Ιταλία – Ισπανία: Τερματίζεται η διπλωματική διαμάχη για τα σύνορα – Αίρονται οι έλεγχοι στη Ζώνη Σένγκεν μετά το μεταναστευτικό κύμα στη Θέουτα

Η Ιταλία και η Ισπανία αποφάσισαν να καταργήσουν τους προσωρινούς συνοριακούς ελέγχους για τους πολίτες τους, τερματίζοντας την τρίμηνη διπλωματική αντιπαράθεση που προκάλεσε η μαζική άφιξη μεταναστών στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα. Την απόφαση ανακοίνωσε την Παρασκευή το υπουργείο Εσωτερικών της Ιταλίας.

Παρέμβαση Μελόνι και Σάντσεθ

Στις 31 Ιουλίου, η δεξιά κυβέρνηση της Ιταλίας είχε αναστείλει αρχικά τις ρυθμίσεις ελεύθερης κυκλοφορίας με την Ισπανία. Είχε δηλώσει πως στόχος ήταν να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να περάσουν στην ιταλική επικράτεια μετανάστες από τη Θέουτα.

Η Μαδρίτη προχώρησε σε ανάλογα μέτρα απέναντι στη Ρώμη, χαρακτηρίζοντας τις κινήσεις της Ιταλίας «άδικες, αντίθετες στα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διακριτικές εις βάρος του πληθυσμού της Ισπανίας».

Η ένταση υποχώρησε μετά από τηλεφωνική συνομιλία των υπουργών Εσωτερικών των δύο χωρών, του Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα και του Ματέο Πιαντεντόζι.

Προηγήθηκε συνάντηση των δύο πρωθυπουργών, Πέδρο Σάντσεθ και Τζόρτζια Μελόνι, στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, η οποία οδήγησε στην επικοινωνία των υπουργών.

Κατά την τελευταία σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών, Σάντσεθ και Μελόνι συνέκλιναν περισσότερο στην προσπάθεια να αρθούν οι έλεγχοι βάσει της Συνθήκης Σένγκεν. Η Ιταλία τους είχε επαναφέρει στις αρχές Αυγούστου, λίγες μόλις ημέρες μετά την άφιξη πάνω από 70.000 ανθρώπων στην αυτόνομη πόλη.

Την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, οι δύο ηγέτες ανέθεσαν στους αρμόδιους υπουργούς να ολοκληρώσουν τις σχετικές διαδικασίες για τη δέσμευσή τους μέσα σε μία εβδομάδα.

Η Ιταλία, παράλληλα, είχε αποφασίσει να διατηρήσει για άλλες επτά ημέρες τους ελέγχους σε λιμάνια και αεροδρόμια για όσους έφταναν από την Ισπανία. Η κυβέρνηση Σάντσεθ απάντησε με αντίστοιχη κίνηση για τους ταξιδιώτες από την Ιταλία.

Η ισπανική κυβέρνηση αντέδρασε στη Ρώμη παρατείνοντας ανά διαστήματα την προσωρινή επαναφορά ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα για επιβατικές πτήσεις και θαλάσσιες συνδέσεις από την Ιταλία.

Η συμφωνία Ιταλίας και Ισπανίας για τα μέτρα ασφαλείας

Οι επικεφαλής των υπουργείων Εσωτερικών της Ιταλίας και της Ισπανίας κατέληξαν σε συμφωνία να μην ανανεώσουν την αναστολή των κανόνων της Ζώνης Σένγκεν της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ιταλική ανακοίνωση ανέφερε: «Η απόφαση, η οποία ελήφθη έπειτα από προσεκτική αξιολόγηση της κατάστασης, θα συνοδευτεί από ενισχυμένα μέτρα ανταλλαγής πληροφοριών για να διασφαλιστεί η πλήρης ασφάλεια του κοινού χώρου Σένγκεν».

Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας σημείωσε από την πλευρά του ότι η απόφαση να μη συνεχιστούν οι έλεγχοι «ελήφθη έπειτα από ενδελεχή ανάλυση της κατάστασης» και «θα συνοδευτεί από την ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης ασφάλεια του κοινού χώρου Σένγκεν».

Πηγές από την Ιταλία, τις οποίες επικαλέστηκε το Europa Press, ανέφεραν ότι οι υπουργοί Εσωτερικών θα συνεργάζονταν με σκοπό να «αξιολογήσουν από κοινού εναλλακτικά μέτρα συνεργασίας». Η Ισπανία, από την πλευρά της, επισήμανε ότι επιδίωξη ήταν «να προχωρήσει η κατάργηση» των ελέγχων.

Η θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους ελέγχους

Ο Κώδικας Συνόρων του Σένγκεν επιτρέπει την επαναφορά ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα των κρατών-μελών. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επανειλημμένα τονίσει ότι αυτό πρέπει να αποτελεί λύση «έσχατης ανάγκης», προτρέποντας τις κυβερνήσεις να προτιμούν εναλλακτικές προσεγγίσεις για ενισχυμένη επιτήρηση, χωρίς αναστολή της ελεύθερης κυκλοφορίας.

Ως εναλλακτικές επιλογές, οι Βρυξέλλες έχουν προτείνει σε χώρες που εφαρμόζουν ελέγχους σχεδόν μόνιμα, όπως η Γερμανία, η Αυστρία και η Γαλλία, περισσότερες περιπολίες από κοινές δυνάμεις ασφαλείας για μη συστηματικούς ελέγχους, ανταλλαγή πληροφοριών και εντονότερη αξιοποίηση της τεχνολογίας, μεταξύ άλλων με συστήματα κινητής βιομετρικής ταυτοποίησης.