Καρδιοπάθεια: Ποια συνήθεια του Σαββατοκύριακου μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο, κατά νέα μελέτη

Η καρδιοπάθεια μπορεί να επηρεάζεται από τη συνέπεια στο ωράριο των γευμάτων, όπως εξετάζει νέα έρευνα. Αν τρώτε σε καθορισμένες ώρες τις εργάσιμες ημέρες, αλλά μετακινείτε σημαντικά τα γεύματά σας νωρίτερα ή αργότερα το Σαββατοκύριακο, ίσως χρειάζεται να αναθεωρήσετε αυτή τη συνήθεια. Οι επιστήμονες διερεύνησαν το αποκαλούμενο «eating jetlag», δηλαδή τη χρονική διαφορά των γευμάτων ανάμεσα στις ημέρες εργασίας και στις ημέρες ανάπαυσης, βρίσκοντας συσχέτιση με μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο στους άνδρες. Τι φανέρωσαν τα ευρήματα και ποια είναι έως τώρα τα δεδομένα για τη σημασία ενός σταθερού προγράμματος διατροφής;

Η συνήθεια του Σαββατοκύριακου που μπορεί να αυξήσει τον καρδιακό κίνδυνο

Μήπως αλλάζετε το ωράριο του φαγητού σας τα Σαββατοκύριακα; Μια φαινομενικά αθώα πρακτική παρουσιάζει ενδιαφέρουσα σύνδεση με την καρδιακή υγεία. Εξετάζοντας το «eating jetlag» —τη διαφοροποίηση στις ώρες κατανάλωσης γευμάτων ανάμεσα στις εργάσιμες ημέρες και στο Σαββατοκύριακο— οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι σχετίζεται με μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο για τους άνδρες.

Στη νέα έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Medicine, κάθε πρόσθετη ώρα «eating jetlag» —της χρονικής διαφοράς, δηλαδή, ανάμεσα στα γεύματα των καθημερινών και εκείνα του Σαββατοκύριακου— συνδέθηκε στους άνδρες με κατά 14% αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και κατά 21% μεγαλύτερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Στις γυναίκες, αντιθέτως, τα στατιστικά δεδομένα δεν κατέδειξαν σημαντική συσχέτιση.

Η μεθοδολογία της μελέτης για το «eating jetlag»

Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν στοιχεία 104.806 ενηλίκων από τη γαλλική προοπτική έρευνα NutriNet-Santé. Η παρακολούθησή τους διήρκεσε από το 2009 μέχρι το 2023, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τα 14 χρόνια. Μέσω διαδικτυακών ερωτηματολογίων διατροφής, οι συμμετέχοντες κατέγραφαν με ακρίβεια πότε κατανάλωναν το πρώτο και πότε το τελευταίο γεύμα κάθε ημέρας.

Αξιοποιώντας τις συγκεκριμένες καταγραφές, η επιστημονική ομάδα προσδιόρισε το «eating jetlag» για κάθε συμμετέχοντα, αντιπαραβάλλοντας το ωράριο φαγητού των εργάσιμων ημερών με εκείνο του Σαββατοκύριακου. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες κατατάχθηκαν στις ακόλουθες κατηγορίες:

• Πρωιμότερα γεύματα (Advance): Το Σαββατοκύριακο, η κατανάλωση των γευμάτων μεταφερόταν κατά μέσο όρο δύο ώρες νωρίτερα σε σχέση με τις καθημερινές.
• Σταθερό ωράριο γευμάτων (Maintenance): Οι ώρες κατανάλωσης φαγητού δεν άλλαζαν κατά τη διάρκεια της εβδομάδας.
• Αργότερα γεύματα (Delay): Κατά το Σαββατοκύριακο, τα γεύματα μετακινούνταν κατά μέσο όρο μία ώρα και 40 λεπτά αργότερα συγκριτικά με τις εργάσιμες ημέρες.

Κατόπιν, η σχέση με τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξετάστηκε μέσω στατιστικών μοντέλων, στα οποία συνυπολογίστηκε ένα μεγάλο σύνολο παραμέτρων. Μεταξύ αυτών βρίσκονταν η ηλικία, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, το κάπνισμα, η κατανάλωση οινοπνεύματος, η φυσική δραστηριότητα, η διατροφική ποιότητα και οι ώρες ύπνου.

Ώρες γευμάτων και καρδιαγγειακός κίνδυνος: Τα ευρήματα

Σε σύγκριση με όσους ακολουθούσαν αμετάβλητο ωράριο, υψηλότερος καρδιαγγειακός κίνδυνος καταγράφηκε στις ομάδες που έτρωγαν είτε νωρίτερα είτε αργότερα. Επομένως, η χρονική μετακίνηση των γευμάτων παρουσίασε σύνδεση με μεγαλύτερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Πιο συγκεκριμένα, για κάθε πρόσθετη ώρα «διατροφικού jetlag» (eating jetlag), ο συνολικός κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων ήταν αυξημένος κατά 14%, ενώ ο κίνδυνος εκδήλωσης στεφανιαίας νόσου ήταν υψηλότερος κατά 21%.

