεδιασμό βάσει του οποίου οργανώνεται η διαχείριση των απαιτήσεων.

5. Ευθύνη servicer στις πωλήσεις της δευτερογενούς αγοράς

Για κάθε πώληση απαιτήσεων που πραγματοποιείται στη δευτερογενή αγορά θα απαιτείται υποχρεωτικά η μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων.

Με αυτόν τον τρόπο, ο servicer καθίσταται υπεύθυνος για ολόκληρη τη διαδικασία, ενώ στις προσφορές που κατατίθενται θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η αποτίμηση του δανείου κατά την αξιολόγησή τους.

6. Ετήσιος ανεξάρτητος έλεγχος για εγγυήσεις Δημοσίου

Σε ετήσιο ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο θα υπάγονται οι servicers οι οποίοι διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.

Στο πεδίο του ελέγχου θα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι αμοιβές και οι δαπάνες τόσο του διαχειριστή όσο και των προσώπων που εμπλέκονται.

Τα πορίσματα θα δημοσιοποιούνται σε συνοπτική μορφή, ενώ η ολοκληρωμένη έκθεση θα αποστέλλεται στην Τράπεζα της Ελλάδος και στις αρμόδιες αρχές.

Η ύπαρξη εγγύησης του Δημοσίου συνεπάγεται αυξημένο έλεγχο και μεγαλύτερη λογοδοσία.

7. Αυστηρότερες κυρώσεις με υποχρεωτική δημοσιοποίηση

Το πλαίσιο με το οποίο η Τράπεζα της Ελλάδος επιβάλλει κυρώσεις για παραβάσεις των νέων υποχρεώσεων γίνεται αυστηρότερο.

Ταυτόχρονα, προβλέπεται να γίνονται δημόσια γνωστές οι κυρώσεις που επιβάλλονται.

Κατά συνέπεια, η κύρωση δεν θα περιορίζεται στις οικονομικές και εποπτικές επιπτώσεις, αλλά θα συνδέεται και με δημόσια λογοδοσία.

8. Διευρύνεται η εποπτεία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

Κατοχυρώνεται ρητά η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα στοιχεία τα οποία οι servicers οφείλουν να αναρτούν στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.

Αφορά, ειδικότερα, στοιχεία για συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων που είτε έχουν ήδη γίνει είτε αναμένεται να γίνουν.