Η πτήση στο Λοριάν για τον «Νέαρχο» και την παραγωγή FDI – Η έκδοση XL με το βλέμμα στο μέλλον

Το ρεπορτάζ από την παράδοση της δεύτερης ελληνικής FDI, τον «Φορμίωνα» που δείχνει σχεδόν έτοιμος, την κατασκευή του «Θεμιστοκλή» και τις νεότερες εξελίξεις στην ενίσχυση του Ελληνικού Στόλου. Η παρουσίαση της FDI XL στην Euronaval φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις μελλοντικές επιλογές του Πολεμικού Ναυτικού.

Η παράδοση της φρεγάτας «Νέαρχος» στο Πολεμικό Ναυτικό σηματοδότησε την ολοκλήρωση ενός ακόμη επιτυχημένου βήματος στην εξέλιξη του προγράμματος FDI. Η επίσκεψη στο Λοριάν, ωστόσο, ανέδειξε στοιχεία που ξεπερνούν την τελετή: στα ναυπηγεία της Naval Group η ελληνική συμμετοχή φαίνεται όχι μόνο στα πλοία που παραδίδονται, αλλά και στην παραγωγή της επόμενης ελληνικής φρεγάτας. Ο «Θεμιστοκλής» έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά ως προς την κατασκευή του.

Από τις 30 Οκτωβρίου ο «Νέαρχος» αποτελεί επίσημα μέρος του Πολεμικού Ναυτικού, ως η δεύτερη FDI HN που εντάσσεται στον στόλο μετά τον «Κίμωνα». Τη διοίκηση του πλοίου αναλαμβάνει ως πρώτος κυβερνήτης ο Αντιπλοίαρχος Βασίλειος Καραγιαννάκης, ενώ το πλήρωμα αποτελείται από 124 στελέχη. Ανάδοχοι της φρεγάτας ήταν ο Αθανάσιος και η Μαρίνα Μαρτίνου.

Σε αντίθεση με την αρχική Standard 1 του «Κίμωνα», η νέα φρεγάτα παραδόθηκε με τις προβλεπόμενες αναβαθμίσεις της έκδοσης Standard 2. Η σημασία της εξέλιξης δεν περιορίζεται στην παραλαβή τεσσάρων καινούργιων πλοίων: αφορά τη σταδιακή συγκρότηση ενιαίας, αναβαθμισμένης επιχειρησιακής ικανότητας για τον ελληνικό στόλο και τη μελλοντική του σύνθεση, τουλάχιστον με βάση όσα ανέφερε στην ομιλία του ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας.

Πριν από την τελετή, ο Έλληνας υπουργός συναντήθηκε με την Catherine Vautrin και συζήτησαν την αμυντική συνεργασία Ελλάδας και Γαλλίας, την ασφάλεια στην Ευρώπη και τη σύμπραξη των δύο χωρών στον αμυντικό βιομηχανικό τομέα. Στις δηλώσεις του ξεχώρισε και η επιλογή της FDI από τη Σουηδία, καθώς η ίδια σχεδιαστική οικογένεια πλοίων πρόκειται πλέον να υπηρετεί σε τρία ναυτικά χωρών-μελών του ΝΑΤΟ.

Παρούσα στην τελετή ήταν και ο Jean-Yves Le Drian, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας και ειδικός απεσταλμένος του Γάλλου προέδρου για τον Λίβανο. Ο κ. Δένδιας έκανε ειδική αναφορά στον Le Drian και τον ευχαρίστησε για τη συνεισφορά του στις διαπραγματεύσεις και στην υπογραφή της αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας και Γαλλίας, η οποία οδήγησε στο πρόγραμμα των φρεγατών.

Ο «Νέαρχος» εντάσσεται στη διαμόρφωση Standard 2

Ξεχωριστή σημασία έχει η παράδοση του «Νέαρχου», καθώς παραλαμβάνεται απευθείας στην έκδοση Standard 2. Ο «Κίμων», αντίθετα, εντάχθηκε αρχικά με υβριδική διαμόρφωση και αναμένεται να αναβαθμιστεί σταδιακά.

