Telegraph: Σε αδιέξοδο οι συνομιλίες Ελλάδας και Βρετανικού Μουσείου για τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Οι επαφές της Ελλάδας με το Βρετανικό Μουσείο για τα Γλυπτά του Παρθενώνα φαίνεται πως έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο, όπως αναφέρει δημοσίευμα της Telegraph.

Όπως γράφει η βρετανική εφημερίδα, αυτή την περίοδο «δεν διεξάγονται συνομιλίες» μεταξύ της Αθήνας και του Βρετανικού Μουσείου για τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Παράλληλα, η ελληνική πλευρά φέρεται να έχει καταστήσει σαφές ότι δεν αναμένεται να επαναληφθούν άμεσα.

Το δημοσίευμα σημειώνει ότι οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες άρχισαν το 2021, έχουν στην πράξη παγώσει. Η Αθήνα εμφανίζεται δυσαρεστημένη τόσο από την απουσία προόδου όσο και από το γεγονός ότι δεν έχει βρεθεί λύση για το κεντρικό σημείο της διαφωνίας, δηλαδή την κυριότητα των Γλυπτών.

Παρά τα παραπάνω, δεν προκύπτει ότι έχουν κλείσει οριστικά όλοι οι δίαυλοι επικοινωνίας των δύο πλευρών.

Η ελληνική θέση για τα Γλυπτά

Στις 11 Σεπτεμβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επανέφερε τη θέση ότι η επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα παραμένει σταθερή προτεραιότητα για την Ελλάδα, κατά τη συνάντησή του με τον γενικό διευθυντή της UNESCO, Χάλεντ Ελ Ενάνι.

Κατά την Αθήνα, τα Γλυπτά που εκτίθενται στο Λονδίνο είναι αναπόσπαστα κομμάτια του μνημείου του Παρθενώνα. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να επιστρέψουν και να ενωθούν με τα Γλυπτά που παρουσιάζονται στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Το υπουργείο Πολιτισμού αναφέρει ότι στο Βρετανικό Μουσείο βρίσκεται περίπου το 60% του σωζόμενου γλυπτού υλικού του Παρθενώνα, ενώ το υπόλοιπο έχει παραμείνει κυρίως στην Αθήνα.

Στην επίσημη θέση του, το Βρετανικό Μουσείο υποστηρίζει ότι το πρώτο επίσημο ελληνικό αίτημα για μόνιμη επιστροφή των Γλυπτών υποβλήθηκε το 1983.

Το Μουσείο προσθέτει ότι διαδοχικές κυβερνήσεις της Ελλάδας δεν έχουν αποδεχθεί την κυριότητα των επιτρόπων του επί των Γλυπτών.

Το νομικό ζήτημα πίσω από τον «δανεισμό»

Η βασική διαφωνία αφορά το νομικό πλαίσιο που θα διέπει την πιθανή επιστροφή των Γλυπτών στην Αθήνα.

Το Βρετανικό Μουσείο επικαλείται το ισχύον βρετανικό δίκαιο, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει τη δυνατότητα οριστικής παραχώρησης αντικειμένων της συλλογής του. Σύμφωνα με τη θέση του, η διάθεσή τους μπορεί να γίνει μόνο με τη μορφή δανεισμού.

Η σύναψη συμφωνίας δανεισμού, όμως, προϋποθέτει ότι ο δανειστής αναγνωρίζεται ως κύριος του αντικειμένου. Η Αθήνα διαφωνεί με αυτό το ενδεχόμενο, καθώς δεν αναγνωρίζει ότι το Βρετανικό Μουσείο απέκτησε νόμιμα την κυριότητα των Γλυπτών.

Η «υβριδική» πρόταση που έμεινε χωρίς συνέχεια

Κατά τα προηγούμενα χρόνια, Ελλάδα και Βρετανικό Μουσείο αναζήτησαν έναν συμβιβασμό που θα επέτρεπε και στις δύο πλευρές να διατηρήσουν τις επίσημες νομικές θέσεις τους.

Μεταξύ των προτάσεων που εξετάστηκαν ήταν και μια αποκαλούμενη «υβριδική συμφωνία». Η λύση αυτή δεν θα χαρακτηριζόταν ούτε ως μόνιμη παραχώρηση ούτε ως τυπικός δανεισμός.

