Ουκρανία: Ο Πούτιν συμφώνησε «επί της αρχής» για τριμερείς συνομιλίες μετά τις 10 Νοεμβρίου – Τι συζητήθηκε με τον Γουίτκοφ

Η Ουκρανία βρίσκεται μπροστά σε μια σημαντική διπλωματική εξέλιξη, καθώς η Μόσχα αποδέχθηκε την επανέναρξη των ειρηνευτικών επαφών με το Κίεβο και την Ουάσινγκτον. Η κίνηση ακολούθησε την κρίσιμη συνάντηση του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, με φόντο τη φονικότερη σύγκρουση στην Ευρώπη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η προοπτική των συνομιλιών στο Αμπού Ντάμπι

Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν έδωσε τη συγκατάθεσή του «επί της αρχής» για την επανέναρξη των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία, υπό αμερικανική διαμεσολάβηση, μετά τις 10 Νοεμβρίου.

Στην Αγία Πετρούπολη, οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν στο αυτοκρατορικό Ανάκτορο Κωνσταντινόφσκι και κράτησαν σχεδόν τρεις ώρες. Ήταν η ένατη συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο του Γουίτκοφ με τον Πούτιν και άρχισε με χειρονομία καλής θέλησης από τη Ρωσία: την απελευθέρωση του Στίβεν Χάμπαρντ, Αμερικανού συνταξιούχου εκπαιδευτικού που κρατούνταν στη χώρα και για την υπόθεση του οποίου είχε παρέμβει προσωπικά ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Ο διπλωματικός σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, είπε σε δημοσιογράφους ότι οι επόμενες τριμερείς επαφές θα γίνουν σε τεχνικό επίπεδο. Ως πιθανότερος τόπος διεξαγωγής αναφέρθηκε το Άμπου Ντάμπι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Κεντρικό θέμα των διαβουλεύσεων θα είναι η «διαμόρφωση ενός συστήματος ασφαλείας για τη Ρωσία και την Ουκρανία μετά τον τερματισμό της σύγκρουσης».

Οι εκπρόσωποι των τριών χωρών είχαν πραγματοποιήσει τρεις γύρους διαπραγματεύσεων στις αρχές του έτους: δύο στο Αμπού Ντάμπι, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, και έναν στη Γενεύη τον Φεβρουάριο. Οι επαφές διακόπηκαν λίγο πριν αρχίσουν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Η στάση του Ζελένσκι και οι εκρήξεις στην πρωτεύουσα

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολόντιμιρ Ζελένσκι, αναφέρθηκε στις εξελίξεις με μήνυμα που δημοσιοποίησε αργά το βράδυ της Τετάρτης.

«Η ατζέντα είναι σαφής: να τερματιστεί ο πόλεμος, να έρθει πιο κοντά η ειρήνη και, όπως καταλαβαίνω, να προετοιμαστούν όλα για μια συνάντηση σε επίπεδο ηγετών», ανέφερε.

Παράλληλα, ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι διατηρεί επιφυλάξεις για τις προθέσεις της Μόσχας.

«Η Ρωσία έχει δηλώσει ήδη πολλές φορές ότι είναι έτοιμη να συναντηθεί με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Μετά κάτι άλλαζε. Τα πράγματα ακυρώνονταν. Θα δούμε τι θα συμβεί αυτή τη φορά».

Μόλις ολοκληρώθηκε το μήνυμα του Ζελένσκι, ήχησαν πάνω από το Κίεβο οι σειρήνες αεροπορικού συναγερμού. Την ίδια ώρα, ισχυρές εκρήξεις συγκλόνισαν την ουκρανική πρωτεύουσα.

Την ίδια ώρα, αναλυτές εκφράζουν αμφιβολίες για το αν ο Ρώσος πρόεδρος είναι έτοιμος να συναντηθεί απευθείας με τον Ουκρανό ομόλογό του.

Σε δηλώσεις του στο France 24, ο Γκρεγκουάρ Ρους, επικεφαλής του Προγράμματος Ευρώπης, Ρωσίας και Ευρασίας του Chatham House, είπε: «Δεν είναι σαφές εάν ο Πούτιν θα συναντούσε τον Τραμπ και τον Ζελένσκι. Το να συναντήσει τον Ζελένσκι είναι το τελευταίο πράγμα που θα ήταν διατεθειμένος να κάνει ο Πούτιν».

Το Κρεμλίνο έχει επαναλάβει ότι μια ενδεχόμενη συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι χρειάζεται προηγουμένως εξονυχιστική και λεπτομερή προετοιμασία από τους συμβούλους των δύο ηγετών, ώστε να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο.

Η επιφυλακτικότητα για το Όσλο και οι ιδέες Γουίτκοφ – Κούσνερ

Η συμφωνία για επαφές στο Αμπού Ντάμπι δεν συνοδεύτηκε από ανάλογη αισιοδοξία του Κρεμλίνου για τις διαβουλεύσεις που είχε ο Γουίτκοφ την προηγούμενη ημέρα στο Όσλο. Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Ζελένσκι, οι ηγέτες της Φινλανδίας και της Νορβηγίας, καθώς και εκπρόσωποι της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.

Ο Γουίτκοφ ενημέρωσε τον Πούτιν ότι οι συζητήσεις στη Νορβηγία είχαν «κάποιο βαθμό δυναμικής», ενώ Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Ουκρανία παρουσίασε νέες ιδέες. Η Μόσχα, ωστόσο, διατήρησε τις επιφυλάξεις της.

