New York Times: Τραμπ και Ζελένσκι οδεύουν προς οριστική ρήξη – Οι συνέπειες της απομάκρυνσης των ΗΠΑ, ο κίνδυνος για την Ουκρανία και η «προδοσία»

Η ανάλυση των New York Times σημειώνει πως ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει ανοιχτά τόσο την περιφρόνησή του για τον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, όσο και τη συμπάθειά του για τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν. Παρ’ όλα αυτά, ο Ζελένσκι διατηρούσε έως τώρα ένα επίπεδο αμερικανικής στήριξης απέναντι στη Ρωσία: έπαιρνε μέρος στις άκαρπες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις υπό αμερικανική ηγεσία και ευχαριστούσε επανειλημμένα τον Τραμπ, εγκωμιάζοντας την «ισχυρή ηγεσία» του.

Με τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να πλησιάζουν και να θεωρούνται δημοψήφισμα για την προεδρία του Τραμπ, οι σχέσεις των δύο ηγετών μοιάζουν να πλησιάζουν σε ρήξη. Η αντιπαράθεση μπορεί να έχει κόστος για την κυβέρνηση Τραμπ, αλλά μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζει η Ουκρανία, καθώς ο στρατός της εξακολουθεί να βασίζεται στην κρίσιμη επιχειρησιακή υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών.

Μια εβδομάδα γεμάτη δυσκολίες για το Κίεβο

Μέσα σε μία εξαιρετικά δύσκολη εβδομάδα, τα πλήγματα για το Κίεβο διαδέχθηκαν το ένα το άλλο, σύμφωνα με την ανάλυση των New York Times.

Ο Τραμπ συνέδεσε τον πόλεμο που εξαπέλυσε η Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας πριν από σχεδόν πέντε χρόνια με την αύξηση των τιμών του ντίζελ. Δεν αναγνώρισε, όμως, την αιτία που, όπως λένε ειδικοί στον ενεργειακό κλάδο, βρίσκεται πίσω από την άνοδο: τον πόλεμο που ο ίδιος ξεκίνησε εναντίον του Ιράν.

Επιπλέον, προχώρησε σε προσωρινή άρση των αμερικανικών κυρώσεων στις πωλήσεις ρωσικού ντίζελ, μέτρο που ενδέχεται να μην καταφέρει να μειώσει τις τιμές. Παράλληλα, ανακοίνωσε μονομερώς μια «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ», η οποία λειτουργεί προς όφελος της Ρωσίας και εις βάρος της Ουκρανίας, και ζήτησε να εκλεγεί νέος Ουκρανός πρόεδρος.

Στα μέσα της εβδομάδας, ο ουκρανικός στρατός γνωστοποίησε ότι επιβλήθηκαν αιφνίδιοι και ανεξήγητοι περιορισμοί στη χρήση του Starshield. Πρόκειται για τη στρατιωτική εκδοχή του δορυφορικού συστήματος διαδικτύου Starlink, το οποίο έχει ζωτική σημασία για τις επικοινωνίες στο πεδίο της μάχης.

Ο Έλον Μασκ, πρώην στενός σύμμαχος του Τραμπ και διευθύνων σύμβουλος της SpaceX, που διαχειρίζεται το Starlink, υπαινίχθηκε ότι περιορισμούς στο Starshield θα μπορούσαν να επιβάλουν μόνο ο αμερικανικός στρατός και, τελικά, ο ίδιος ο Τραμπ. Αργότερα, ο Μασκ τάχθηκε επίσης υπέρ της εκλογής νέου προέδρου στην Ουκρανία.

Ζελένσκι: «Νιώθω προδομένος»

Αφού αρχικά κράτησε χαμηλούς τόνους, ο Ζελένσκι, εμφανώς εξοργισμένος, είπε ότι αισθάνεται προδομένος. Αιτία, όπως ανέφερε, είναι ότι ο Τραμπ στηρίζει ανοιχτά έναν Ρώσο ηγέτη, ο οποίος σκοτώνει δεκάδες Ουκρανούς αμάχους.

