Ορμούζ: Το Ιράν ετοιμάζει λίστα όρων για την επαναλειτουργία του, ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται να επιστρέψει στο MoU

Στο επίκεντρο των διεθνών διπλωματικών πρωτοβουλιών για τον πόλεμο στο Ιράν εξακολουθεί να βρίσκεται η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, με την Τεχεράνη να αποδέχεται να συντάξει μια λίστα προϋποθέσεων για την επαναλειτουργία του θαλάσσιου περάσματος.

Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε στον απόηχο της παρέμβασης Καταριανού απεσταλμένου, ο οποίος πίεσε την ιρανική πλευρά να σεβαστεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Η διαμεσολάβηση του Κατάρ

Καθώς οι ΗΠΑ έχουν αποσυρθεί από τις απευθείας συνομιλίες επιλέγοντας την τακτική της οικονομικής πίεσης, ο Πρωθυπουργός του Κατάρ πραγματοποίησε την Πέμπτη επισκέψεις και συναντήσεις με την ιρανική ηγεσία στην Τεχεράνη, τονίζοντας την ανάγκη επιστροφής στο προπολεμικό καθεστώς ελεύθερης διέλευσης από τη διεθνή αυτή θαλάσσια οδό.

Το Κατάρ, σύμμαχος των ΗΠΑ και γείτονας του Ιράν στον Κόλπο, μαζί με το Πακιστάν είχαν συμβάλει τον Ιούνιο στη διαμεσολάβηση για την επίτευξη ενός Μνημονίου Συναντίληψης (MoU).

Αυτό είχε οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός και καθόριζε τους όρους ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, τη στενή λωρίδα γης μεταξύ Ιράν και Ομάν από την οποία, πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, διρχόταν το 20% της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου.

Μετά την έναρξη του πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ πριν από έξι μήνες, το Ιράν απείλησε να πλήξει κάθε πλοίο που θα διέσχιζε το Ορμούζ χωρίς δική του άδεια, προκαλώντας κατακόρυφη πτώση της κίνησης και αλματώδη αύξηση στις τιμές του πετρελαίου – στοιχείο που προσέφερε στην Τεχεράνη σημαντικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.

Στο πλαίσιο της αποστολής του στην Τεχεράνη την Πέμπτη, ο πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών του Κατάρ, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ότι υπογράμμισε στους ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους «τη σημασία του σεβασμού της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο».

Οι όροι της Τεχεράνης και ο ρόλος του Ομάν

Από την πλευρά του, ο Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, δήλωσε στη συνέχεια ότι η χώρα του προετοιμάζει μια λίστα όρων για το άνοιγμα των Στενών, αφότου οι διαμεσολαβητές ζήτησαν από την Τεχεράνη να τους διατυπώσει γραπτώς.

Μιλώντας μέσω διερμηνέα σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο Al Manar, ο Ρεζαΐ ανέφερε ότι το Ιράν έχει συμφωνήσει με το Ομάν για τη δημιουργία ενός διαδρόμου ναυσιπλοΐας μέσω του Ορμούζ, με τμήματα της διαδρομής να βρίσκονται στα χωρικά ύδατα του Ομάν και τμήματα στα ιρανικά ύδατα.

Τα πλοία θα χρησιμοποιούν ένα καθορισμένο κεντρικό κανάλι, εφόσον οι ΗΠΑ ικανοποιήσουν τους όρους της Τεχεράνης.

Στο παρελθόν, οι απαιτήσεις του Ιράν περιλάμβαναν τον τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, την καταβολή αποζημιώσεων και την άρση των κυρώσεων.

Παραμένει ασαφές εάν το Ιράν προτίθεται τώρα να τροποποιήσει αυτά τα αιτήματα ώστε να γίνουν αποδεκτά από την αμερικανική πλευρά, την ώρα που Τεχεράνη και Ουάσινγκτον ανταλλάσσουν κυρίως εμπρηστικές δηλώσεις τις τελευταίες εβδομάδες, αφήνοντας το διπλωματικό πεδίο αποκλειστικά σε τρίτους.

