«Δεν είναι μόνο η οικονομία» ήταν ο τίτλος συζήτησης της πρώτης ενότητας του Συνεδρίου «Δημογραφικό 2026», που διοργανώνουν η Next is Now και η Dome Consulting για 5η χρονιά, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και της Περιφέρειας Αττικής.
Tης Δήμητρας Πανανού
Στην εισήγησή της η Laurence Auer, Πρέσβης της Γαλλίας στην Ελλάδα, μίλησε για την πολιτική στήριξης της οικογένειας στη Γαλλία που τα τελευταία χρόνια υπήρξε ιδιαίτερα ισχυρή. Όπως είπε μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο αντρικός πληθυσμός συρρικνώθηκε κατά το 1/ 4 και μετά τον Β. Παγκόσμιο Πόλεμο χρειαζόταν να ληφθούν μέτρα για την αύξηση των γεννήσεων.
«Τον περασμένο χρόνο υπεστήκαμε σοκ όταν για δεύτερη φορά μετά τον Β.Π.Π. ο αριθμός των γεννήσεων σε σχέση με τους θανάτους είχε αρνητικό πρόσημο. Και ήταν η πρώτη φορά στη Γαλλία όπου το οικογενειακό πρότυπο ξαφνικά άλλαξε δραματικά και οι πολιτικοί άρχισαν να ανησυχούν. Αυτός ήταν ο λόγος που οι αρμόδιοι άρχισαν να αναλύουν τι συνέβαινε και ποιοι έπρεπε να εμπλακούν ώστε να αναστραφεί αυτή η τάση. Παρά το γεγονός ότι την τελευταία δεκαετία εφαρμόστηκαν μέτρα για τη στήριξη των οικογενειών, όπως η αύξηση των βρεφονηπιακών σταθμών, εντούτοις τα στατιστικά στοιχεία γύρω από το δημογραφικό δεν άλλαξαν», τόνισε η κυρία Auer, σημειώνοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο γαλλικό ή ευρωπαϊκό αλλά διεθνές.
Η ίδια αναφέρθηκε στις πολιτικές που εφαρμόστηκαν και εφαρμόζονται στη Γαλλία για την καταπολέμηση του φαινομένου της υπογεννητικότητας. «Αρχικά προχωρήσαμε σε μια κοινωνιολογική μελέτη για να δούμε γιατί στη Γαλλία οι πολιτικές του παρελθόντος δεν λειτούργησαν. Γιατί δεν υπήρχε η επιθυμία στα ζευγάρια να κάνουν παιδιά. Στην εποχή μου τι ερώτημα ήταν αν τα ζευγάρια μπορούσαν να υποστηρίξουν οικονομικά τη γέννηση και την ανατροφή των παιδιών. Πλέον, το ερώτημα είναι αν τα ζευγάρια θέλουν παιδιά».
Σταθερά τα τελευταία χρόνια, όπως είπε η κυρία Auer, το 2,1% – 2,5% των δημοσιών δαπανών συνεισφέρουν στην οικογενειακή πολιτική. Ωστόσο, οι νέες γενιές αμφισβητούν αν αυτό θα συνεχιστεί. Γι’ αυτό απαιτούνται μέτρα. «Η πρώτη σύσταση είναι ότι αν θες να είσαι επαρκής στη δημογραφική πολιτική θα πρέπει να είσαι προνοητικός. Θα πρέπει να εξασφαλίσεις μελλοντικά τις οικογένειες. Χρειάζεται ένας αρχιτεκτονικός σχεδιασμός και σταθερότητα στις πολιτικές αποφάσεις. Η δεύτερη σύσταση είναι ότι για τις άδειες μητρότητας θα πρέπει να δίνονται υψηλές και ικανοποιητικές αποζημιώσεις και η τρίτη σύσταση ότι θα πρέπει από την ηλικία του 1 έτους σε ό,τι αφορά στα παιδιά να παρέχεται η δυνατότητα φύλαξης και απασχόλησης. Και η τέταρτη σύσταση είναι ότι θα πρέπει η Ε.Ε. να αναλάβει πρωτοβουλίες. Το δημογραφικό είναι από τα πιο δύσκολα προβλήματα τα οποία θα πρέπει να χειριστούμε συλλογικά και σε επίπεδο ευρωπαϊκό επίπεδο», επισήμανε.
Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής ΙΟΒΕ και Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος τόνισε ότι σε αντίθεση με τον τίτλο του πάνελ «όλα είναι οικονομία». «Η σχέση ανάμεσα στα οικονομικά και τα δημογραφικά μεγέθη είναι αμφίδρομη. Το ότι υπάρχει συρρικνούμενος πληθυσμός δεν είναι κάτι που αφορά μόνο στην Ελλάδα. Το δύσκολο είναι πώς το διαχειρίζεσαι. Όσα παιδιά και να κάνουν όσοι είναι στην αναπαραγωγική ηλικία, νομοτελειακά ο πληθυσμός της χώρας θα μειώνεται για τα επόμενα 10 με 15 χρόνια. Το βασικό που πρέπει να κάνει η οικονομική πολιτική είναι να προσπαθήσει να πάρει αυτόν τον περιορισμό υπόψη. Μιλήσαμε για τα παιδιά αλλά δε μιλήσαμε για τους ανθρώπους που θα είναι μεγάλοι, δε θα έχουν παιδιά και θα χρειάζονται μακροχρόνια φροντίδα. Εκεί, θα έχουμε σημαντικές επιπτώσεις ως κοινωνία σε όλα τα επίπεδα. Αυτό π.χ. είναι ένα πρόβλημα που θα πρέπει κανείς να το προβλέψει από τώρα», σημείωσε χαρακτηριστικά. Ενώ, παράλληλα ανέφερε ότι προτεραιότητες, αναφορικά με τα παιδιά, θα πρέπει να είναι η ύπαρξη δωρεάν βρεφονηπιακών σταθμών, παιδείας και περίθαλψης.
«Το δημογραφικό είναι το πιο σύνθετο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες κοινωνίες», είπε από την πλευρά του ο Στέλιος Ζωντός, Διευθύνων Σύμβουλος της Gravity The Newtons και Πρόεδρος Δ.Σ. της The Newtons Laboratory. Εκτός από την οικονομία που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, υπάρχει και το θέμα της κοινωνικής αντίληψης, σχολίασε. «Υπάρχουν γυναίκες που επιλέγουν συνειδητά να μην κάνουν παιδιά γιατί δίνουν προτεραιότητα στην επαγγελματική τους πορεία ή την επιστημονική τους καριέρα. Στην Ελλάδα και όχι μόνο η έννοια της οικογένειας έχει μια πολύ ισχυρή βάση. Δυστυχώς, μέσα στην κρίση επιταχύνθηκε το ισχυρό μήνυμα πως θα πετύχω οικονομικά και όχι κοινωνικά. Ο χρόνος συζήτησης για το δημογραφικό έχει τελειώσει. Πληρώνουμε πλέον τα αποτελέσματα της έλλειψης πολιτικής. Κάποιοι πρέπει επιτέλους να πράξουν».
Παίρνοντας τον λόγο ο Γιώργος Στασινός, Πρόεδρος Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), αναφέρθηκε στη στεγαστική κρίση, ασκώντας κριτική στην κυβέρνηση. «Δεν βλέπω αυτή τη στιγμή την πολιτεία να κινείται προς την κατεύθυνση να λύσει το στεγαστικό πρόβλημα. Έχω κάνει προτάσεις προς τους αρμόδιους. Απαιτείται συντονισμός και κάποιοι πρέπει να πάρουν αποφάσεις».
Στο γεγονός ότι οι γυναίκες τεκνοποιούν πλέον σε μεγάλες ηλικίες αναφέρθηκε ο Κωνσταντίνος Σφακιανούδης, Μαιευτήρας Γυναικολόγος, Ειδικός Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. «Η πλειονότητα των γυναικών που διαχειριζόμαστε είναι πάνω από 40 ετών. Και αυτό πηγάζει από ελλιπή ενημέρωση. Έρευνα δείχνει ότι το 70% των γυναικών πιστεύει ότι άνω των 35 ετών δεν επηρεάζεται η γονιμότητά τους που είναι πέρα για πέρα σφάλμα. Κανείς δεν είναι άτρωτος απέναντι στη φύση του. Οι πρόγονοι μας είχαν τη θυσιαστική αγάπη της μητρότητας που η σύγχρονη γενιά δεν είναι διατεθειμένη να δώσει. Έχει αλλάξει τελείως ο τρόπος με τον οποίο ζει και αναπαράγεται η σύγχρονη γυναίκα», υπογράμμισε.
Τη συζήτηση συντόνισε η Μαριάννα Πυργιώτη, Co-founder DOME CONSULTING FIRM & Communication Expert.
