Αρχαιολογικοί χώροι που αποκαλύφθηκαν από τον ουρανό – Από το έδαφος δεν φαινόταν σχεδόν τίποτα
Η αεροφωτογραφία, τα drones και οι δορυφορικές τεχνικές αποκάλυψαν αρχαίους οικισμούς, δρόμους και μνημεία που από το έδαφος ήταν σχεδόν αόρατα.
Η σύγχρονη αρχαιολογία αποκαλύπτει ότι πολλά αρχαία μνημεία, οικισμοί και δρόμοι έμεναν για αιώνες αόρατα στο έδαφος, αλλά έγιναν ορατά από ψηλά χάρη στην αεροφωτογραφία, τα drones, τους δορυφόρους και κυρίως το LiDAR. Οι τεχνικές αυτές εντοπίζουν τα «ίχνη» που αφήνουν οι θαμμένες κατασκευές στη βλάστηση και στο έδαφος, φέρνοντας στο φως από το Στόουνχεντζ μέχρι ρωμαϊκά οχυρά και ολόκληρα τοπία των Μάγια, αποδεικνύοντας ότι το παρελθόν συχνά κρύβεται μπροστά στα μάτια μας.
Πιο αναλυτικά
Για αιώνες, άνθρωποι περπατούσαν και καλλιεργούσαν εκτάσεις χωρίς να γνωρίζουν ότι λίγα εκατοστά ή μέτρα κάτω από τα πόδια τους κρύβονταν ίχνη αρχαίων οικισμών, δρόμων και μνημείων.
Η εικόνα άλλαξε όταν οι αρχαιολόγοι άρχισαν να κοιτούν το έδαφος από ψηλά. Η αεροφωτογραφία και, αργότερα, τα drones και οι δορυφορικές τεχνικές αποκάλυψαν σχέδια τα οποία είναι σχεδόν αδύνατο να γίνουν αντιληπτά όταν κάποιος βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με αυτά.
Τα «σημάδια» που δημιουργούν τα θαμμένα κτίρια
Ένα αρχαίο τείχος μπορεί να βρίσκεται εντελώς θαμμένο και παρ’ όλα αυτά να προδίδει την παρουσία του.
Ο λόγος είναι ότι οι υπόγειες κατασκευές επηρεάζουν την ανάπτυξη της βλάστησης. Πάνω από θαμμένους τοίχους τα φυτά μπορεί να αναπτύσσονται λιγότερο, καθώς υπάρχει μικρότερο βάθος χώματος και λιγότερη υγρασία.
Αντίθετα, πάνω από αρχαίες τάφρους ή λάκκους, όπου το έδαφος συγκρατεί περισσότερο νερό, οι καλλιέργειες μπορεί να γίνονται ψηλότερες και πιο πράσινες.
Από το έδαφος οι διαφορές φαίνονται ασήμαντες. Από ψηλά όμως μπορούν να σχηματίζουν ξεκάθαρες γραμμές, κύκλους ακόμη και ολόκληρες κατόψεις κτιρίων.
Τα ίχνη γύρω από το Στόουνχεντζ
Η περιοχή γύρω από το Στόουνχεντζ στη Βρετανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσα μπορεί να κρύβονται σε ένα φαινομενικά γνωστό τοπίο.
Εναέριες και γεωφυσικές έρευνες έχουν αποκαλύψει πλήθος άγνωστων έως τότε χαρακτηριστικών του προϊστορικού τοπίου, από τάφρους και ταφικά μνημεία μέχρι άλλες ανθρώπινες κατασκευές.
Έτσι έγινε σαφές ότι το διάσημο πέτρινο μνημείο δεν υπήρχε απομονωμένο, αλλά αποτελούσε τμήμα ενός πολύ μεγαλύτερου τελετουργικού τοπίου.
Ρωμαϊκά οχυρά που εμφανίστηκαν μέσα στα χωράφια
Η αεροφωτογραφία έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματική και στον εντοπισμό ρωμαϊκών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης, ορθογώνια περιγράμματα, τάφροι και δρόμοι έγιναν ορατά μέσα στις καλλιέργειες μόνο όταν φωτογραφήθηκαν από αεροπλάνο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ξηρασία βοήθησε ακόμη περισσότερο: η διαφορετική υγρασία του εδάφους έκανε τα θαμμένα κατάλοιπα να «ζωγραφίσουν» τα περιγράμματά τους στην επιφάνεια.
Η επανάσταση του LiDAR
Ακόμη πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις έφερε η τεχνολογία LiDAR. Με παλμούς λέιζερ από αεροσκάφη είναι δυνατό να δημιουργηθεί λεπτομερής τρισδιάστατη απεικόνιση του εδάφους και, με κατάλληλη επεξεργασία, να απομονωθεί ψηφιακά μεγάλο μέρος της πυκνής βλάστησης.
Η τεχνική έχει μεταμορφώσει την αρχαιολογία σε περιοχές της Κεντρικής Αμερικής.
Κάτω από πυκνή τροπική βλάστηση έχουν χαρτογραφηθεί δρόμοι, αναβαθμίδες, οχυρώσεις και χιλιάδες κατασκευές που συνδέονται με τον πολιτισμό των Μάγια, αλλά ήταν εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν από το έδαφος.
Η αρχαιολογία πλέον κοιτάζει και προς τα πάνω
Σήμερα, drones, δορυφόροι, θερμικές κάμερες και LiDAR επιτρέπουν στους ερευνητές να εξετάζουν τεράστιες εκτάσεις χωρίς να χρειάζεται πρώτα να πραγματοποιήσουν ανασκαφή.
Και αυτό έχει δημιουργήσει μια παράδοξη εικόνα: ορισμένα από τα σημαντικότερα ίχνη του παρελθόντος μπορεί να βρίσκονται ακριβώς μπροστά στα μάτια μας – αλλά για να τα δούμε πρέπει πρώτα να απομακρυνθούμε από το έδαφος.
// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.