Με την Standard 2 ενεργοποιούνται και ολοκληρώνονται πλήρως τα συστήματα που διαφοροποιούν την ελληνική έκδοση από τη γαλλική FDI, με έμφαση στην ισχυρότερη αντιαεροπορική προστασία. Προβλέπονται τέσσερις οκταπλοί εκτοξευτές Sylver A50, που διαθέτουν συνολικά 32 θέσεις για πυραύλους Aster 30, καθώς και το σύστημα εγγύς αντιαεροπορικής άμυνας RAM. Ο εξοπλισμός συμπληρώνεται από τα συστήματα αντιμετώπισης απειλών και παραπλάνησης Sylena Mk1.

Η αναβάθμιση των πλοίων θα συνεχιστεί και πέρα από το επίπεδο Standard 2. Κατά την παρουσία του στο Λοριάν, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας επανέλαβε πως επιδιώκεται έως το 2030 και οι τέσσερις ελληνικές FDI να φτάσουν στη διαμόρφωση Standard 2+++. Όπως περιέγραψε, αυτή θα διαθέτει προηγμένες δυνατότητες αντιαεροπορικής άμυνας, στρατηγικής κρούσης και αυτοπροστασίας.

Σύμφωνα με τον κ. Δένδια, οι FDI αποτελούν κεντρικό στοιχείο της ευρύτερης «Ατζέντας 2030». Αποστολή τους θα είναι να προστατεύουν τις θαλάσσιες οδούς, την ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και να συμβάλλουν στη διαφύλαξη των ευρωπαϊκών συμφερόντων. Στα τέλη Νοεμβρίου αναμένεται να φτάσει το πλοίο στην Ελλάδα και θεωρείται βέβαιο ότι θα συμμετάσχει στις εκδηλώσεις της 6ης Δεκεμβρίου, για τον προστάτη του Πολεμικού Ναυτικού, Άγιο Νικόλαο.

Δύο φρεγάτες FDI στο ίδιο υπόστεγο

Κατά την επίσκεψή μας στις εγκαταστάσεις της Naval Group είδαμε την πρόοδο των εργασιών για το τέταρτο ελληνικό πλοίο, τον «Θεμιστοκλή». Η ναυπήγησή του βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, στο ίδιο υπόστεγο όπου κατασκευάζεται και η γαλλική FDI «Amiral Castex». Οι δύο γάστρες βρίσκονται παράλληλα στον χώρο, ο οποίος έχει διαμορφωθεί για την ταυτόχρονη κατασκευή δύο πλοίων.

Στελέχη του ναυπηγείου ανέφεραν κατά την επίσκεψή μας ότι η περίοδος από την πρώτη κοπή ελάσματος μέχρι την παράδοση μιας FDI έχει πλέον μειωθεί σε περίπου τέσσερα χρόνια. Παράλληλα, η εταιρεία έχει προσαρμόσει τις εγκαταστάσεις της με στόχο την παράδοση έως και δύο φρεγατών τον χρόνο.

Στις εγκαταστάσεις του προγράμματος FDI απασχολούνται περίπου 1.200 άτομα, εκ των οποίων πάνω από 800 εργάζονται στο Λοριάν και σχεδόν 400 σε συνεργαζόμενες επιχειρήσεις και υπεργολάβους. Η παραγωγή έχει πλέον επεκταθεί πέρα από τις γαλλικές και τις ελληνικές φρεγάτες: την 1η Οκτωβρίου 2026 κόπηκε το πρώτο έλασμα για τη σουηδική FDI, HMS Lulea. Το πρόγραμμα της Σουηδίας προβλέπει τέσσερα πλοία, με εξοπλισμό που διαφοροποιείται σημαντικά και ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σκανδιναβικής χώρας, ενώ σημαντική είναι και η συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας.

