Servicers: Τι κερδίζουν οι οφειλέτες από τις νέες ρυθμίσεις – Παραδείγματα με αριθμούς

Για τους οφειλέτες, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επεκτείνει από 72 σε 120 τις δόσεις για παλαιά χρέη. Όπως επισημαίνει τις τελευταίες εβδομάδες το οικονομικό επιτελείο, η ενεργειακή κρίση πίεσε έντονα τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και τη λειτουργία των επιχειρήσεων, δυσχεραίνοντας την εξυπηρέτηση οφειλών που συσσωρεύτηκαν τα προηγούμενα έτη.

Αναλυτικότερα:

• (α) Οι δόσεις μπορούν να φτάσουν πλέον τις 120, αντί των 72 που ίσχυαν, ενώ κάθε καταβολή πρέπει να είναι τουλάχιστον 30 ευρώ.
• (β) Στη ρύθμιση εντάσσονται χρέη που έγιναν ληξιπρόθεσμα μέχρι και τις 31/12/2024, αντί της προηγούμενης ημερομηνίας 31/12/2023, εφόσον στις 30/09/2026 δεν βρίσκονται σε ρύθμιση, αντί της προγενέστερης προθεσμίας 20/04/2026.
• (γ) Η προθεσμία υποβολής αίτησης για υπαγωγή μεταφέρεται στις 30/06/2027, από τις 31/12/2026 που προβλεπόταν προηγουμένως.
• (δ) Όσοι πολίτες έχουν ήδη ενταχθεί στο σχήμα των 72 δόσεων μπορούν, κατόπιν αίτησης, να μεταφερθούν στη ρύθμιση των 120 δόσεων.

Η ρύθμιση καλύπτει οφειλές τόσο προς τη φορολογική διοίκηση όσο και προς τους ασφαλιστικούς φορείς.

Το επιτόκιο στη ρύθμιση των 120 δόσεων

Διευκρινίζεται ότι οι τρέχουσες οφειλές μετά τις 1/1/2025, δηλαδή όσες είναι μικρότερες των δύο ετών, υπάγονται στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Για τις 120 δόσεις διατηρείται επιτόκιο 5,84%, ίδιο με εκείνο της πάγιας ρύθμισης, ώστε να εξασφαλίζεται ίση μεταχείριση ανάμεσα σε όσους ρύθμισαν τα χρέη τους σε 24 δόσεις και σε εκείνους που επιλέγουν τις 120.

Ρύθμιση έως 240 δόσεις με τον εξωδικαστικό μηχανισμό

Ταυτόχρονα, διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις διατηρούν παγωμένο το επιτόκιο της πάγιας ρύθμισης, προκειμένου να μην αυξηθεί εξαιτίας των ανατιμήσεων στα επιτόκια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Παράλληλα, η ανακοίνωση επισημαίνει ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός επιτρέπει ρύθμιση μέχρι 240 δόσεις για χρέη προς φορολογική αρχή και ασφαλιστικά ταμεία, αλλά και προς τράπεζες και servicers, βάσει των οικονομικών δυνατοτήτων του εκάστοτε οφειλέτη. Πρόσφατα μειώθηκε το κατώφλι υπαγωγής από οφειλές 10.000 ευρώ σε 5.000 ευρώ, ενώ προστέθηκε η επιλογή διάσωσης της πρώτης κατοικίας αντί άλλων περιουσιακών στοιχείων, με αντίστοιχη μείωση των δόσεων καταβολής. Η συγκεκριμένη δυνατότητα ισχύει από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026.

Παραδείγματα με αριθμούς για τις νέες ρυθμίσεις

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών παρουσιάζει, μέσα από εννέα υποθετικά σενάρια «πριν – μετά» για οφειλέτες, την πρακτική μεταβολή που επιφέρουν οι νέες προτεινόμενες ρυθμίσεις.

Διευκρίνιση: Τα αναφερόμενα ποσά, τα εισοδήματα και τα υπόλοιπα δεδομένα χρησιμοποιούνται ενδεικτικά. Κάθε επιτόκιο ή άλλο αριθμητικό στοιχείο που δεν προβλέπεται στο κείμενο αποτελεί ρητή παραδοχή του συγκεκριμένου παραδείγματος.

1. Η προκαταβολή στη διμερή διαδικασία ρύθμισης

Δεδομένα: Για χρέος €100.000, το υφιστάμενο καθεστώς, όπως περιγράφεται, αφήνει το ύψος της προκαταβολής στην αμοιβαία διαπραγμάτευση, με αναφορές για απαιτήσεις που ξεπερνούν το 30% και αγγίζουν έως και το 50%. Με τη νέα ρύθμιση καθιερώνεται πλαφόν 15%.

