Κάθετος Διάδρομος: Τα οφέλη για την ανάπτυξη και ο ρόλος AKTOR και ΔΕΠΑ

Πώς ωφελεί την ελληνική οικονομία ο Κάθετος Διάδρομος και τι ρόλο έχουν στον εμβληματικό σχεδιασμό ο όμιλος AKTOR και η ΔΕΠΑ, καθώς η Ελλάδα αναδεικνύεται σε ενεργειακό κόμβο.

Της ΜΑΙΡΗΣ Ι. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews

Η Ελλάδα έχει βρεθεί στο κέντρο του νέου ενεργειακού χάρτη, καθώς οι διεθνείς ισορροπίες στον τομέα μεταβάλλονται γρήγορα. Η ανάδειξή της σε σημαντικό περιφερειακό σημείο εισαγωγής, μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου και Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) αλλάζει ριζικά τα γεωοικονομικά δεδομένα. Κεντρικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έχει ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος (Vertical Gas Corridor), ένα στρατηγικό σχέδιο που αντιμετωπίζεται πλέον ως υπόθεση εθνικής σημασίας, πέρα από κομματικές διαχωριστικές γραμμές, με τις πολιτικές δυνάμεις της χώρας να συμπαρατάσσονται.

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται στον επιχειρηματικό τομέα. Η ATLANTIC – SEE LNG TRADE Α.Ε. (η κοινή εταιρεία του ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας) ανακοίνωσε πρόσφατα κίνηση-ματ: διπλασίασε τις συμβατικές ποσότητες LNG που θα αγοράζει από την αμερικανική Venture Global, «κλειδώνοντας» προμήθεια ενός εκατομμυρίου τόνων ετησίως (MTPA), δηλαδή 1,3 δισ. κυβικών μέτρων αερίου, για περίοδο 20 ετών, με την έναρξη το 2030.

Η εξέλιξη ακολουθεί τις δεσμευτικές συμφωνίες που υπογράφηκαν την άνοιξη του 2026 με την Αλβανία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη για συνολικό όγκο 1,5 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, με στόχο να ενισχυθεί ο Κάθετος Διάδρομος. Οι συμφωνίες αναδεικνύουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο του ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας στην προσπάθεια, ενώ το έργο επιδιώκει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική θέση της χώρας ως ισχυρό εθνικό πλεονέκτημα.

Η γεωπολιτική ανατροπή

Η επίσκεψη στην Αθήνα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών και Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, Μάρκο Ρούμπιο, στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ, επιβεβαίωσε με τον πλέον επίσημο τρόπο τη στρατηγική σημασία του νέου ενεργειακού χάρτη. Ο Μ. Ρούμπιο συνέδεσε άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια με τις γεωπολιτικές ισορροπίες, αποκαλώντας τον Κάθετο Διάδρομο τη «ραχοκοκαλιά» για τη μεταφορά του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη.

Για την Ουάσιγκτον, η Αθήνα αποτελεί πλέον έναν «απαραίτητο σύμμαχο» και ασφαλή ενεργειακό κόμβο, μέσω του οποίου ανοίγει ο δρόμος για την απεξάρτηση της ανατολικής Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Η σαφής στήριξη των ΗΠΑ συνδέεται με την πολιτική σύμπνοια που διαμορφώνεται στο εσωτερικό, αναφορικά με τη γεωστρατηγική θωράκιση της χώρας.

Με τη συμφωνία των ιστορικών πολιτικών παρατάξεων, η κυβέρνηση προωθεί μεγάλες επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας για την ενίσχυση της θωράκισης της χώρας. Από την αντιπολίτευση, ο πρώην υπουργός Ενέργειας και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης, αναφέρθηκε πρόσφατα στην πολυδιάστατη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου ως μείζονος εθνικού ζητήματος. Ο ίδιος είχε πρωταγωνιστήσει στον αρχικό σχεδιασμό, υπογράφοντας το 2014 την πρώτη διακρατική συμφωνία, κάτι που καταδεικνύει τη διαχρονική γεωπολιτική σημασία του άξονα.