Η συγκεκριμένη πρόταση αφορούσε την αποστολή μεγάλου αριθμού Γλυπτών στην Αθήνα για μακρά περίοδο. Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα θα έστελνε στο Λονδίνο σημαντικές αρχαιότητες για τη διοργάνωση περιοδικών εκθέσεων.

Το 2024 οι επαφές των δύο πλευρών παρουσιάζονταν ως «αρκετά προχωρημένες», ενώ το Βρετανικό Μουσείο τις περιέγραφε ως «εποικοδομητικές».

Ωστόσο, τον Νοέμβριο του 2025 ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε δημόσια ότι η εξέλιξη των συνομιλιών δεν ήταν εκείνη που θα ήθελε. Ταυτόχρονα, δεν απέκλεισε να προκύψουν νέες δυνατότητες από τη μεγάλη ανακαίνιση του Βρετανικού Μουσείου, ιδίως της αίθουσας Duveen, όπου παρουσιάζονται τα Γλυπτά.

Telegraph: Διακόπηκαν οι τακτικές επαφές για τα Γλυπτά

Η Telegraph μεταδίδει ότι η αναζήτηση συμβιβαστικής λύσης δεν καρποφόρησε και πως οι τακτικές επαφές της Αθήνας με το Βρετανικό Μουσείο έχουν πλέον διακοπεί.

Πηγή που μίλησε στην εφημερίδα υποστηρίζει ότι σήμερα δεν υπάρχουν ενεργές διαπραγματεύσεις. Παράλληλα, η ελληνική πλευρά φέρεται να έχει ξεκαθαρίσει πως δεν περιμένει να επιστρέψει σύντομα στο τραπέζι των συνομιλιών.

Παρότι η τακτική επικοινωνία έχει σταματήσει, οι δίαυλοι μεταξύ των δύο πλευρών δεν έχουν κλείσει οριστικά. Έτσι, παραμένει πιθανή μια μεταβολή των δεδομένων στο μέλλον.

Το Βρετανικό Μουσείο, πάντως, εξακολουθεί να αναφέρει στην πιο πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση που έχει δημοσιεύσει στην ιστοσελίδα του ότι επιδιώκει μια «νέα εταιρική σχέση για τον Παρθενώνα». Στο ίδιο κείμενο χαρακτηρίζει τις επαφές με την Ελλάδα «εποικοδομητικές και σε εξέλιξη».

Η διαφωνία της Αθήνας με το μοντέλο της Ταπισερί της Μπαγιέ

Η εξέλιξη καταγράφεται μετά την έναρξη στο Βρετανικό Μουσείο της έκθεσης με την Ταπισερί της Μπαγιέ, η οποία πραγματοποιείται βάσει συμφωνίας δανεισμού ανάμεσα στη Βρετανία και τη Γαλλία.

Με βάση τη συμφωνία, η Ταπισερί θα παραμείνει στο Λονδίνο από το 2026 έως το 2027, ενώ ως αντάλλαγμα σημαντικές αρχαιότητες θα σταλούν στη Γαλλία.

Ο Νίκολας Κάλιναν, διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, είχε υποστηρίξει εμμέσως ότι το ίδιο μοντέλο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο για μια συμφωνία Ελλάδας και Βρετανικού Μουσείου σχετικά με τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Η Αθήνα, πάντως, δεν αντιμετώπισε θετικά αυτή την προσέγγιση, όπως αναφέρει η Telegraph.

Από την ελληνική πλευρά υπογραμμίζεται ότι οι δύο υποθέσεις διαφέρουν ουσιαστικά: για την Ταπισερί της Μπαγιέ η κυριότητα δεν αποτελεί αντικείμενο αμφισβήτησης, ενώ στα Γλυπτά του Παρθενώνα η διαμάχη επικεντρώνεται ακριβώς στο αν υπάρχει νόμιμος τίτλος ιδιοκτησίας.

Κατά συνέπεια, το θέμα της κυριότητας παραμένει το κύριο σημείο που εμποδίζει την Αθήνα και το Βρετανικό Μουσείο να καταλήξουν σε συμφωνία, παρά τις πολυετείς προσπάθειες για έναν συμβιβασμό.