Αψηφώντας την ανακοίνωση του Τραμπ για κατάπαυση του πυρός, ο Ζελένσκι δήλωσε πως η Ουκρανία θα ξαναρχίσει να χτυπά ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου. Σε ερώτηση του δημοσιογράφου Πιρς Μόργκαν αν θεωρεί ότι η Ουκρανία «χάνει» τις Ηνωμένες Πολιτείες, απάντησε λακωνικά: «Ναι».

Αργότερα, μιλώντας στο Newsmax, ο Τραμπ είπε ότι «ο Ζελένσκι δεν είναι καλός άνθρωπος για να συνεργαζόμαστε».

Την Παρασκευή, στο Βέλγιο, ο Ζελένσκι φάνηκε να προχωρά ακόμη περισσότερο. Ερωτηθείς αν ο Τραμπ τον παρουσιάζει ως αποδιοπομπαίο τράγο για τα δικά του προβλήματα, ο Ουκρανός πρόεδρος —πρώην κωμικός με εξαιρετικό χιούμορ και αίσθηση του χρόνου— χαμογέλασε λοξά και άφησε να περάσει αρκετή ώρα πριν απαντήσει. Οι παρευρισκόμενοι γέλασαν. Έπειτα έσκυψε προς το μικρόφωνο και είπε: «Αυτή είναι η απάντησή μου».

«Είναι μια κατάσταση στην οποία χάνουν όλοι»

Παραμένει αδιευκρίνιστο πού θα οδηγήσει αυτή η δημόσια ανταλλαγή αιχμών. Αναλυτές προειδοποιούν, ωστόσο, ότι αν συνεχιστεί, θα ενισχύσει τη Ρωσία και θα ζημιώσει την κυβέρνηση Τραμπ, την Ουκρανία και τους Ευρωπαίους συμμάχους του Κιέβου.

«Είναι μια κατάσταση στην οποία χάνουν όλοι», είπε ο Μπαλάζ Γιαράμπικ, πρώην διπλωμάτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Κίεβο, ο οποίος σήμερα εργάζεται στην εταιρεία πολιτικής ανάλυσης R. Politik.

«Είναι κακό για τον Τραμπ, νομίζω. Είναι προφανώς κακό για τον Ζελένσκι. Είναι κακό και για τους Ευρωπαίους».

Το δυσμενέστερο ενδεχόμενο για την Ουκρανία είναι ο Τραμπ και το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ να αναστείλουν την παροχή βοήθειας στον ουκρανικό στρατό. Το Κίεβο ελπίζει ότι μια τέτοια κίνηση θα συνεπαγόταν τόσο βαρύ πολιτικό κόστος για τον Αμερικανό πρόεδρο —ο οποίος δέχεται ήδη επικρίσεις από στελέχη του δικού του κόμματος για τη στάση του απέναντι στην Ουκρανία— ώστε τελικά να μην την επιλέξει.

Κατά μήκος του μετώπου, η Ουκρανία βασίζεται στο δίκτυο Starshield, το οποίο χρηματοδοτεί το Πεντάγωνο. Παράλληλα, στηρίζεται στις αμερικανικές στρατιωτικές πληροφορίες για προειδοποιήσεις σχετικά με επικείμενες πυραυλικές επιθέσεις, αλλά και για τον σχεδιασμό ουκρανικών πληγμάτων με όπλα μεσαίου βεληνεκούς.

Οι ΗΠΑ είναι επίσης σημαντικές για την προμήθεια οπλικών συστημάτων που η Ουκρανία αγοράζει με τη συνδρομή συμμάχων της. Σε αυτά περιλαμβάνονται ανταλλακτικά για μαχητικά F-16, πύραυλοι που κατευθύνονται σε πηγές ακτινοβολίας και αναχαιτιστικοί Patriot. Οι τελευταίοι είναι το μόνο σύστημα που διαθέτει η Ουκρανία και μπορεί να καταρρίπτει ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους.

Αναλυτές προειδοποιούν πως η διακοπή της βοήθειας θα έπληττε τον ουκρανικό στρατό, τη στιγμή που σημειώνει καλές επιδόσεις στην πρώτη γραμμή απέναντι στις ρωσικές δυνάμεις. Επιπτώσεις θα είχαν και οι πόλεις της Ουκρανίας, που βρίσκονται υπό συνεχή πυραυλικά πλήγματα και επιθέσεις με drones, με αποτέλεσμα να αυξηθούν οι θάνατοι αμάχων.

