BBC: Συγκρατημένη αισιοδοξία από τους ειδικούς για «ανάσα» στην οικονομία – Πληθωρισμός και αύξηση των επιτοκίων τα μεγάλα «αγκάθια»

Περισσότερο από τρεις μήνες μετά την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο Λευκός Οίκος και η Τεχεράνη κατέληξαν σε μια συμφωνία-πλαίσιο που ανοίγει τον δρόμο για τη μακροπρόθεσμη κατάπαυση των εχθροπραξιών.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή είχε προκαλέσει παγκόσμιο σοκ, οδηγώντας τις τιμές του πετρελαίου σε κατακόρυφη άνοδο. Η σύγκρουση οδήγησε στο ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ —μιας από τις κρισιμότερες θαλάσσιες διόδους παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και άλλων βασικών εμπορευμάτων— περιορίζοντας δραματικά τη διεθνή προσφορά.

Παρά τη θετική είδηση της συμφωνίας, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αποκατάσταση της ομαλούς ναυσιπλοΐας θα απαιτήσει χρόνο, πράγμα που σημαίνει ότι οι επιπτώσεις του πολέμου θα συνεχίσουν να «βαραίνουν» την παγκόσμια οικονομία, για αρκετούς μήνες ακόμη.

🇫🇷 Plombée par le contexte international, l’activité économique du pays est mise à mal. ➡️ https://t.co/yAT5yCCuoM pic.twitter.com/W4vTFBMlfU

— Les Echos (@LesEchos) June 15, 2026

Η επόμενη μέρα στα Στενά του Ορμούζ και τα εμπόδια

«Αφήστε το πετρέλαιο να ρεύσει!», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, χαιρετίζοντας τη συμφωνία και προαναγγέλλοντας το άνοιγμα του θαλάσσιου περάσματος για την εμπορική ναυτιλία.

Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο παραμένει σύνθετη. Η υπηρεσία BBC Verify, αναλύοντας τα δεδομένα εντοπισμού πλοίων, επισημαίνει ότι η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά χαμηλή. Σύμφωνα με την εξειδικευμένη ιστοσελίδα MarineTraffic, από την Κυριακή μέχρι σήμερα, μόνο δύο σκάφη με ενεργούς πομπούς θέσης έχουν εξέλθει από τη δίοδο: ένα πλοίο μεταφοράς χύδην φορτίου και ένα δεξαμενόπλοιο.

Το πέρασμα παραμένει ουσιαστικά αποκλεισμένο για τον μεγάλο όγκο της διεθνούς ναυτιλίας από τις 28 Φεβρουαρίου, με εξαίρεση ελάχιστα πλοία που θεωρούνταν φιλικά προς το ιρανικό καθεστώς.

Αυτή τη στιγμή, περίπου 200 εμπορικά πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα εντός του Κόλπου. Ο φόβος για θαλάσσιες νάρκες ή επιθέσεις από drones κρατά τα πληρώματα σε καθεστώς υψηλού κινδύνου και εμποδίζει την ασφαλή διέλευση.

Hopes of a possible deal to ease the Iran war sent oil prices lower and lifted global stocks, as investors bet that a diplomatic breakthrough could reduce pressure on energy supplies, inflation and major Asian importers.

Oil fell after President Donald Trump said the final… pic.twitter.com/lD690JtaOh

— Iran International English (@IranIntl_En) June 12, 2026

Ο Νιλ Σίρινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος του ομίλου Capital Economics, υπογραμμίζει πως μένει να αποδειχθεί αν η συμφωνία, αποτελεί μια «εύθραυστη ανακωχή ή μια βιώσιμη διευθέτηση». Ο ίδιος εκτιμά ότι η επιστροφή των ροών πετρελαίου στα προπολεμικά επίπεδα θα καθυστερήσει. «Ακόμα κι αν διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση, τα δεξαμενόπλοια βρίσκονται σε λάθος σημεία, οι υποδομές παραγωγής και διύλισης πρέπει να επανέλθουν σε πλήρη ισχύ, ενώ το κόστος και η διαθεσιμότητα ασφάλισης των πλοίων που διασχίζουν τα Στενά παραμένουν μεγάλα ερωτηματικά», εξηγεί.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και κατά τη διάρκεια της πρόσφατης προσωρινής εκεχειρίας, οι ναυτιλιακές εταιρείες απέφευγαν να μετακινήσουν τα πλοία τους, κάτι που πλέον αποτελεί την άμεση προτεραιότητά τους.

Η πορεία των τιμών του πετρελαίου

Υπό κανονικές συνθήκες, από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται το 20% της παγκόσμιας τροφοδοσίας σε πετρέλαιο και LNG. Το «πάγωμα» της κυκλοφορίας εκτίναξε τις διεθνείς τιμές, προκαλώντας αλυσιδωτές αυξήσεις στη βενζίνη, το ντίζελ και την κηροζίνη (αεροπορικά καύσιμα).

