Αρχαιολόγοι κατά τη διάρκεια ανασκαφών κοντά στο κιμπούτς Ραμάτ Ραχήλ στην Ιερουσαλήμ ανακάλυψαν μια μεγάλη υπόγεια σήραγγα.
Αρχικά, οι αρχαιολόγοι πίστευαν ότι είχαν εντοπίσει μια φυσική κοιλότητα στο βραχώδες έδαφος.
Καθώς η έρευνα προχωρούσε, το άνοιγμα αποδείχθηκε ότι ήταν κάτι πολύ μεγαλύτερο: ένα πέρασμα που εκτείνεται περίπου 50 μέτρα (164 πόδια) μέσα σε συμπαγή βράχο.
Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε από την Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ πριν ξεκινήσει η ανάπτυξη μιας νέας γειτονιάς που σχεδιάζει η Αρχή Γης του Ισραήλ.
Το έργο καλύπτει περίπου 58 ντουναμ και περιλαμβάνει 488 κατοικίες, εμπορικούς χώρους, χώρους εργασίας, ένα δημοτικό σχολείο και νηπιαγωγεία.
Η ανακάλυψη έχει τραβήξει το ενδιαφέρον όχι για όσα έχουν βρεθεί, αλλά για όσα παραμένουν άγνωστα: κανένα εύρημα, κανένα υλικό που να επιτρέπει χρονολόγηση και καμία σαφής ένδειξη για τον σκοπό της σήραγγας. Επιπλέον, αρκετά τμήματα παραμένουν φραγμένα από καταρρεύσεις, εμποδίζοντας τους αρχαιολόγους να αξιολογήσουν πλήρως τον χώρο.
Ένας μεγάλος υπόγειος χώρος διαμορφωμένος από ανθρώπινα χέρια
Το σύμπλεγμα είναι προσβάσιμο μέσω μιας σκάλας λαξευμένης στην πέτρα που οδηγεί στην είσοδο της σήραγγας.
Στο εσωτερικό, οι αρχαιολόγοι συνάντησαν συμπαγή στρώματα χώματος που είχαν συσσωρευτεί σταδιακά σε βάθος χρόνου.
Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, οι δοκιμαστικές ανασκαφές σε διαφορετικά σημεία έδειξαν ότι το πέρασμα φτάνει έως και τα 5 μέτρα (16 πόδια) σε ύψος και περίπου τα 3 μέτρα (10 πόδια) σε πλάτος.
Η ομάδα ανασκαφής ανέφερε:
«Η λατόμηση εκτελέστηκε με μεγάλη προσοχή. Είναι σαφές ότι όποιος έσκαψε αυτή τη σήραγγα κατέβαλε τεράστια προσπάθεια, είχε προσεκτικό σχεδιασμό και διέθετε τις δυνατότητες και τους πόρους που απαιτούνταν για να επιτύχει αυτόν τον στόχο».
Τα τοιχώματα της σήραγγας διατηρούν ευδιάκριτα ίχνη σκόπιμης λατόμησης. Η σχετικά λεία επιφάνειά τους και η κανονική γεωμετρία οδήγησαν τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για κατασκευασμένο έργο και όχι για φυσικό σχηματισμό.
Οι διαστάσεις από μόνες τους υποδηλώνουν σημαντική επένδυση σε εργασία και τεχνική προσπάθεια, αν και προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδείξεις για το ποιοι το κατασκεύασαν.
Ερμηνείες για νερό και γεωργία χάνουν έδαφος
Μία από τις πρώτες εκδοχές που εξετάστηκαν συνέδεσε τη σήραγγα με ένα αρχαίο υδραυλικό σύστημα που θα εξυπηρετούσε πρόσβαση σε υπόγεια πηγή. Η πιθανότητα αυτή σταδιακά αποδυναμώθηκε κατά την ανάλυση.
