Ηλεκτρονικές πληρωμές: Στο μικροσκόπιο τα μπόνους 30% και οι ιατρικές δαπάνες

Το οικονομικό επιτελείο καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχιστούν τα δύο φορολογικά μπόνους που θεσπίστηκαν το 2022, με στόχο την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών σε επαγγελματικούς κλάδους με έντονα φαινόμενα φοροδιαφυγής, καθώς η εφαρμογή τους ολοκληρώνεται στο τέλος της φετινής χρονιάς.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η αφαίρεση από το φορολογητέο εισόδημα ποσού ίσου με το 30% των ηλεκτρονικών πληρωμών προς συγκεκριμένους επαγγελματίες, αλλά και οι ιατρικές δαπάνες, οι οποίες υπολογίζονται διπλά για την κάλυψη του αναγκαίου ύψους ηλεκτρονικών αποδείξεων.

Καθοριστικό παράγοντα για την απόφαση σχετικά με την παράταση, την αλλαγή ή ακόμη και την κατάργηση των δύο φορολογικών κινήτρων θα αποτελέσουν, αφενός, τα δεδομένα των ηλεκτρονικών πληρωμών στους «επίμαχους» τομείς της αγοράς από το 2022 και μετά και η επίδρασή τους στο «κενό ΦΠΑ» και, αφετέρου, τα περιθώρια για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των μέτρων στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.

Ειδικότερα, το οικονομικό επιτελείο θα εξετάσει:

1. Την έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα που αφορά ηλεκτρονικές πληρωμές σε ορισμένες κατηγορίες επαγγελματιών. Το μέτρο εφαρμόζεται από το 2022 και καλύπτει επίσης τα εισοδήματα του 2026.

Με βάση τη ρύθμιση, το 30% των δαπανών που καταβάλλονται ηλεκτρονικά για αμοιβές σε 20 κατηγορίες επαγγελματιών αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, έως το ανώτατο ποσό των 5.000 ευρώ τον χρόνο. Στους δικαιούχους κλάδους ανήκουν, μεταξύ άλλων, οι δικηγόροι, οι υδραυλικοί, οι ηλεκτρολόγοι, τα κομμωτήρια και τα ταξί.

Σκοπός της παρέμβασης είναι να δοθεί στους καταναλωτές ένα ισχυρό οικονομικό κίνητρο, ώστε στις συναλλαγές όπου ο κίνδυνος απόκρυψης εισοδημάτων θεωρείται υψηλός να επιλέγουν ηλεκτρονική πληρωμή και να ζητούν απόδειξη.

2. Το ενισχυμένο μπόνους για τις ιατρικές δαπάνες, υπό την προϋπόθεση ότι οι υπηρεσίες ιατρών, οδοντιάτρων και κτηνιάτρων εξοφλούνται ηλεκτρονικά.

Οι συγκεκριμένες πληρωμές προσμετρώνται εις διπλούν για την επίτευξη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών, το οποίο ανέρχεται στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος του φορολογουμένου. Για παράδειγμα, καταβολή 300 ευρώ με ηλεκτρονικό τρόπο για τέτοιες υπηρεσίες υπολογίζεται ως δαπάνη 600 ευρώ για το όριο.

Περιθώρια για περαιτέρω βελτίωση

Τη διατήρηση, αλλά και την πιθανή διεύρυνση, των φορολογικών κινήτρων προς τους καταναλωτές έχει υποστηρίξει η Τράπεζα της Ελλάδος, με στόχο τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση των κρατικών εσόδων.

Στην πρόσφατη Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική 2026, η κεντρική τράπεζα υπογραμμίζει τα εξής:

• Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος, καθώς αυξήθηκε η χρήση των καρτών, επεκτάθηκαν τα POS και διασυνδέθηκαν με τις ταμειακές μηχανές και τα ηλεκτρονικά συστήματα της ΑΑΔΕ. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικά περιθώρια προόδου, ιδιαίτερα στους κλάδους όπου οι συναλλαγές πραγματοποιούνται κυρίως με μετρητά.
• Η προσπάθεια περιορισμού τόσο του κενού ΦΠΑ όσο και της απόστασης ανάμεσα στην πραγματική κατανάλωση και στα εισοδήματα που δηλώνονται θα πρέπει να συνεχιστεί.
• Ο στόχος μπορεί να υπηρετηθεί με ακόμη μεγαλύτερη διάδοση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και παράλληλη ενίσχυση των ελέγχων, ειδικά σε δραστηριότητες με υψηλή παρουσία ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, όπου τα μετρητά εξακολουθούν να κυριαρχούν.
• Η συνέχιση ή η επέκταση των φορολογικών κινήτρων για τους καταναλωτές μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστούν συναλλαγές που διαφορετικά θα έμεναν εκτός δήλωσης.
• Κάθε πληρωμή με ηλεκτρονικό τρόπο δημιουργεί ψηφιακό ίχνος, μειώνοντας τις δυνατότητες φοροδιαφυγής και βελτιώνοντας την αποδοτικότητα των φορολογικών ελέγχων.