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το πετρέλαιο τύπου Brent άγγιξε τα 120 δολάρια το βαρέλι, όταν πριν από τις εχθροπραξίες βρισκόταν λίγο κάτω από τα 70 δολάρια. Αμέσως μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας-πλαίσιο, η τιμή του Brent υποχώρησε στα 83,55 δολάρια.

Ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι τα Στενά θα ανοίξουν αμέσως μετά την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας την Παρασκευή, προκειμένου να ξεκινήσουν οι διαδικασίες αποναρκοθέτησης. Ωστόσο, μιλώντας στο BBC Radio 4, ένας εν αποστρατεία υποναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ εκτίμησε ότι ο πλήρης καθαρισμός από τις νάρκες μπορεί να απαιτήσει από «εβδομάδες έως μήνες».

Ο ναύαρχος Μαρκ Μοντγκόμερι, ανώτερος συνεργάτης στο Foundation for the Defence of Democracies, τόνισε ότι η εφοδιαστική αλυσίδα δεν θα επανέλθει αυτόματα. «Θα χρειαστούν από 30 έως 45 ημέρες για να φτάσουμε σε μια φυσιολογική ισορροπία άντλησης και σε ομαλή ροή των πλοίων», ανέφερε.

Οι επιπτώσεις στα τρόφιμα και τα λιπάσματα

Η εκτόνωση της κρίσης αναμένεται να ανακουφίσει και τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων, μέσω της σταδιακής ομαλοποίησης στην αγορά των λιπασμάτων. Τα λιπάσματα, ως υποπροϊόντα του πετρελαίου, κατέγραψαν τεράστια αύξηση κόστους, γονατίζοντας τον αγροτικό τομέα.

The gift of the global economy not collapsing & billions of people all around the world experiencing the catastrophic effects from that happening. Oh, and less famin caused by the global food supply shortages that are already going to occur because a third of the fertilizer in…

— قمر🌇نور (@NoorQamarAnwar) June 15, 2026

Ο Μαουρίτσιο Καρούλι, διεθνής αναλυτής ενέργειας στην Quilter Cheviot, επισημαίνει «ότι η κατάπαυση του πυρός θα μειώσει την πίεση, αλλά τα αποτελέσματα δεν θα φανούν αμέσως. Περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων και τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου που απαιτούνται για την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων περνούν από τα Στενά του Ορμούζ. Επιπλέον, οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής θα χρειαστούν χρόνο για να αποκατασταθούν».

«Το πρόβλημα είναι ότι η καλλιεργητική περίοδος έχει ήδη ξεκινήσει σε πολλά μέρη του κόσμου. Η επανέναρξη των παραδόσεων αζωτούχων και φωσφορικών λιπασμάτων θα γίνει με καθυστέρηση, γεγονός που θα επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια σοδειά», προειδοποιεί ο Καρούλι.

Την ίδια ώρα, τα αεροπορικά καύσιμα στη Βορειοδυτική Ευρώπη (NWE) καταγράφουν ήδη μικρή κάμψη, υποχωρώντας στα 1.033 δολάρια ανά τόνο (από 1.840 δολάρια που ήταν στην αιχμή της κρίσης και 831 δολάρια προ πολέμου).

Πληθωρισμός, επιτόκια και οικονομικό κλίμα

Η πολεμική σύγκρουση πυροδότησε ένα νέο κύμα πληθωρισμού παγκοσμίως λόγω του ενεργειακού κόστους, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν ή να αυξήσουν τα επιτόκια.

The Middle East conflict has sent global growth to its lowest rate since COVID-19 began, with forecasts downgraded for 2/3 of economies.

Ayhan Kose unpacks the latest @WorldBankGroup forecasts

Read the latest #GEP2026 ➡️ https://t.co/c3BBxRoT25 pic.twitter.com/nnHbD18unx

— World Bank Group Publications (@WBGPubs) June 15, 2026

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, οι αρχικές προβλέψεις που ήθελαν την Τράπεζα της Αγγλίας, να μειώνει τα επιτόκια μέσα στο έτος ανατράπηκαν πλήρως, με τους αναλυτές να περιμένουν στάση αναμονής ή ακόμα και νέες αυξήσεις.

Ωστόσο, η είδηση της συμφωνίας αλλάζει τα δεδομένα. Ο Ρας Μουλντ, διευθυντής επενδύσεων στην AJ Bell, σημειώνει: «Μόλις την περασμένη εβδομάδα οι αγορές «πόνταραν» σε δύο αυξήσεις επιτοκίων έως τις αρχές του 2027. Τώρα, οι πιθανότητες δείχνουν μία μόνο αύξηση μέχρι τον Δεκέμβριο και πιθανή σταθερότητα για το πρώτο μισό του 2027».

Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η εξέλιξη μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην αγορά, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε προσλήψεις, στους καταναλωτές να αυξήσουν τις δαπάνες τους και στην αγορά ακινήτων να αναθερμανθεί, μετά από μια μακρά περίοδο στασιμότητας.

Πηγή: BBC