Μέχρι στιγμής, το Ιράν επιμένει στην επιστροφή στο MoU του Ιουνίου, το οποίο προέβλεπε εκεχειρία εντός παραθύρου 60 ημερών για διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, η εν λόγω συμφωνία κατέρρευσε γρήγορα εξαιτίας διαφωνιών ως προς την ερμηνεία της δικαιοδοσίας του Ιράν επί των ρυθμίσεων ναυσιπλοΐας, με τον Ντόναλντ Τραμπ να ανακηρύσσει το MoU «τελειωμένο» μόλις τρεις εβδομάδες μετά την υπογραφή του.

Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) δήλωσαν την Τετάρτη ότι Ιράν και Ομάν έχουν συμφωνήσει κατ’ αρχήν για τη διαχείριση της κυκλοφορίας στο Ορμούζ και τον διαμοιρασμό των εσόδων.

Ωστόσο, ανώτερη ιρανική πηγή διευκρίνισε αργότερα ότι οι δύο χώρες επεξεργάζονται ακόμη τις λεπτομέρειες της συμφωνίας.

Αποναρκοθέτηση και επικινδυνότητα

Την ίδια ώρα, Αμερικανοί στρατιωτικοί διοικητές υποστηρίζουν ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν καθαρίσει το Ορμούζ από τις θαλάσσιες νάρκες που είχαν τοποθετηθεί πριν από μήνες οι IRGC.

«Συμπερασματικά: σήμερα, οι διεθνείς ναυτιλιακές οδοί είναι ανοιχτές και η δυναμική ενισχύεται», ανέφερε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM).

Ο Κούπερ πρόσθεσε ότι τους τελευταίους μήνες οι αμερικανικές δυνάμεις βοήθησαν 1.500 εμπορικά πλοία, τα οποία μετέφεραν σχεδόν 750 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, να διασχίσουν τα Στενά.

Αν και ο Τραμπ ισχυρίζεται επανειλημμένα ότι το Ορμούζ είναι ανοικτό, πολλά πλοία αποφεύγουν να το διαπλεύσουν εξαιτίας των ιρανικών απειλών, με τις υπηρεσίες εντοπισμού πλοίων να εκτιμούν ότι η ναυτιλιακή δραστηριότητα κινείται μόλις στο 5% έως 15% των φυσιολογικών επιπέδων.

Από την πλευρά του, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανμός του ΟΗΕ έχει καταγράψει 70 περιστατικά στο Ορμούζ από την έναρξη του πολέμου, τα οποία κόστισαν τη ζωή σε 19 ναυτικούς.

Η αμερικανική στρατηγική

Η εφημερίδα Wall Street Journal ανέφερε την Πέμπτη ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν ενδιαφέρεται να επιστρέψει στους όρους του Μνημονίου Συναντίληψης που είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο.

Επικαλούμενη πηγές με γνώση του θέματος, η εφημερίδα σημείωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν ενδιαφέρεται πλέον για το πλαίσιο της συμφωνίας του Ιουνίου και αναμένει να δει αν θα αποδώσει η στρατηγική της οικονομικής πίεσης που ασκεί η κυβέρνησή του στο Ιράν.

Εξάλλου, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη στο Al Jazeera ότι «δεν βιάζεται» για την επανεκκίνηση των συνομιλιών με το Ιράν, έξι μήνες μετά την επίθεση των ΗΠΑ στη χώρα.

Τη Δευτέρα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την έναρξη της εκστρατείας «Οικονομική D-Day» κατά της Τεχεράνης, απειλώντας με κυρώσεις χώρες που συναλλάσσονται με την Ισλαμική Δημοκρατία, μετατοπίζοντας έτσι το επίκεντρο από τη στρατιωτική δράση στην οικονομική απομόνωση.

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ θα εξασθενήσει περαιτέρω την ιρανική οικονομία, ισχυριζόμενος ότι η Ουάσινγκτον βοήθησε στη μεταφορά 130 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου μέσω του Κόλπου τις τελευταίες 14 ημέρες.

Σε ανάρτησή του στο X, ο Μπέσεντ έγραψε: «Ο aποκλεισμός και η Επιχείρηση Economic Outcast θα συντρίψουν την καταρρέουσα ιρανική οικονομία».

«Οι ΗΠΑ καθοδήγησαν 130 εκατομμύρια βαρέλια προς τα έξω τις τελευταίες 14 ημέρες. Το Ιράν: 0», πρόσθεσε.