Η σχέση της Ουκρανίας με τις ΗΠΑ από τη συμμαχία στην αβεβαιότητα

Μέχρι πρόσφατα, η Ουάσιγκτον ήταν ο σημαντικότερος σύμμαχος της Ουκρανίας στον πόλεμο. Η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο άλλαξε ριζικά την κατάσταση: ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε πως έληξε η περίοδος απομόνωσης της Ρωσίας, κατηγόρησε την Ουκρανία για την εισβολή που υπέστη και εγκατέλειψε πολιτικές δεκαετιών στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Στη συνέχεια, η συνάντηση Ζελένσκι και Τραμπ στον Λευκό Οίκο εξελίχθηκε σε καταστροφή. Ο Ουκρανός πρόεδρος δέχθηκε επιπλήξεις τόσο επειδή δεν φορούσε κοστούμι όσο και επειδή, κατά τον Αμερικανό πρόεδρο, δεν εξέφραζε αρκετή ευγνωμοσύνη για την αμερικανική υποστήριξη.

Ο Ζελένσκι κατάφερε να γεφυρώσει τη ρήξη, ωστόσο οι ΗΠΑ διέκοψαν την παροχή δωρεάν όπλων στην Ουκρανία. Αντί γι’ αυτό, ζήτησαν από το Κίεβο και τους δυτικούς συμμάχους του να καλύπτουν το κόστος των προμηθειών.

Στο διάστημα που ακολούθησε, η Ουκρανία αύξησε σημαντικά την εγχώρια παραγωγή αμυντικού υλικού, μετριάζοντας τις επιπτώσεις από τη σταδιακή απομάκρυνση των ΗΠΑ. Η εξέλιξη αυτή έδωσε στον Ζελένσκι μεγαλύτερο περιθώριο να εκφράζει ανοιχτά τις διαφωνίες του.

«Η δυνατότητα του Τραμπ να ασκήσει πίεση στην Ουκρανία, στερώντας της πλέον διάφορα μέσα, είναι πολύ περιορισμένη», δήλωσε ο Νίκο Λάνγκε, πρώην αξιωματούχος του γερμανικού υπουργείου Άμυνας και σήμερα ανώτερος συνεργάτης στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου.

«Εξακολουθεί να υπάρχει η δημόσια εντύπωση, ίσως και η εντύπωση που έχει ο ίδιος ο Τραμπ, ότι η Ουκρανία θα χάσει τον πόλεμο αν δεν μπορεί πλέον να τη βοηθά η Αμερική. Αυτό, όμως, δεν είναι αλήθεια».

Για την Ουκρανία παραμένουν κρίσιμες οι αμερικανικές πληροφορίες και οι Patriot

Ο Λάνγκε σημείωσε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες διαβιβάζουν κάποιες πληροφορίες στις ουκρανικές δυνάμεις, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Αυτές παρέχουν έγκαιρες προειδοποιήσεις για πυραύλους κρουζ που εκτοξεύονται από πλοία στη Μαύρη Θάλασσα και για βαλλιστικές επιθέσεις. Χωρίς έγκαιρη ενημέρωση για βαλλιστικούς πυραύλους και χωρίς Patriot για την αναχαίτισή τους, η Ρωσία θα μπορούσε να χτυπά χωρίς ουσιαστικό περιορισμό.

«Θα πεθάνουμε επειδή δεν θα λαμβάνουμε προειδοποιήσεις για βαλλιστικές πυραυλικές επιθέσεις», δήλωσε ο Όλεχ Κάτκοφ, στρατιωτικός αναλυτής και αρχισυντάκτης του ουκρανικού μέσου AIN, που καλύπτει την άμυνα και την τεχνολογία. «Αυτό σημαίνει ότι δεν θα προλαβαίνουμε να φτάσουμε στα καταφύγια εγκαίρως. Και δεν θα διαθέτουμε τα μέσα για να καταρρίπτουμε μόνοι μας αυτούς τους πυραύλους».