Η Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ σημείωσε ότι στα τοιχώματα δεν υπάρχουν ίχνη σοβά, χαρακτηριστικό που συνήθως συναντάται σε αρχαία υδραυλικά έργα για τη μείωση διαρροών.
Οι γεωλογικές εξετάσεις επίσης δεν εντόπισαν υπόγεια πηγή στην περιοχή. Παράλληλα, δεν βρέθηκαν ενδείξεις στάσιμου νερού ή συνεχιζόμενης ροής μέσα στη σήραγγα.
Στη συνέχεια εξετάστηκε το ενδεχόμενο ο χώρος να είχε αγροτική ή βιομηχανική χρήση. Ωστόσο και αυτή η εκδοχή κρίθηκε δύσκολο να υποστηριχθεί, λόγω της κλίμακας της εκσκαφής και της απουσίας αντίστοιχων υπόγειων συστημάτων στην περιοχή. Προς το παρόν δεν έχει επιβεβαιωθεί κάποια λειτουργική ερμηνεία.
Μια αρχαία κατασκευή που παραμένει αδύνατο να χρονολογηθεί
Με βάση τις παρατηρήσεις των ανασκαφών, οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι οι κατασκευαστές ίσως προσπαθούσαν να φτάσουν σε στρώμα κιμωλίας κατάλληλο είτε για παραγωγή ασβέστη είτε για εξόρυξη δομικού υλικού.
Υπέρ αυτής της εκδοχής συνηγορεί και ένας κάθετος άξονας που έχει λαξευτεί στην οροφή, στοιχείο που συχνά συνδέεται με αερισμό σε υπόγειους χώρους εργασίας. Στο εσωτερικό εντοπίστηκαν επίσης υπολείμματα λατομικής δραστηριότητας στο δάπεδο.
Οι ερευνητές δεν αποκλείουν ένα ακόμη σενάριο: το έργο να εγκαταλείφθηκε πριν ολοκληρωθεί. Αν η εργασία διακόπηκε πρόωρα, τα ίχνη που θα αποκάλυπταν τη χρήση του χώρου ενδέχεται να μην έχουν ποτέ διασωθεί.
Η χρονολόγηση της σήραγγας παραμένει εξίσου δύσκολη. Οι αρχαιολόγοι δεν βρήκαν κεραμικά θραύσματα, εργαλεία, νομίσματα ή οργανικά κατάλοιπα που θα μπορούσαν να προσδιορίσουν την περίοδο κατασκευής.
«Η χρονολόγηση της σήραγγας παραμένει για εμάς μυστήριο, καθώς δεν βρέθηκε ούτε το παραμικρό εύρημα που να δείχνει πότε δημιουργήθηκε», ανέφεραν ο δρ. Σιβάν Μιζράχι και ο Ζινοβί Ματσκιεβίτς, διευθυντές της ανασκαφής εκ μέρους της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ.
«Την ίδια στιγμή, η σήραγγα βρίσκεται μόλις λίγες εκατοντάδες μέτρα, σε ευθεία γραμμή, από δύο σημαντικούς αρχαίους χώρους: ένα δημόσιο κτίριο της Εποχής του Σιδήρου (περίοδος Πρώτου Ναού) στη γειτονιά Αρνόνα και το Τελ Ραμάτ Ραχήλ, όπου έχουν τεκμηριωθεί ίχνη κατοίκησης από την Εποχή του Σιδήρου έως και την ισλαμική περίοδο».
Οι ανασκαφές συνεχίζονται στα φραγμένα τμήματα της σήραγγας, καθώς οι ερευνητές αναζητούν υλικό που θα μπορούσε τελικά να ρίξει φως στο ποιοι την κατασκεύασαν, πότε ξεκίνησε το έργο και ποιος ήταν ο σκοπός μιας τόσο μεγάλης υπόγειας παρέμβασης σε αυτή την περιοχή της Ιερουσαλήμ.