Από τη Γαλλία, την Ελλάδα και τη Σουηδία έχουν παραγγελθεί συνολικά 13 FDI: πέντε για το Γαλλικό Ναυτικό, τέσσερις για το Πολεμικό Ναυτικό και άλλες τέσσερις για το Σουηδικό Ναυτικό. Έτσι διαμορφώνεται κοινή βιομηχανική και τεχνολογική βάση για τρία ευρωπαϊκά ναυτικά, με οφέλη στην υποστήριξη, την εξέλιξη της σχεδίασης και τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και συστημάτων. Όπως μας επισημάνθηκε, αν το Ναυτικό της Δανίας επιλέξει την FDI, θα της προσδώσει τον χαρακτηρισμό ”Ευρωφρεγάτα” και όχι άδικα, δημιουργώντας περαιτέρω φιλοδοξίες για συμμετοχή και σε επόμενες διαγωνιστικές διαδικασίες ίσως και μέσω SAFE, εφόσον υπάρξει νέος κύκλος χρηματοδοτήσεων.

Για το ενδεχόμενο κατάθεσης πρότασης στο αμερικανικό πρόγραμμα νέων φρεγατών, μας απάντησαν ότι δεν έχει ληφθεί μέχρι στιγμής απόφαση ούτε έχει αναληφθεί συγκεκριμένη πρωτοβουλία, χωρίς να αποκλείεται να εξεταστεί η προοπτική αργότερα. Το πρόγραμμα των ΗΠΑ έχει ήδη προκαλέσει ενδιαφέρον από διάφορες χώρες, οι οποίες έχουν προχωρήσει σε προτάσεις ή διερευνητικές επαφές. Σε αυτές συγκαταλέγονται η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Τουρκία και, πιο πρόσφατα, το Ηνωμένο Βασίλειο με τη φρεγάτα Type 31.

Η ελληνική βιομηχανία στην κατασκευή

Ένα από τα βασικά σημεία του προγράμματος είναι η συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας. Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Naval Group, Pierre-Éric Pommellet, ανέφερε ότι περισσότερες από 70 ελληνικές εταιρείες συμμετέχουν στην εφοδιαστική αλυσίδα των προγραμμάτων της εταιρείας.

Ελληνικές επιχειρήσεις συνεισφέρουν τόσο στην παραγωγή μηχανικών και ηλεκτρονικών συστημάτων όσο και στην κατασκευή επιμέρους τμημάτων των πλοίων. Στους προμηθευτές και συνεργάτες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας, η MEVACO, η METLEN, η MARITA HELLAS και η VIKING HELLAS.

Σημαντική είναι και η παραγωγή στην Ελλάδα προεξοπλισμένων τμημάτων, τα οποία αποστέλλονται στο Λοριάν για να τοποθετηθούν στο πλοίο. Όπως τονίστηκε, η συνεισφορά αυτή ξεπερνά τις απλές εργασίες υποστήριξης και περιλαμβάνει απαιτητικό και υψηλής ποιότητας παραγωγικό έργο που εντάσσεται στην ίδια τη διαδικασία ναυπήγησης.

Ο κ. Δένδιας σημείωσε ότι η παραγγελία της τέταρτης φρεγάτας διεύρυνε ακόμη περισσότερο το κομμάτι του προγράμματος που πραγματοποιείται στην Ελλάδα. Όπως ανέφερε, ελληνικά χέρια κατασκεύασαν μέρος του «Νέαρχου». Η σημασία της συμμετοχής δεν περιορίζεται στις τέσσερις μονάδες, καθώς ενισχύει την τεχνογνωσία και δημιουργεί παραγωγική βάση για μελλοντικά ναυπηγικά προγράμματα, όπως τα υποβρύχια, ή για ενδεχόμενη αύξηση του αριθμού των φρεγατών της κλάσης.

Ο «Φορμίων» και ο «Θεμιστοκλής»: οι ημερομηνίες και τα επόμενα βήματα

Στο Λοριάν βρίσκεται και η τρίτη ελληνική FDI, ο ”Φορμίων”, όπου εκτελούνται οι τελευταίες δοκιμές και εργασίες ενόψει της επίσημης παράδοσης. Για τις 17 Δεκεμβρίου 2026 έχει οριστεί η ύψωση της ελληνικής σημαίας. Σε αντίθεση με ό,τι συνέβη με τον ”Νέαρχο”, η τελετή δεν θα ακολουθηθεί από άμεσο απόπλου προς την Ελλάδα. Το πλοίο θα παραμείνει στη Γαλλία για να ολοκληρωθούν εργασίες και να ενσωματωθούν συστήματα, ενώ η αναχώρησή του αναμένεται την άνοιξη του 2027.