Τον φόβο ότι η Ουάσιγκτον θα διακόψει την αποστολή αναχαιτιστικών Patriot εξέφρασε η Σολομίγια Μπομπρόφσκα, μέλος της επιτροπής Άμυνας του ουκρανικού κοινοβουλίου και αναπληρώτρια επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας στο ΝΑΤΟ. Τα παγκόσμια αποθέματα έχουν περιοριστεί, κυρίως λόγω του πολέμου στο Ιράν, αλλά η Ουκρανία εξακολουθεί να παραλαμβάνει μικρές ποσότητες πυραύλων κάθε μήνα.

Η Μπομπρόφσκα τόνισε πως η Ουκρανία και οι σύμμαχοί της οφείλουν να βρουν άλλες λύσεις για να καλύψουν μελλοντικά το κενό της αμερικανικής βοήθειας. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, πως η χώρα θα συνεχίσει να μάχεται ό,τι κι αν συμβεί. «Αν περιμένετε να ακούσετε από εμένα τις λέξεις “ειρήνη” και “συνθηκολόγηση”, αυτό δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση επιλογή», δήλωσε.

Τα πρώτα σημάδια από την απομάκρυνση των ΗΠΑ και τις συνέπειές της

Αυτή την εβδομάδα, η Ουκρανία σχημάτισε μια πρώτη εικόνα για το τι μπορεί να ακολουθήσει αν οι Ηνωμένες Πολιτείες διακόψουν τη στήριξή τους. Ουκρανοί αξιωματούχοι είπαν ότι δεν υπήρξε έγκαιρη ειδοποίηση από τους συμμάχους της χώρας — όρος που χρησιμοποιείται για τις Ηνωμένες Πολιτείες — πριν από δύο κύματα πυραυλικών επιθέσεων στο Κίεβο, την Τρίτη και την Τετάρτη. Οι πύραυλοι έφτασαν στην πόλη σχεδόν την ίδια στιγμή που ήχησαν οι σειρήνες για αεροπορικό συναγερμό.

Ο λόγος για τον οποίο δεν προειδοποιήθηκε η Ουκρανία παραμένει ασαφής. Μια πιθανότητα είναι οι πύραυλοι να ήταν S-400, οι οποίοι κινούνται σε μικρές αποστάσεις με πολύ υψηλή ταχύτητα και συχνά δεν αφήνουν επαρκή χρόνο για ειδοποίηση. Παράλληλα, Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι υπήρξαν προειδοποιήσεις για άλλες βαλλιστικές επιθέσεις.

Ακολούθησαν προβλήματα στη λειτουργία του Starshield, που, όπως ανέφεραν Ουκρανοί στρατιώτες, επηρέασαν τις εκτοξεύσεις drones και σειρά άλλων στρατιωτικών επιχειρήσεων. Διακομματική ομάδα Αμερικανών γερουσιαστών ζήτησε να διερευνηθεί το περιστατικό.

Οι ενδιάμεσες εκλογές ως ορίζοντας για τη σχέση Τραμπ – Ζελένσκι

Κατά την εκτίμηση αναλυτών, οι εξελίξεις στις επόμενες εβδομάδες μπορεί να φωτίσουν την κατεύθυνση που θα πάρει η σχέση ανάμεσα στον Τραμπ και τον Ζελένσκι.

«Πρέπει να δούμε τι θα συμβεί μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές», ανέφερε, σύμφωνα με την ΕΡΤ, ο Χάρι Νεντέλκου, ανώτερος διευθυντής στην ευρωπαϊκή εταιρεία πολιτικών συμβούλων Rasmussen Global.

«Πρέπει να δούμε πώς θα χειριστεί την κατάσταση ο Τραμπ. Από τη μία πλευρά, θέλει να δείξει ότι μειώνει τις τιμές των καυσίμων. Από την άλλη, δέχεται επικρίσεις από το ίδιο του το στρατόπεδο. Από γεωπολιτική άποψη, όμως, πρόκειται φυσικά για μια πισώπλατη μαχαιριά. Για μια γεωπολιτική προδοσία».