Μαρί Κιουρί: Τα τετράδιά της παραμένουν ραδιενεργά

Περισσότερες από εννέα δεκαετίες μετά τον θάνατο της Μαρί Κιουρί, τμήμα των προσωπικών και εργαστηριακών αρχείων της εξακολουθεί να έχει ίχνη ραδιενεργού μόλυνσης. Πρόκειται για πραγματικότητα και όχι για σχήμα λόγου: οι σελίδες που χειριζόταν όταν εργαζόταν με ραδιενεργές ουσίες ενδέχεται ακόμη να περιέχουν ενεργά σωματίδια.

Την εποχή που εργάζονταν η Κιουρί και ο σύζυγός της, Πιερ, οι επιπτώσεις της ραδιενέργειας δεν είχαν γίνει ακόμη αντιληπτές. Δεν χρησιμοποιούσαν τα μέσα προστασίας που θεωρούνται σήμερα δεδομένα, με αποτέλεσμα ραδιενεργή σκόνη να μπορεί να καταλήξει στα χέρια και στα ρούχα τους, αλλά και στις επιφάνειες των τραπεζιών και στα χαρτιά των σημειώσεών τους.

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας έχει επιβεβαιώσει πως ορισμένα από τα αρχεία της οικογένειας Κιουρί ήταν ραδιενεργά επιμολυσμένα, γι’ αυτό και υποβλήθηκαν σε ειδικό έλεγχο και μέτρα προστασίας. Για την εξέταση πρωτότυπων τεκμηρίων εφαρμόζονται σε κάποιες περιπτώσεις αυστηροί κανόνες πρόσβασης. Αρκετά αρχεία, επίσης, καλύφθηκαν με ειδικά προστατευτικά ή ψηφιοποιήθηκαν, ώστε να περιοριστεί η απευθείας επαφή.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: δεν πρέπει να περιγράφονται όλα τα τετράδια ως αντικείμενα που «σκοτώνουν όποιον τα πλησιάσει». Οι μετρήσεις σε ορισμένα τετράδια που εκτίθενται σήμερα στη Γαλλία έδειξαν πως η ακτινοβολία στην οποία εκτίθεται ένας επισκέπτης είναι πολύ χαμηλή. Παρότι υπάρχει μόλυνση, η φύλαξη και ο χειρισμός καθορίζουν το επίπεδο της πραγματικής έκθεσης.

Η υπόθεση εξακολουθεί να προκαλεί εντύπωση, καθώς τα ίδια τα αντικείμενα αποτέλεσαν μέρος του πειράματος. Στις σημειώσεις όπου καταγράφηκαν ορισμένες από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στη φυσική παραμένουν τα κατάλοιπα των ουσιών που μεταμόρφωσαν την επιστήμη, αλλά τελικά επιβάρυναν και την υγεία όσων τις μελετούσαν.