«Αυτές οι αποχρώσεις, ας πούμε, δεν μας ικανοποιούν πλήρως», δήλωσε στους δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση ο Γιούρι Ουσάκοφ.

Στη συνάντηση της Αγίας Πετρούπολης, ο Γουίτκοφ ανέφερε πως έφερε έγγραφα με διάφορες ιδέες για μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία, προκειμένου να τα μελετήσει ο Πούτιν.

Επίσης, μετέφερε την πρόθεση του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ, να παρουσιάσει ορισμένες προτάσεις στον Ρώσο πρόεδρο. Στη συνέχεια, ο Κούσνερ συμμετείχε στη συνάντηση από απόσταση, μέσω τηλεφωνικής σύνδεσης.

Οι διαφωνίες για τους όρους της ειρήνης

Παρά την κινητικότητα στο διπλωματικό πεδίο, η Ουκρανία και η Ρωσία εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά ως προς τους όρους μιας ειρηνευτικής διευθέτησης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ αύξησε την πίεση προς το Κίεβο, λέγοντας την Τρίτη πως ήρθε η ώρα η Ουκρανία να βάλει τέλος στον πόλεμο και προειδοποιώντας ότι, αν δεν το κάνει, θα αντιμετωπίσει «κάτι πολύ κακό».

Ο Πούτιν, από την άλλη, δεν έχει εμφανίσει ενδείξεις ότι εγκαταλείπει τους βασικούς πολεμικούς στόχους του. Σε αυτούς συγκαταλέγονται ο πλήρης έλεγχος της ανατολικής ουκρανικής περιφέρειας του Ντονέτσκ, η διασφάλιση πως το Κίεβο δεν θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ και η σύναψη συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας, αντί μιας προσωρινής κατάπαυσης του πυρός.

Κατά τις συνομιλίες, ο Πούτιν επιχείρησε να συνδράμει τον Τραμπ στο θέμα του Ιράν. Υπενθύμισε πως η Μόσχα διατηρεί δεσμούς με την Τεχεράνη εδώ και δεκαετίες και προσφέρθηκε να μεσολαβήσει για τις ανησυχίες των ΗΠΑ σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Το Κρεμλίνο ανέφερε ότι ο Πούτιν είπε στον Γουίτκοφ πως μια συμφωνία με την Τεχεράνη είναι εφικτή και αναγκαία. Ο Ρώσος πρόεδρος εισηγήθηκε επίσης την αποστολή μεγάλων ποσοτήτων λιπασμάτων στις ΗΠΑ, προκειμένου να ενισχυθούν οι Αμερικανοί αγρότες.

Στις συνομιλίες έλαβε μέρος και ο Κίριλ Ντμίτριεφ, ειδικός απεσταλμένος του Πούτιν για τις επενδύσεις. Το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε ότι τέθηκαν επί τάπητος σημαντικά κοινά οικονομικά σχέδια, με ορισμένα να βρίσκονται κοντά στην εφαρμογή τους.

Στο τραπέζι βρέθηκε και το ενδεχόμενο συνάντησης τον επόμενο μήνα στην Κίνα, με τη συμμετοχή των Ντόναλντ Τραμπ, Βλαντίμιρ Πούτιν και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ. Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, το Πεκίνο έχει ήδη αρχίσει τις προετοιμασίες για την πρώτη συνάντηση αυτού του τύπου στην ιστορία.

Δοκιμασία στις σχέσεις ΗΠΑ – Ουκρανίας

Οι συνομιλίες στην Αγία Πετρούπολη έγιναν ενώ οι δεσμοί ΗΠΑ – Ουκρανίας βρίσκονται σε σοβαρή κρίση. Η επιδείνωση ακολούθησε τη συμφωνία του Τραμπ για την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ, με σκοπό να συγκρατηθούν οι τιμές των καυσίμων πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο.

Έπειτα από τη συμφωνία για την εισαγωγή ντίζελ, η Ουκρανία διατύπωσε σοβαρές διαμαρτυρίες για προβλήματα στην ανταλλαγή πληροφοριών και στη χρήση του στρατιωτικού δορυφορικού συστήματος Starshield.

Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι στη συνάντηση της Τρίτης στο Όσλο υπήρξε συμφωνία για την αντιμετώπιση των προβλημάτων. Ωστόσο, δημοσίευμα της Wall Street Journal την Τετάρτη, το οποίο επικαλέστηκε Αμερικανούς αξιωματούχους, ανέφερε ότι ο δισεκατομμυριούχος Έλον Μασκ έδωσε εντολή την περασμένη εβδομάδα να επιβραδυνθεί η στρατιωτική εκδοχή του Starlink, το Starshield, που χρησιμοποιεί το Κίεβο για τον εντοπισμό ρωσικών βαλλιστικών επιθέσεων.

Ο Μασκ έχει υποστηρίξει παλαιότερα ότι την αρμοδιότητα για τέτοιες αποφάσεις έχουν αποκλειστικά ο αμερικανικός στρατός ή ο πρόεδρος των ΗΠΑ.

Ο Τραμπ απέρριψε κάθε ευθύνη. Την Τετάρτη, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο επανέλαβε ότι η Ουάσινγκτον δεν έχει περιορίσει την πρόσβαση της Ουκρανίας στο δίκτυο Starlink.