Ο Κάθετος Διάδρομος προχωρά, άλλωστε, στο πλαίσιο μιας σταθερής συνέχειας του κράτους. Τα κόμματα που έχουν αναλάβει τη διακυβέρνηση της Ελλάδας διατήρησαν κοινή κατεύθυνση σε βάθος χρόνου, από τον αρχικό σχεδιασμό μέχρι την κατασκευή μεγάλων ενεργειακών υποδομών, αναγνωρίζοντας την ενέργεια ως βασικό πυλώνα εθνικής ασφάλειας.

Η γεωπολιτική πίεση

Το έργο έρχεται ως απάντηση σε πιέσεις που διαρκούν εδώ και χρόνια. Μόσχα και Αγκυρα επιδίωκαν να κρατήσουν τη νοτιοανατολική και την κεντρική Ευρώπη εξαρτημένες από μία και μόνη πηγή τροφοδοσίας, αξιοποιώντας ως βασικό εργαλείο τον αγωγό TurkStream. Βάσει του σχεδίου, το ρωσικό αέριο θα περνούσε από τη Βουλγαρία, αφήνοντας στην Τουρκία τον καθοριστικό έλεγχο των ευρωπαϊκών ροών.

Η λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου ακυρώνει στην πράξη αυτή τη στρατηγική. Με αντίστροφη κατεύθυνση, ανταγωνίζεται άμεσα τον TurkStream και παρέχει στην Ευρώπη μια αξιόπιστη εναλλακτική: τη διοχέτευση μη ρωσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά, μειώνοντας σημαντικά την περιφερειακή γεωπολιτική επιρροή της Ρωσίας και της Τουρκίας.

Το ξεκίνημα του έργου

Για να γίνει κατανοητή η σημερινή γεωοικονομική προοπτική του άξονα, χρειάζεται επιστροφή στις απαρχές του επιχειρηματικού του σκέλους, τον Νοέμβριο του 2025. Τότε ο όμιλος AKTOR και η ΔΕΠΑ Εμπορίας ένωσαν τις δυνάμεις τους και ίδρυσαν την ATLANTIC – SEE LNG TRADE Α.Ε., με στόχο να εισάγει LNG στην Ελλάδα και στη συνέχεια να το μεταπωλεί σε αγορές εκτός της χώρας.

Η εταιρεία αντέδρασε άμεσα, καταλήγοντας σε μια σημαντική συμφωνία που επισφραγίστηκε στη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) στο Ζάππειο Μέγαρο. Με τον αμερικανικό ενεργειακό κολοσσό Venture Global Inc. υπεγράφη εκεί η πρώτη εικοσαετής συμφωνία αγοραπωλησίας (SPA) και ταυτόχρονα η πρώτη μακροχρόνια σύμβαση προμήθειας LNG από αμερικανικό πάροχο στην Ελλάδα. Παράλληλα, υπογράφηκαν μνημόνια συνεργασίας με δημόσιες εταιρείες αερίου από την ανατολική Ευρώπη.

Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε ορόσημο και ακολούθησαν νέα βήματα. Στα τέλη Ιανουαρίου του 2026, η εταιρεία συμφώνησε για πρώτη φορά εμπορικά την πώληση αμερικανικού LNG στην ουκρανική Naftogaz (σε συνεργασία με την BP).

Το αρχικό φορτίο, μεγέθους έως 1 TWh, παραδόθηκε επιτυχώς τον Μάρτιο του 2026 μέσω του «Route 1» (Ελλάδα – Βουλγαρία – Ρουμανία – Μολδαβία – Ουκρανία). Λίγο αργότερα, τον Φεβρουάριο του 2026, στο πλαίσιο της υπουργικής συνόδου στην Ουάσιγκτον, από τον Λευκό Οίκο και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ (NEDC) εξασφαλίστηκαν νέα μνημόνια συνεργασίας, με αποτέλεσμα η Αθήνα να εδραιωθεί ως επίσημη πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη. Ακολούθησαν δεσμευτικές συμφωνίες με την Αλβανία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, που έδωσαν υπόσταση στον Κάθετο Διάδρομο.

Διεθνείς δεσμεύσεις και συμφωνίες

Οι διεθνείς εμπορικές δεσμεύσεις έχουν πλέον διευρυνθεί σημαντικά. Εκτός από την ενισχυμένη συμφωνία με τη Venture Global που τίθεται σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2030, τα Μνημόνια Κατανόησης (MoU) που έχει υπογράψει η ATLANTIC – SEE LNG TRADE Α.Ε. με χώρες της κεντρικής και της ανατολικής Ευρώπης προβλέπουν συνολικά ποσότητες LNG που αγγίζουν τα 3,7 δισ. κυβικά μέτρα (BCM).

