Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Πότε καθιερώθηκε και πότε εμφανίστηκε η κόκκινη κορδέλα
Η ετήσια ημέρα ενημέρωσης και το σύμβολο της κόκκινης κορδέλας γεννήθηκαν σε διαφορετικές στιγμές.

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS συνοδεύεται κάθε 1η Δεκεμβρίου από εικόνες με κόκκινες κορδέλες. Όμως η ημέρα και το σύμβολο δεν γεννήθηκαν μαζί: η πρώτη διοργάνωση έγινε το 1988, ενώ η κορδέλα δημιουργήθηκε τρία χρόνια αργότερα.
Η διαδρομή τους ξεκινά από δύο διαφορετικές πρωτοβουλίες, με κοινό σημείο την ανάγκη για ενημέρωση και αλληλεγγύη.
Πώς καθιερώθηκε η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS;
Η πρώτη Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS πραγματοποιήθηκε την 1η Δεκεμβρίου 1988. Ήταν η αρχή ενός ετήσιου θεσμού που, όπως αναφέρει η UNAIDS, αποτέλεσε την πρώτη διεθνή ημέρα αφιερωμένη στην παγκόσμια υγεία.
Το ίδιο έτος, δύο αξιωματούχοι επικοινωνίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο Thomas Netter και ο James Bunn, είχαν προτείνει την ιδέα μιας ετήσιας ημέρας ενημέρωσης για το AIDS. Στόχος ήταν η ενημέρωση για τον HIV, η κινητοποίηση των κοινοτήτων και η προώθηση δράσης σε διεθνές επίπεδο.
Η καθιέρωση είχε και μια συγκεκριμένη θεσμική διαδρομή. Τον Ιανουάριο του 1988, η Σύνοδος Υπουργών Υγείας για τα προγράμματα πρόληψης του AIDS στο Λονδίνο όρισε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Η ίδια σύνοδος χαρακτήρισε το 1988 έτος επικοινωνίας και συνεργασίας για το AIDS.
Στη συνέχεια, το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΠΟΥ και η 42η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας ζήτησαν από τον Γενικό Διευθυντή του οργανισμού να συντονίζει την ετήσια τήρηση της ημέρας.
Τι σήμαινε η ημέρα στην πράξη;
Η ημερομηνία έδωσε ένα κοινό σημείο αναφοράς στην ενημέρωση για τον HIV. Η ημέρα συνδέει υπηρεσίες του ΟΗΕ, κυβερνήσεις και την κοινωνία των πολιτών σε σχετικές δράσεις, ενώ αφήνει χώρο τόσο για αλληλεγγύη προς τους ανθρώπους που ζουν με HIV όσο και για τη μνήμη όσων πέθαναν από ασθένειες σχετιζόμενες με το AIDS.
Από τα πρώτα χρόνια, η ενημέρωση πήρε συγκεκριμένη μορφή. Το θέμα της ημέρας το 1989 ήταν «AIDS και νεολαία». Για την εκστρατεία εκείνης της χρονιάς, ο ΠΟΥ κατέγραψε τη διανομή περισσότερων από 50.000 ενημερωτικών δελτίων και φυλλαδίων, καθώς και δεκάδων χιλιάδων πακέτων υλικού για τη διοργάνωση εκδηλώσεων.
Την καμπάνια της Παγκόσμιας Ημέρας ανέλαβε αργότερα η UNAIDS, από την ίδρυσή της έως το 2004. Η 1η Δεκεμβρίου παρέμεινε η σταθερή ημερομηνία του ετήσιου θεσμού.
Και η κόκκινη κορδέλα; Ήρθε τρία χρόνια μετά
Το 1991, όταν η ημέρα είχε ήδη καθιερωθεί, μια ομάδα καλλιτεχνών δημιούργησε χωριστά το σύμβολο που θα συνδεόταν μαζί της. Η Visual AIDS Artists’ Caucus συναντήθηκε τον Απρίλιο και τον Μάιο εκείνης της χρονιάς, αναζητώντας έναν τρόπο να εκφράσει υποστήριξη και συμπόνια προς τα άτομα με AIDS και όσους τα φρόντιζαν.
Η ιδέα εμπνεύστηκε εν μέρει από τις κίτρινες κορδέλες. Το κόκκινο επιλέχθηκε για τη σύνδεσή του με το αίμα, αλλά και με το πάθος: όχι μόνο με την έννοια του θυμού, αλλά και με εκείνη της αγάπης.
Σημασία είχε και η απλότητα. Το σχήμα μπορούσε εύκολα να αναπαραχθεί και να φορεθεί. Οι αρχικές οδηγίες προέβλεπαν ένα κομμάτι κόκκινης κορδέλας μήκους έξι ιντσών, περίπου 15 εκατοστών, διπλωμένο στο πάνω μέρος σε ανεστραμμένο «V» και στερεωμένο με παραμάνα.
Μέλη της ομάδας, φίλοι και υποστηρικτές έκοβαν και δίπλωναν κορδέλες σε ομαδικές συναντήσεις, τα λεγόμενα «ribbon bees», ώστε να διανεμηθούν. Οι δημιουργοί ζήτησαν η ιδέα να αποδίδεται στην ομάδα συνολικά και όχι σε ένα πρόσωπο.
Πότε παρουσιάστηκε δημόσια το σύμβολο;
Η Visual AIDS παρουσίασε την κορδέλα στα 45α βραβεία Tony, σε συνεργασία με τις οργανώσεις Broadway Cares και Equity Fights AIDS. Η καταχώριση της εκδήλωσης από τη Visual AIDS δίνει ως ημερομηνία τη 2α Ιουνίου 1991, ενώ άλλο κείμενο της ίδιας οργάνωσης αναφέρει την 7η Ιουνίου.
Στην τελετή, ο παρουσιαστής Jeremy Irons φόρεσε την κορδέλα. Καλεσμένοι και παρουσιαστές είχαν κληθεί να μην εξηγήσουν ευθέως τη σημασία της εκείνο το βράδυ. Σύμφωνα με την καταγραφή της Visual AIDS, η σιωπή αυτή προκάλεσε περιέργεια στα μέσα ενημέρωσης και η κορδέλα έγινε γρήγορα διεθνές σύμβολο ενημέρωσης για το AIDS.
Η ομάδα δεν κατοχύρωσε την κορδέλα με copyright στις ΗΠΑ, ώστε να μπορεί να φοριέται και να χρησιμοποιείται ευρέως χωρίς να γίνεται εργαλείο εμπορικής εκμετάλλευσης. Η παρουσία της συνεχίστηκε και πέρα από εκείνη την πρώτη εμφάνιση: το 1993 εμφανίστηκε σε γραμματόσημο της ταχυδρομικής υπηρεσίας των ΗΠΑ και το 2015 εντάχθηκε στη μόνιμη συλλογή του MoMA.
Τι θυμόμαστε όταν βλέπουμε την κορδέλα;
Η κόκκινη κορδέλα ξεκίνησε ως προσωπική, οπτική έκφραση συμπόνιας και στήριξης. Δεν σχεδιάστηκε ως μήνυμα κυβερνητικής ή διαφημιστικής καμπάνιας, αλλά από μια ομάδα καλλιτεχνών που ήθελε να δώσει μορφή στην αλληλεγγύη.
Η μία ιστορία αρχίζει με μια ημερομηνία στο ημερολόγιο· η άλλη με μια κορδέλα που μπορούσε να φορεθεί και να αναπαραχθεί.
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.







































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.