Σε προχωρημένη φάση κατασκευής βρίσκεται ο «Θεμιστοκλής», η τέταρτη και τελευταία φρεγάτα της αρχικής ελληνικής παραγγελίας. Η καθέλκυσή του προβλέπεται για την άνοιξη του 2027 και η παράδοση στο Πολεμικό Ναυτικό έχει προγραμματιστεί για το 2028.

Πώς διαμορφώνεται ο στόλος 10+2

Οι παραδόσεις των FDI αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για την ανανέωση των κύριων μονάδων επιφανείας του στόλου. Μιλώντας στο Λοριάν, ο Νίκος Δένδιας παρουσίασε τον στόχο για δέκα σύγχρονες ή εκσυγχρονισμένες φρεγάτες στο Πολεμικό Ναυτικό έως το τέλος της δεκαετίας, με δυνατότητα απόκτησης ακόμη δύο μονάδων.

Οι δέκα φρεγάτες του σχεδιασμού θα προέρχονται από τρεις διαφορετικές κλάσεις:

• Τέσσερις FDI HN, που ολοκληρώνουν το γαλλικό πρόγραμμα.
• Τέσσερις φρεγάτες MEKO 200HN της κλάσης ”Ύδρα”, οι οποίες θα έχουν εκσυγχρονιστεί.
• Δύο φρεγάτες FREMM της κλάσης Bergamini, για τις οποίες η απόκτηση από την Ιταλία έχει πλέον ενταχθεί σε συγκεκριμένο πρόγραμμα υλοποίησης.

Οι βασικοί όροι για την απόκτηση των δύο Bergamini έχουν πλέον οριστικοποιηθεί. Η «Carlo Bergamini» αναμένεται να μεταβιβαστεί το πρώτο εξάμηνο του 2028, ενώ η «Virginio Fasan» το πρώτο εξάμηνο του 2029. Το σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας στη συντήρηση και στην ενσωμάτωση νέων συστημάτων στα πλοία. Οι δύο πρόσθετες φρεγάτες που μνημόνευσε ο υπουργός συνιστούν, μάλιστα, περιθώριο επέκτασης του προγράμματος στο μέλλον, εφόσον καταστούν διαθέσιμες περισσότερες μεταχειρισμένες FREMM.

Πέρα από το πλήθος των φρεγατών, ο σχεδιασμός προβλέπει και αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του στόλου. Όπως επανέλαβε ο Υπουργός, το νέο επιχειρησιακό μοντέλο του Πολεμικού Ναυτικού θα περιλαμβάνει αυτόνομα και μη επανδρωμένα συστήματα, τα οποία θα συνεργάζονται με τις επανδρωμένες μονάδες. Η κατεύθυνση αυτή αφορά τη σταδιακή ενσωμάτωση μη επανδρωμένων μέσων επιφανείας, υποβρύχιων συστημάτων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις επιχειρήσεις του στόλου.

Μιλώντας στο πλήρωμα του «Νέαρχου», ο υπουργός στάθηκε και στους ανθρώπους που θα στελεχώσουν τον ανανεωμένο στόλο. Αναγνώρισε ότι οι αποδοχές των στελεχών δεν βρίσκονται στο επιθυμητό επίπεδο, ενώ συνέδεσε την αναδιοργάνωση των Ενόπλων Δυνάμεων με την προσπάθεια βελτίωσής τους. Όπως τόνισε, η αύξηση των σύγχρονων μονάδων δεν αρκεί από μόνη της: απαραίτητο είναι το προσωπικό που θα τις επανδρώνει και θα τις χρησιμοποιεί επιχειρησιακά.

Η FDI XL στην Euronaval και οι επιλογές για το μέλλον

Λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη στη Λοριάν, στην έκθεση Euronaval 2026, η Naval Group αποκάλυψε μια μεγαλύτερη εκδοχή της σχεδίασης FDI, γνωστή ως FDI XL. Η παρουσίαση ανέδειξε την αυξημένη πυκνότητα οπλισμού και την ευελιξία προσαρμογής της πλατφόρμας.