Επενδυτικό σχέδιο και προοπτικές

Πέρα από τη γεωπολιτική του αξία, ο Κάθετος Διάδρομος δημιουργεί συγκεκριμένα οικονομικά οφέλη. Σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Εξάρχου, πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο του ομίλου AKTOR, μόνο οι μακροχρόνιες συμβάσεις μπορούν να εξασφαλίσουν σταθερότητα και προβλεψιμότητα στις τιμές της αγοράς. Συγχρόνως, ενισχύουν σημαντικά την τραπεζική ελκυστικότητα (bankability) των νέων έργων υποδομής.

Ο Αλ. Εξάρχου αναφέρθηκε σε συνέδριο στον καθοριστικό ρόλο της Ελλάδας για τον Κάθετο Διάδρομο, επισημαίνοντας ότι η γεωγραφική της θέση προσφέρει ιστορική δυνατότητα ανάδειξης σε διεθνή ενεργειακό κόμβο. Τόνισε ακόμη πως η Ελλάδα έχει μπροστά της μια σπάνια ευκαιρία να αποτελέσει πυλώνα γεωπολιτικής σταθερότητας και δεν πρέπει να την αφήσει να χαθεί, καθώς δεν θα παραμείνει διαθέσιμη για πάντα.

Για το LNG, σημείωσε ότι η ευκαιρία αφορά κυρίως την Ελλάδα και όχι μόνο τον όμιλο, καθώς μεταβάλλει υπέρ της χώρας τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή. Πρόσθεσε ότι ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να εξασφαλίσει την επάρκεια εφοδιασμού της Ευρώπης με σημαντικές ποσότητες αμερικανικού LNG, καθώς πλησιάζει η απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου και λαμβάνονται υπόψη ενδεχόμενες προσμείξεις του με εισαγωγές αζερικού φυσικού αερίου.

Η εμπορία LNG αποτελεί για τον όμιλο βασικό εργαλείο διεύρυνσης των εσόδων, πέρα από την εξάρτηση αποκλειστικά από τις κατασκευές. Στο πλαίσιο αυτό, ο όμιλος AKTOR προωθεί επενδυτικό πλάνο συνολικού ύψους 3 δισ. ευρώ, διαθέτοντας το 10% στην εμπορία LNG και το 40% στον ευρύτερο ενεργειακό τομέα.

Στα σχέδια περιλαμβάνεται η ανάπτυξη μιας πλήρους πλατφόρμας LNG, με κομβικές υποδομές. Η στρατηγική συνεργασία με τον όμιλο MOTOR OIL προβλέπει ότι ο όμιλος AKTOR θα αποκτήσει το 50% της Dioriga Gas, εταιρείας που αναπτύσσει το δεύτερο FSRU της Ελλάδας και εξασφαλίζει απόλυτο έλεγχο στην αλυσίδα αξίας. Για τον κλάδο LNG, ο όμιλος AKTOR στοχεύει μακροπρόθεσμα σε EBITDA από 75 εκατ. έως 125 εκατ. ευρώ, με τη στήριξη στοχευμένων επενδύσεων 200 εκατ. ευρώ.

Εθνική ευθύνη για την ενεργειακή ασφάλεια

Ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος καταδεικνύει ότι η ισχύς μιας χώρας στο σημερινό διεθνές περιβάλλον δεν κρίνεται αποκλειστικά με οικονομικούς δείκτες, αλλά και από τη γεωπολιτική χρησιμότητα και το αποτύπωμά της. Η Ελλάδα, έχοντας βρεθεί «ένα βήμα μπροστά», διαθέτει πλέον μια σπάνια δυνατότητα να λειτουργήσει ως πυλώνας σταθερότητας και ενεργειακής ασφάλειας για ολόκληρη την Ευρώπη. Η διατήρηση αυτού του πλεονεκτήματος, χωρίς να εμπλέκεται σε κομματικές αντιπαραθέσεις, αποτελεί ύψιστη εθνική υποχρέωση σήμερα και στο μέλλον.