Στην πράξη: Εφόσον ο οφειλέτης διαθέτει €15.000, αλλά αδυνατεί να συγκεντρώσει €40.000, δεν μένει πλέον εκτός συμφωνίας αποκλειστικά εξαιτίας του απαιτούμενου ποσού προκαταβολής.

2. Προκαταβολή 50% για χρέος ύψους €200.000

Η μεγαλύτερη απόκλιση αποτυπώνεται στο παράδειγμα όπου μία υποθετική προκαταβολή 50% υποχωρεί στο νέο πλαφόν του 15%. Το ανώτατο όριο είναι δυνατόν να μειωθεί περαιτέρω, όταν αποδεικνύεται ιδιαίτερη οικονομική δυσχέρεια ή υφίστανται κοινωνικά κριτήρια ή ειδικά ζητήματα υγείας.

3. Η αίτηση ρύθμισης και οι υποχρεωτικές προθεσμίες

Στο υποθετικό σενάριο, οφειλέτης με χρέος €80.000 καταθέτει ολοκληρωμένο φάκελο την 1η Ιανουαρίου.

Αν ο πιστωτής δεν τηρήσει την προθεσμία των τριών μηνών, το νέο καθεστώς ορίζει ότι η παράβαση καταγράφεται αυτοδικαίως, σταματούν ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση των τόκων και ειδοποιείται η Τράπεζα της Ελλάδος.

4. Ενεργή ρύθμιση χωρίς στοιχεία πληρωμής από servicer

Το υποθετικό παράδειγμα αφορά ρυθμισμένη οφειλή €60.000 και δόση €600 τον μήνα. Παρότι ο οφειλέτης παραμένει συνεπής, έχοντας π.χ. αποδεχτεί τον εξωδικαστικό μηχανισμό, αδυνατεί να πληρώσει επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν του έχει δώσει τα απαραίτητα στοιχεία για την εξυπηρέτηση της ρύθμισης. Εναλλακτικά, εξοφλεί εμπρόθεσμα τη δόση, αλλά παρ’ όλα αυτά δέχεται καταγγελία της σύμβασής του, διαταγή πληρωμής ή κατάσχεση.

Επομένως, για δόση €600 τον μήνα, η προβλεπόμενη πίστωση προς όφελος του οφειλέτη διαμορφώνεται σε €3.000, δηλαδή 5 × €600, και η διάρκεια της ρύθμισης αυξάνεται κατά πέντε μήνες.

5. Αίτημα αναλυτικής ενημέρωσης για την οφειλή

Για υποθετικό χρέος €120.000, ο οφειλέτης αιτείται τη σύμβαση μαζί με τις τροποποιήσεις της, το ιστορικό πληρωμών και αναλυτικά στοιχεία για κεφάλαιο, τόκους, επιτόκιο, προμήθειες και κάθε άλλη επιβάρυνση.

Κατά συνέπεια, η νέα ρύθμιση καθιστά την ενημέρωση σαφώς ορισμένη διαδικασία, προβλέποντας συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο και οικονομική επίπτωση σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

6. Γονέας ή νόμιμος φροντιστής τέκνου με αναπηρία 67%+

Παράδειγμα: Γονείς ΑμεΑ δηλώνουν ετήσιο εισόδημα €21.000 και περιουσία ύψους 270.000 ευρώ, ενώ έχουν εξαρτώμενο παιδί με πιστοποιημένη αναπηρία 70%.

7. Συνδυαστικό σενάριο – από την αίτηση έως τη ρύθμιση

Ας υποθέσουμε ότι ο οφειλέτης χρωστά €150.000 και διαθέτει περίπου €20.000. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα θεωρούμε πως ο πιστωτής ζητούσε αρχικά προκαταβολή 40%.

8. Παράδειγμα προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού

Παράδειγμα: Οφειλέτης με χρέη συνολικού ύψους € 300.000 και κύρια κατοικία αξίας € 150.000 καταθέτει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού, δηλώνοντας πως θέλει να προστατεύσει μόνο την κύρια κατοικία του. Παράλληλα, συναινεί στη ρευστοποίηση των άλλων ακινήτων του, η συνολική αξία των οποίων ανέρχεται σε € 50.000.

Βήματα που ακολουθεί ο οφειλέτης με τη νέα διαδικασία

• Καταθέτει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού και δηλώνει πως επιθυμεί την ένταξή του στο πρόγραμμα προστασίας της κύριας κατοικίας.
• Η πλατφόρμα ξεχωρίζει αυτόματα την κύρια κατοικία των € 150.000 από τα υπόλοιπα ακίνητα.
• Με την ένταξη στη ρύθμιση, αποδέχεται τη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων, αξίας € 50.000.
• Η ρύθμιση υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση την αξία της κύριας κατοικίας.