#FDI

Because high intensity demands high density and high flexibility.

#Euronaval https://t.co/FUTop05xgI

— Naval Group (@navalgroup) November 3, 2026

Στο υλικό της έκθεσης απεικονίζεται μια επιμηκυμένη FDI, η οποία διαθέτει επιπλέον χώρους για την ενσωμάτωση περισσότερων οπλικών συστημάτων. Από τις εικόνες εκτιμάται ότι η νέα διαμόρφωση ενδέχεται να έχει 18 επιπλέον κελιά κατακόρυφης εκτόξευσης και 16 κατευθυνόμενα βλήματα επιφανείας-επιφανείας. Παράλληλα, παρουσιάζεται η δυνατότητα να φέρει περιφερόμενα πυρομαχικά (loitering munitions) και αναχαιτιστές (effectors) κατά drones. Στο βίντεο της Naval Group, η ίδια περιγράφει τον σχεδιαστικό στόχο της νέας FDI ως εξής: ”Επειδή οι επιχειρήσεις υψηλής έντασης απαιτούν μεγάλη πυκνότητα οπλισμού και υψηλή ευελιξία.”

Το ενδεχόμενο της FDI XL αφορά και την Ελλάδα, όχι γιατί έχει γίνει γνωστή κάποια απόφαση ή διαπραγμάτευση για την αγορά της (αν και υπάρχει ήδη πρόταση για επέκταση του τωρινού προγράμματος κατά τρεις μονάδες με εγχώρια ναυπήγηση όπως έχει γράψει ήδη η ΠΤΗΣΗ), αλλά επειδή το Πολεμικό Ναυτικό έχει υιοθετήσει την οικογένεια FDI, επενδύοντας στην υποστήριξη, την εκπαίδευση και την ενσωμάτωση των συστημάτων της. Μια μεγαλύτερη εκδοχή της ίδιας σχεδιαστικής οικογένειας θα μπορούσε να εξεταστεί σε μελλοντικό σχεδιασμό, εφόσον προκύψουν σαφείς επιχειρησιακές ανάγκες, συγκεκριμένα οικονομικά δεδομένα και, κυρίως, διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος.

Η εξέλιξη του αμερικανικού προγράμματος Constellation προσδίδει πρόσθετη σημασία στη συζήτηση. Η Ελλάδα δια στόματος ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια, είχε εξετάσει το 2024 τη δυνατότητα συμμετοχής στο πρόγραμμα, με προοπτική κατασκευής έως επτά φρεγατών σε ελληνικά ναυπηγεία. Ωστόσο, τον Νοέμβριο του 2025 το Αμερικανικό Ναυτικό αποφάσισε να μην προχωρήσει το πρόγραμμα πέρα από τα δύο πρώτα πλοία και ακύρωσε τις επόμενες τέσσερις μονάδες, οι οποίες βρίσκονταν υπό συμβασιοποίηση.

Η απόφαση αυτή έβαλε τέλος στη συγκεκριμένη δυνατότητα συμμετοχής της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας σε ένα μεγάλο πρόγραμμα κατασκευής νέων φρεγατών. Ως σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί άλλο αντίστοιχο σχέδιο συμπαραγωγής νέων πλοίων για το Πολεμικό Ναυτικό. Το πρόγραμμα της Ευρωκορβέτας δεν συνιστά ισοδύναμη εναλλακτική, εξαιτίας των δυνατοτήτων του.

Καθώς στο ορατό μέλλον θα πρέπει να ξεκινήσει η διαδικασία αναζήτησης διαδόχου για τις φρεγάτες ΜΕΚΟ 200ΗΝ, η FDI XL θα μπορούσε να αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα υποψηφιότητα για το Πολεμικό Ναυτικό. Η προοπτική θα αποκτούσε ακόμη μεγαλύτερη σημασία και αξία αν ενδιαφέρονταν και άλλες χώρες, αφού η ευρύτερη συμμετοχή στο πρόγραμμα θα μπορούσε να μοιράσει το κόστος ανάπτυξης και να κάνει την επιλογή οικονομικά πιο ελκυστική.