Στις γυναίκες, πάντως, δεν καταγράφηκε αντίστοιχη σταθερή συσχέτιση. Ως πιθανές ερμηνείες, οι επιστήμονες αναφέρουν τις βιολογικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στα φύλα ως προς την απόκριση στην απορρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού, τις διαφορετικές εργασιακές συνθήκες και συνήθειες ζωής, αλλά και τον εξαρχής υψηλότερο απόλυτο καρδιαγγειακό κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι άνδρες.

Ο επικεφαλής της έρευνας, Bernard Srour, PharmD, M.P.H., Ph.D., HDR, επισημαίνει: «Πριν από λίγα χρόνια, είχαμε διαπιστώσει ότι το να τρώει κανείς αργά το βράδυ συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο». Και προσθέτει: «Αυτή η νέα μελέτη υποδηλώνει ότι, πέρα από το φαγητό αργά, η τήρηση σταθερών ωρών γευμάτων μεταξύ καθημερινών και Σαββατοκύριακου είναι εξίσου σημαντική. Αυτές οι συσχετίσεις φαίνεται να είναι ανεξάρτητες από τη διάρκεια του ύπνου, γεγονός που υποδεικνύει ότι η τακτικότητα στα γεύματα μπορεί, από μόνη της, να βοηθήσει στον επανασυντονισμό του βιολογικού μας ρολογιού».

Οι βασικοί περιορισμοί της έρευνας

Καθώς η έρευνα ήταν παρατηρητική, τεκμηριώνει μόνο την ύπαρξη συσχέτισης και όχι έναν άμεσο μηχανισμό αιτίου και αποτελέσματος. Όπως υπογράμμισαν οι επιστήμονες, χρειάζεται περαιτέρω έρευνα ώστε να εξακριβωθεί εάν η αλλαγή του ωραρίου των γευμάτων προκαλεί απευθείας καρδιαγγειακό κίνδυνο ή εάν συνεισφέρει σε αυτόν μαζί με άλλες παραμέτρους του τρόπου ζωής.

Παράλληλα, το δείγμα περιλάμβανε ενήλικες από τη Γαλλία, οι οποίοι είχαν επιλέξει εθελοντικά να συμμετάσχουν σε ομάδα παρακολούθησης της υγείας. Επομένως, είναι πιθανό οι συγκεκριμένοι άνθρωποι να φροντίζουν περισσότερο την υγεία και τη διατροφή τους συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό. Επιπλέον, επειδή οι συμμετέχοντες ανέφεραν μόνοι τους τις ώρες κατανάλωσης των γευμάτων, δεν αποκλείονται σφάλματα μνήμης.

Η πρακτική εφαρμογή των ευρημάτων στην καθημερινή ζωή

Η καρδιοπάθεια συνδέεται και με τον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή το βιολογικό ρολόι του οργανισμού, που καθορίζει τον ύπνο, την πέψη, τον μεταβολισμό, την ευαισθησία στην ινσουλίνη, την αρτηριακή πίεση και την καρδιαγγειακή λειτουργία. Αν τα γεύματα το Σαββατοκύριακο γίνονται σε ώρες που διαφέρουν σημαντικά από εκείνες των καθημερινών, το εσωτερικό ρολόι απορρυθμίζεται και αυξάνεται ο κίνδυνος καρδιοπάθειας.

Παρακάτω παρουσιάζονται 4 πρακτικές συμβουλές για σταθερό ωράριο στη διατροφή και προστασία της καρδιάς:

• Κρατήστε σταθερό τουλάχιστον ένα γεύμα: Αν το πρωινό ή το μεσημεριανό καταναλώνεται την ίδια ώρα με τις καθημερινές, μειώνεται η συνολική μετατόπιση του βιολογικού ρυθμού, ακόμη και στην περίπτωση που το βραδινό του Σαββατοκύριακου καθυστερήσει.
• Επιλέξτε ένα ελαφρύ σνακ όταν αργεί το βραδινό: Ένα μικρό σνακ προς το τέλος του απογεύματος μπορεί να σας βοηθήσει να μη μείνετε νηστικοί για πολλές ώρες μετά τη συνηθισμένη ώρα του γεύματος.
• Μην κόβετε το πρωινό για να «αναπληρώσετε» τον ύπνο: Όταν παραλείπεται το πρώτο γεύμα, ολόκληρο το διατροφικό παράθυρο μεταφέρεται αργότερα μέσα στην ημέρα, επιβαρύνοντας τη διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού αντί να την διορθώνει.
• Λάβετε υπόψη και τους άλλους παράγοντες κινδύνου: Άνδρες με υψηλή αρτηριακή πίεση, αυξημένη χοληστερόλη ή οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας χρειάζεται να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στη σταθερότητα των ωρών των γευμάτων τους.