Por-Bazhyn: Το φρούριο-φάντασμα στη Σιβηρία που δεν κατοικήθηκε ποτέ

Στη λίμνη Tere-Khol, στην περιοχή Τούβα της Ρωσίας, δεσπόζει το Por-Bazhyn, ένα από τα πιο μυστηριώδη αρχαιολογικά μνημεία παγκοσμίως. Η ονομασία του σημαίνει «πήλινο σπίτι» στην τοπική διάλεκτο. Πρόκειται για ένα επιβλητικό οχυρό πάνω σε τεχνητό νησί, με τείχη ύψους έως και 12 μέτρων.

Το εντυπωσιακό αυτό συγκρότημα, ωστόσο, ξεχωρίζει για έναν παράδοξο λόγο: κανείς δεν έζησε ποτέ μέσα σε αυτό. Στο εσωτερικό του οι αρχαιολόγοι έχουν βρει ελάχιστα απορρίμματα, ίχνη τροφής ή άλλα στοιχεία που θα υποδείκνυαν ανθρώπινη παρουσία.

Για χρόνια, οι ερευνητές προσπαθούσαν να εξακριβώσουν πότε κατασκευάστηκε και ποιος ήταν ο σκοπός του. Η αρχική δενδροχρονολογική ανάλυση έδειξε ότι η ξυλεία που χρησιμοποιήθηκε στα θεμέλια προερχόταν από δέντρα που κόπηκαν γύρω στο 777 μ.Χ., την περίοδο της Αυτοκρατορίας των Ουιγούρων.

Η έρευνα που έφερε νέα στοιχεία

Μελέτη που εκπονήθηκε το 2020 από το Κέντρο Έρευνας Ισοτόπων του Πανεπιστημίου του Χρόνινγκεν και το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS και καθόρισε με μεγαλύτερη ακρίβεια πότε κατασκευάστηκε το φρούριο.

«Ανακαλύψαμε ότι το ξύλο της κατασκευής περιέχει την κορύφωση ραδιοάνθρακα που αντιστοιχεί στο ηλιακό συμβάν του έτους 775 μ.Χ. Μετρώντας τους δακτυλίους από εκείνο το σημάδι μέχρι τον εξωτερικό φλοιό, μπορέσαμε να προσδιορίσουμε με πρωτοφανή ακρίβεια ότι τα δέντρα κόπηκαν την άνοιξη ή το καλοκαίρι του 777 μ.Χ.», ανέφερε η ερευνήτρια Dr. Margot Kuitems.

Το μυστήριο της εγκατάλειψης του Por-Bazhyn

Παρότι η χρονολόγηση είναι πλέον σαφής, το βασικό ερώτημα εξακολουθεί να μην έχει απαντηθεί. Εκτιμάται ότι το Por-Bazhyn εγκαταλείφθηκε περίπου το 779 μ.Χ., δύο μόλις χρόνια αφότου άρχισαν οι εργασίες κατασκευής.

Ως ενδεχόμενη αιτία αναφέρεται μια πολιτική κρίση ή εσωτερική διαμάχη στην Αυτοκρατορία των Ουιγούρων. Μια τέτοια αναταραχή μπορεί να ματαίωσε τον αρχικό σκοπό του συγκροτήματος πριν ολοκληρωθεί η κατασκευή του.

Το Por-Bazhyn έμεινε έτσι ένα επιβλητικό, αλλά ακατοίκητο μνημείο, με το ερώτημα για την αρχική αποστολή του να παραμένει άλυτο μέχρι σήμερα.