Βήμα 1 — Υπολογισμός της νέας οφειλής με βάση την κύρια κατοικία

Με βάση το νέο πλαίσιο, ο υπολογισμός της ρύθμισης γίνεται αποκλειστικά από την αξία της κύριας κατοικίας:

• Βάση για τον υπολογισμό: € 150.000

Οι πιστωτές οφείλουν να καταθέσουν πρόταση ρύθμισης η οποία:

• διατηρεί προστατευμένη την κύρια κατοικία
• προβλέπει τη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων
• περιορίζει την οφειλή σε επίπεδο που μπορεί να εξυπηρετηθεί

Διαγραφή οφειλής:

Αρχικό ύψος οφειλής: 300.000 €

Αξία των λοιπών ακινήτων που θα ρευστοποιηθούν: 50.000 €

Η διαγραφή που υπολογίζει ο αλγόριθμος ανέρχεται σε 150.000 €.

Από τη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων οι πιστωτές ικανοποιούνται κατά 50.000 €.

Ποσό οφειλής που εντάσσεται στη ρύθμιση: 150.000 €

Βήμα 2 — Υπολογισμός της νέας μηνιαίας δόσης

Η νέα οφειλή των 150.000 € μπορεί να ρυθμιστεί για διάστημα έως 35 ετών, ανάλογα με το εισόδημα και την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη.

Βήμα 3 — Διασφάλιση της κύριας κατοικίας

Από τη στιγμή που υπογράφεται η σύμβαση:

• Οι πιστωτές που συμμετέχουν στη ρύθμιση μέσω του εξωδικαστικού —τράπεζες, servicers, Δημόσιο και φορείς κοινωνικής ασφάλισης— δεν μπορούν να προχωρήσουν σε πλειστηριασμό της κύριας κατοικίας.
• Η σύμβαση αποτελεί εκτελεστό τίτλο.
• Ο οφειλέτης διατηρεί μόνιμη προστασία, υπό την προϋπόθεση ότι τηρεί τους όρους της ρύθμισης.

Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο:

• Ο οφειλέτης διατηρεί την κατοικία του.
• Το χρέος περιορίζεται από € 300.000 σε € 150.000, δηλαδή στο μισό της αρχικής οφειλής.
• Οι μηνιαίες καταβολές διαμορφώνονται σε βιώσιμο ύψος.
• Η διαδικασία προχωρά συναινετικά και με ταχύτητα.

Η διαγραφή που προκύπτει από τον αλγόριθμο δεν αποτελεί άφεση ή οριστική διαγραφή χρέους. Υπολογίζεται αυτόματα, ώστε να διαμορφωθεί μια δόση που μπορεί να εξυπηρετηθεί.

Με άλλα λόγια, ο αλγόριθμος υπολογίζει την οφειλή με κριτήριο την αξία της κύριας κατοικίας, προκειμένου να προτείνει χαμηλότερες και βιώσιμες δόσεις και ταυτόχρονα να προστατεύσει το σπίτι. Οι πιστωτές ανακτούν τις απαιτήσεις τους μέσω της ρευστοποίησης των υπόλοιπων ακινήτων.

Επομένως, όταν η συνολική περιουσία υπερβαίνει το ύψος της οφειλής, δεν προκύπτει κούρεμα χρέους.

Στο ίδιο παράδειγμα, ο οφειλέτης χρωστά συνολικά € 300.000 και διαθέτει κύρια κατοικία αξίας € 150.000. Στην αίτησή του στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού αναφέρει ότι θέλει να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία και αποδέχεται τη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων, των οποίων η συνολική αξία φτάνει τα € 160.000.

Ο αλγόριθμος θα καθορίσει τη δόση που θεωρείται βιώσιμη με βάση την αξία της κύριας κατοικίας, δηλαδή τα € 150.000.

Ωστόσο, οι υπόλοιπες οφειλές του οφειλέτη προς τους πιστωτές, ύψους €150.000, δεν διαγράφονται. Το συγκεκριμένο ποσό θα καλυφθεί από την υπόλοιπη περιουσία, αξίας € 160.000, μέσω της εκποίησης, καθώς η αξία της περιουσίας είναι μεγαλύτερη από το χρέος και δεν εφαρμόζεται κούρεμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πιστωτές θα λάβουν και το επιπλέον ποσό, αφού η ικανοποίησή τους περιορίζεται στο συνολικό ύψος της οφειλής, δηλαδή στα 300.000 €.