Απειλές για βόμβες σε πτήσεις: Το φαινόμενο εντείνεται σε όλη την Ευρώπη – Τι είναι το «plausible deniability»

Το κύμα απειλών για βόμβες σε πτήσεις, που εμφανίστηκε ξαφνικά, εξελίσσεται σε σοβαρό πρόβλημα για τις αρχές και τους πολίτες και αντί να υποχωρεί, δυναμώνει. Η αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, Όλγα Τόκη, ανέφερε ότι η εβδομάδα πέρασε με διαρκή περιστατικά και οι ελεγκτές παραμένουν σε εγρήγορση, αναμένοντας να διαπιστώσουν πώς θα κινηθεί η κατάσταση και την επόμενη εβδομάδα.

Ο προβληματισμός, όπως είναι φυσικό, δεν περιορίζεται στις αρμόδιες αρχές, αλλά αφορά και τους πολίτες.

Υπό απειλή βρέθηκαν δύο πτήσεις της Aegean. Όπως διευκρίνισε η κ. Τόκη μιλώντας στην ΕΡΤ, τα αεροσκάφη δεν πετούσαν στον ελληνικό εναέριο χώρο, αλλά βρίσκονταν λίγο πριν από την προσγείωση, κυρίως σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια.

Κατά την εκτίμηση της κ. Τόκη, πιθανότατα πρόκειται για τακτική που επιδιώκει να προκαλέσει σύγχυση, αμφιβολία και χάος. Στάθηκε ιδιαίτερα στην έκταση του μοτίβου, το οποίο αφορά διαφορετικές αεροπορικές εταιρείες, δεν κατευθύνεται σε έναν συγκεκριμένο στόχο, απλώνεται σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και μοιάζει να συνεχίζεται χωρίς υποχώρηση. Παράλληλα, είπε πως δεν έχει ενημέρωση για το αν οι απειλές διατυπώνονται τηλεφωνικά ή αποστέλλονται μαζικά μέσω διαδικτύου.

Κάθε απειλή θεωρείται πραγματική μέχρι να ελεγχθεί

Η αντιπρόεδρος των ελεγκτών υπογράμμισε ότι οι αρμόδιοι αντιμετωπίζουν κάθε απειλή σαν να είναι αληθινή, ακόμη κι όταν μοιάζει αβάσιμη, καθώς αυτό δεν μπορεί να εξακριβωθεί χωρίς έλεγχο. Η πτήση εξυπηρετείται και φτάνει στον προορισμό της, όπου το αεροσκάφος οδηγείται στο ειδικό τμήμα του αεροδρομίου και απομονώνεται για να ελεγχθεί από τους αρμόδιους.

Για τους ελεγκτές τίθεται σε εφαρμογή συγκεκριμένο πρωτόκολλο, χωρίς να μεταβάλλεται η χωρητικότητα του εναέριου χώρου, επομένως αναμένονται καθυστερήσεις. Κάθε περιστατικό εξετάζεται ξεχωριστά. Η κ. Τόκη ανέφερε ότι, αν 20 πτήσεις απειληθούν την ίδια στιγμή στον ίδιο εναέριο χώρο, τότε θα πρόκειται για «μια άλλη συζήτηση».

Ο Θανάσης Κοσμόπουλος, επιχειρησιακός συντονιστής στο παρατηρητήριο ανάλυσης υβριδικών απειλών του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, χαρακτήρισε την απόδοση ευθύνης το πιο δύσκολο ζήτημα στις υβριδικές επιχειρήσεις. Στις παραδοσιακές τρομοκρατικές ενέργειες, κάποιος αναλαμβάνει την ευθύνη με ανακοίνωση ή προκήρυξη, ενώ στις υβριδικές δράσεις συχνά δεν μαθαίνουμε ποτέ ποιος βρίσκεται πίσω τους.

Ο ίδιος εξήγησε ότι ισχύει το λεγόμενο «plausible deniability»: ακόμη κι αν οι ενδείξεις είναι σαφείς και κάποιος κατηγορηθεί, έχει τη δυνατότητα να αρνηθεί οποιαδήποτε εμπλοκή. Όπως τόνισε, η δυσκολία να αποδοθεί ευθύνη αποτελεί βασικό μέρος του προβλήματος.

«Να μην την πατήσουμε όπως ο βοσκός με τον λύκο»

Ο κ. Κοσμόπουλος ανέφερε ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες κάνουν τις αναγκαίες ενέργειες για να εξακριβώσουν ποιοι βρίσκονται πίσω από τις απειλές, επισημαίνοντας ωστόσο ότι πρόκειται για σύνθετη διαδικασία. Κάλεσε να μην υπάρξει εφησυχασμός «όπως ο βοσκός με τον λύκο», καθώς ενδέχεται κάποιοι να καταγράφουν τους χρόνους απόκρισης και τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά το σύστημα. Πρόσθεσε ότι μπορεί να πρόκειται για προπαρασκευαστικές επιχειρησιακές δοκιμές, γι’ αυτό κάθε ειδοποίηση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.

Όπως κατέληξε, η σημαντικότερη υποδομή της χώρας είναι το ανθρώπινο μυαλό.

Σχολιάζοντας την πρόσφατη σύσταση της Κομισιόν προς τα νοικοκυριά να έχουν ένα βασικό κιτ έκτακτης ανάγκης, ο κ. Κοσμόπουλος εξήγησε πως η ύπαρξη προμηθειών για τρεις ημέρες θα επιτρέψει στην πολιτεία και στους μηχανισμούς της να στηρίξουν όσους έχουν πραγματικά ανάγκη. Αν, όμως, όλοι αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα την ίδια ανάγκη, θα δημιουργηθεί πρόβλημα. Όπως σημείωσε, είναι καλύτερο να είμαστε έτοιμοι, χωρίς εκπλήξεις και φόβο, παρά να αναζητούμε λύσεις όταν ξεσπάσει η κρίση.