Τουρκία: Κάνει «πρέσινγκ» στην Αίγυπτο για την ΑΟΖ

Η Τουρκία επαναφέρει την πρόταση προς την Αίγυπτο για μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση στη Μεσόγειο, επιχειρώντας να την απομακρύνει από την Αθήνα

Επιμέλεια: Νίκος Μιχαλόπουλος

Τις προηγούμενες ημέρες, η Ανατολική και η Δυτική Λιβύη κινήθηκαν από κοινού σε μια «επίθεση φιλίας» προς την Αίγυπτο.

Στις 25 Οκτωβρίου, ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου της Ανατολικής Λιβύης, επισκέφθηκε αιφνιδιαστικά το Κάιρο.

Μία ημέρα νωρίτερα είχε κινηθεί και η άλλη πλευρά της Λιβύης.

Σε ανακοίνωση του γραφείου του πρωθυπουργού στις 24 Οκτωβρίου, αναφέρεται ότι ο επικεφαλής της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης διαβεβαίωσε τον επικεφαλής των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών πως η κυβέρνησή του είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες του Καΐρου για τα θαλάσσια σύνορα και τις οικονομικές ζώνες στη Μεσόγειο, σύμφωνα με αραβικά μέσα. Γραφείο Λίβυου πρωθυπουργού: Θα καθησυχάσουμε τις ανησυχίες της Αιγύπτου σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, 27/10

Πριν από αυτά, στις συνομιλίες που έγιναν στην Κωνσταντινούπολη στις 23 Οκτωβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, συναντήθηκε με τον Χακάν Φιντάν. Το Κάιρο ανακοίνωσε ότι ο Αμπντελάτι επανέλαβε πως απορρίπτει το θαλάσσιο μνημόνιο και προειδοποίησε να μην εφαρμοστούν μέτρα αντίθετα με τα θαλάσσια όρια που έχει δηλώσει η Αίγυπτος.

Στην ίδια αιγυπτιακή ανακοίνωση σημειώνεται ότι ο Φιντάν αναγνώρισε τις ανησυχίες του Καΐρου και τάχθηκε υπέρ της συνέχισης των διαβουλεύσεων για τη Λιβύη.

Ακολούθως, η Τουρκία επιχειρεί να κάνει τη δική της κίνηση.

Ο Λεβέντ Κενέζ, πρώην αρχισυντάκτης της εφημερίδας Meydan που ζει εξόριστος στη Σουηδία, αναφέρει σε ρεπορτάζ του ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να προτείνει στην Αίγυπτο περισσότερα θαλάσσια ύδατα στη Μεσόγειο, με στόχο να την απομακρύνει από την Ελλάδα.

Όπως γράφει ο Τούρκος δημοσιογράφος, η Άγκυρα επανέφερε την πρόταση για διαπραγματεύσεις με το Κάιρο σχετικά με συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων συνόρων. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η Αίγυπτος θα μπορούσε να έχει δικαιοδοσία σε πάνω από 15.000 επιπλέον τετραγωνικά χιλιόμετρα στην ανατολική Μεσόγειο, συγκριτικά με μια πιθανή συμφωνία της με την Ελλάδα.

Στις 28 Οκτωβρίου, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέφερε την πρόταση, μετά την εβδομαδιαία ενημέρωση του εκπροσώπου του, υποναυάρχου Ζεκί Ακτούρκ.

Αξιωματούχοι του τουρκικού υπουργείου Άμυνας υποστήριξαν ότι μια συμφωνία με την Αίγυπτο για τις θαλάσσιες ζώνες θα ήταν προς όφελος και των δύο χωρών. Παράλληλα, χαρακτήρισαν σημαντική εξέλιξη την επικύρωση της συμφωνίας από τη Λιβύη, λέγοντας ότι ενισχύει τη θέση της Άγκυρας ως προς τα θαλάσσια δικαιώματα.

Το υπουργείο δήλωσε πως η Τουρκία θα εξακολουθήσει να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της στην ανατολική Μεσόγειο βάσει του διεθνούς δικαίου, ενώ παράλληλα θα συμβάλλει στην ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή.

Στις 24 Οκτωβρίου, ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ, είχε επίσης δημοσίως επαναλάβει την πρόταση για τις θαλάσσιες ζώνες. Είπε ότι, σε σύγκριση με μια πιθανή συμφωνία με την Ελλάδα, η Αίγυπτος θα μπορούσε να αποκτήσει δικαιοδοσία σε περίπου 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα επιπλέον θαλάσσιας έκτασης.

Η ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου επανέλαβε τον συγκεκριμένο υπολογισμό. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ, η Τουρκία δεν έχει ανακοινώσει ούτε συμφωνημένη οριοθέτηση ούτε χρονοδιάγραμμα για την έναρξη συνομιλιών με την Αίγυπτο.

Οι σχέσεις Τουρκίας – Αιγύπτου

Έχουμε αναφερθεί και παλαιότερα στις σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες.

Στην αφρικανική ήπειρο, η Αίγυπτος αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό και εξαγωγικό εταίρο της Τουρκίας. Φιντάν: Από το σινιάλο το Σάββατο στην Αίγυπτο για το Σύμφωνο της Μέκκας, σήμερα βρίσκεται στο Κάιρο – Όλη η ατζέντα της επίσκεψης, 13/08

Το 2025, το διμερές εμπόριο έφτασε τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι πρόεδροι των δύο χωρών έχουν θέσει για την επόμενη περίοδο τον στόχο να αυξηθεί στα 15 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η έκταση των τουρκικών επενδύσεων στην Αίγυπτο αποτελεί ακόμη μία ένδειξη των ισχυρών, μακροχρόνιων οικονομικών δεσμών των δύο χωρών: η συνολική αξία τους υπερβαίνει τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια.

Επιχειρήσεις με τουρκικά συμφέροντα προσφέρουν επίσης εργασία σε περίπου 100.000 Αιγυπτίους.

Για να ενισχυθεί ο διμερής εμπορικός όγκος, οι δύο χώρες έχουν συστήσει Κοινή Ομάδα Σχεδιασμού (JPG) Τουρκίας-Αιγύπτου, καθώς και Συμβούλιο Υψηλού Επιπέδου Στρατηγικής Συνεργασίας (HLSCC).

Η Αίγυπτος δεν συμμετέχει ούτε στη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, την οποία υπέγραψαν στις 7 Αυγούστου η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν. Οι τρεις χώρες έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο να διευρύνουν τη συμφωνία, όμως το Κάιρο δεν έχει ενταχθεί, ενώ ρεπορτάζ αναφέρουν ότι η Σαουδική Αραβία αντέδρασε αρνητικά. Βέτο της Σαουδικής Αραβίας στη συμμετοχή της Αιγύπτου στο Σύμφωνο της Μέκκας, «προς το παρόν», 13/08

Ωστόσο, το Κάιρο μετέχει στον ξεχωριστό μηχανισμό διπλωματικών διαβουλεύσεων μαζί με τις ίδιες τρεις χώρες, που είναι γνωστός ως R4.

Η Κωνσταντινούπολη φιλοξένησε στις 23 Οκτωβρίου την έβδομη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του R4.

Στη συγκεκριμένη σύνοδο έλαβαν μέρος επίσης οι υπουργοί Εξωτερικών της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιταλίας.