«Η εποχή των επαναστάσεων» είναι ο τίτλος του 9ου Φεστιβάλ Μουσικής Μπαρόκ

Το φετινό Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής έχει τίτλο «Η εποχή των επαναστάσεων» και ολοκληρώνει έναν θεματικό κύκλο τριών ετών. Η ενότητα άρχισε το 2024 με την «εποχή των πειραμάτων», με επίκεντρο τη μουσική του 17ου αιώνα, και συνεχίστηκε το 2025 με την «εποχή των μεταβάσεων», που ανέδειξε την πλούσια παραγωγή και την ποικιλία των υφών στη μουσική του 18ου αιώνα.

Στα τέλη του 18ου αιώνα, η φλόγα της Γαλλικής Επανάστασης εξαπλώνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη και τη συνταράσσει. Οι αλλαγές μεταμορφώνουν οριστικά την ήπειρο και επηρεάζουν βαθιά την κοινωνία, τη διανόηση και τις τέχνες. Την ίδια περίοδο ο Μπετόβεν βρίσκεται στο απόγειό του και, με το επαναστατικό πνεύμα και το έργο του, μεταβάλλει την πορεία της μουσικής ιστορίας.

Με αφορμή την επικείμενη χρονιά Μπετόβεν, το φετινό Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής «Η εποχή των επαναστάσεων» διευρύνει το μουσικό του πεδίο και αφιερώνει ένα πρόγραμμα στον σπουδαίο συνθέτη και στον κύκλο του. Παρουσιάζει αριστουργήματα μουσικής δωματίου των Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven και Franz Schubert, από τα τέλη του 18ου έως τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, σε όργανα εποχής και με έργα που κινούνται από τον κλασικισμό στον πρώιμο ρομαντισμό. Συμμετέχουν κορυφαίοι Έλληνες και Ευρωπαίοι μουσικοί, ανάμεσά τους δύο από τις πλέον ενεργές και σημαντικές μορφές της παγκόσμιας ιστορικά τεκμηριωμένης ερμηνείας της παλαιάς μουσικής: ο Γάλλος βιολοντσελίστας και γκαμπίστας Christophe Coin και ο Ιάπωνας βιολονίστας Shunske Sato.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 6 Νοεμβρίου

• Μέρος πρώτο: Τραγούδια σε καιρούς που αλλάζουν – Haydn, Mozart, Beethoven, Schubert
• Μέρος δεύτερο: Beethoven – Σεπτέτο

ΣΑΒΒΑΤΟ, 7 Νοεμβρίου

• Οι βιολοντσελίστες του Beethoven και το baryton του πρίγκιπα Esterházy

ΣΑΒΒΑΤΟ, 14 Νοεμβρίου

• Ludwig van Beethoven – Σονάτες για βιολί και φορτεπιάνο

ΚΥΡΙΑΚΗ, 15 Νοεμβρίου

• Ludwig van Beethoven και Franz Schubert – Κουιντέτα για έγχορδα

ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ:

• 15 ευρώ και 10 ευρώ για το μειωμένο εισιτήριο
• Ενιαίο εισιτήριο για το φεστιβάλ, διαθέσιμο μόνο από το ταμείο του ΜΜΘ: 45 ευρώ και 30 ευρώ για το μειωμένο

Ηλεκτρονικά εισιτήρια: https://www.more.com/gr-el/tickets/music/9o-festibal-mparok-mousikis-i-epoxi-ton-epanastaseon/

Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής

Στην ένατη διοργάνωσή του, το Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής έχει πλέον καθιερωθεί ως θεσμός. Με σταθερό στόχο την αναβάθμισή του, εμπλουτίζει κάθε χρόνο την εμπειρία του κοινού με καταξιωμένους καλλιτέχνες, συνεργασίες μεταξύ διαφορετικών τεχνών και εκπαιδευτικά προγράμματα. Έτσι ανταποκρίνεται στο ενδιαφέρον του κοινού για περισσότερες δράσεις και για ένα ευρύτερο μουσικό περιεχόμενο.

Αναλυτικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής

1η συναυλία: Παρασκευή 6 Νοεμβρίου

Μέρος πρώτο: Τραγούδια σε εποχές αλλαγών – Haydn, Mozart, Beethoven, Schubert / Φανή Αντωνέλου – σοπράνο, Γεράσιμος Χοϊδάς – φορτεπιάνο

Η διεθνώς αναγνωρισμένη Ελληνίδα σοπράνο Φανή Αντωνέλου συμπράττει με τον διακεκριμένο τσεμπαλίστα και φορτεπιανίστα Γεράσιμο Χοϊδά, παρουσιάζοντας ένα εκτενές πρόγραμμα τραγουδιών τεσσάρων κορυφαίων συνθετών. Τα έργα τους αναμόρφωσαν τη μουσική στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, ταξιδεύοντας το κοινό σε μια εποχή έντονων μεταβολών και αισθητικών ανακατατάξεων.

Μέσα από τις Αγγλικές Καντσονέτες του Haydn και τα γαλλικά και γερμανικά τραγούδια του Mozart διακρίνεται η πορεία από την κλασική κομψότητα προς τον πρώιμο ρομαντισμό, όταν ο ποιητικός λόγος αποκτά κεντρική θέση. Οι σύντομες, επαναστατικές Μπαγκατέλες του Beethoven για σόλο φορτεπιάνο ανοίγουν τον δρόμο για τραγούδια του σε ποίηση Goethe, Metastasio και Gellert, γεμάτα συναίσθημα και δραματική ένταση, που φανερώνουν το ανήσυχο, οραματικό πνεύμα του. Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με το υπέροχο Der Hirt auf dem Felsen του Schubert, στο οποίο συμμετέχει ο κλαρινετίστας Sebastian Kürzl, συνδέοντας τα δύο μέρη της συναυλίας.

Μέρος δεύτερο: Beethoven – Σεπτέτο / Sebastian Kürzl – ιστορικό κλαρινέτο, Αλέξανδρος Οικονόμου – ιστορικό φαγκότο, Κώστας Σίσκος – φυσικό κόρνο, Φαίδων Μηλιάδης – βιολί, David Bogorad – βιόλα, Αλέξης Καραϊσκάκης – βιολοντσέλο, Γιάννης Μπαμπαλούκας – κοντραμπάσο

Το γνωστό Σεπτέτο για πνευστά και έγχορδα, έργο 20 του Μπετόβεν, παρουσιάζουν σε όργανα εποχής έξι διακεκριμένοι Έλληνες μουσικοί και ο προσκεκλημένος Γερμανός κλαρινετίστας Sebastian Kürzl.

Ένα από τα πιο δημοφιλή και γοητευτικά έργα της νεανικής δημιουργίας του Μπετόβεν, το Σεπτέτο πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βιέννη το 1800. Η υποδοχή του ήταν αμέσως πρωτοφανής και το έργο απέκτησε μεγάλη δημοτικότητα, επισκιάζοντας ενδεχομένως για ένα διάστημα άλλες, μεταγενέστερες συνθέσεις μουσικής δωματίου του δημιουργού.

Με έξι μέρη, όπως ένα κλασικό Divertimento, το έργο παντρεύει τη γιορτινή και ανάλαφρη ατμόσφαιρα με την επαναστατική δυναμική. Τα τρία πνευστά και τα τέσσερα έγχορδα συνθέτουν με ευρηματικό τρόπο έναν ηχητικό όγκο που θυμίζει ορχήστρα. Η χρήση οργάνων εποχής —με έγχορδα από έντερο και ιστορικά πνευστά της κλασικής περιόδου— αναδεικνύει τις λεπτές ισορροπίες της παρτιτούρας, χαρίζοντας ζεστό και διαυγή ήχο.

2η συναυλία, Σάββατο 7 Νοεμβρίου

Το baryton του πρίγκιπα Esterházy και οι βιολοντσελίστες του Beethoven

Christophe Coin – baryton και βιολοντσέλο · Miguel da Silva – βιόλα · Δήμος Γκουνταρούλης – βιολοντσέλο

Στη σκηνή συναντώνται ο Christophe Coin, ένας από τους σημαντικότερους βιολοντσελίστες και γκαμπίστες της εποχής μας, ο Γαλλο-Ελβετός βιόλιστας Miguel da Silva, που ίδρυσε το γνωστό κουαρτέτο Ysaÿe, και ο Έλληνας βιολοντσελίστας Δήμος Γκουνταρούλης. Οι τρεις τους ερμηνεύουν ένα σπάνιο και εκλεπτυσμένο πρόγραμμα μουσικής δωματίου, με υψηλές δεξιοτεχνικές απαιτήσεις.

Δύο από τα 126 τρίο για baryton, βιόλα και τσέλο που συνέθεσε ο Joseph Haydn την περίοδο 1765–1775 για τον φιλόμουσο πρίγκιπα Nikolaus Esterházy και το αγαπημένο του όργανο περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα. Το baryton, σπάνιο και εξωτικό μέλος της οικογένειας της βιόλας ντα γκάμπα, διαθέτει έξι ή επτά εντέρινες χορδές για το δοξάρι, αλλά και πρόσθετη σειρά μεταλλικών συμπαθητικών χορδών. Οι τελευταίες πάλλονται και δημιουργούν έναν μαγικό ήχο με πλούσια αντήχηση.

Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με το νεανικό, ανάλαφρο ντουέτο βιόλας και τσέλου του Beethoven, που φέρει τον πνευματώδη τίτλο “ντουέτο με δύο υποχρεωτικά ματογυάλια”, καθώς και με ντουέτα και τρίο των Anton Kraft, Jean Louis Duport και Bernhard Romberg. Οι τρεις τους συγκαταλέγονταν στους κορυφαίους βιολοντσελίστες της εποχής και είχαν τόσο φιλικούς όσο και επαγγελματικούς δεσμούς με τον Beethoven. Καθένας επηρέασε με τον δικό του τρόπο τη μουσική που έγραψε ο μεγάλος συνθέτης για το όργανο.

3η συναυλία, Σάββατο 14 Νοεμβρίου

Ludwig van Beethoven – Σονάτες για βιολί και φορτεπιάνο

Shunske Sato – βιολί · Shuann Chai – φορτεπιάνο

Με επίκεντρο τις Σονάτες για βιολί και φορτεπιάνο του Beethoven, οι διεθνώς καταξιωμένοι Shunske Sato και Shuann Chai παρουσιάζουν ένα απαιτητικό πρόγραμμα με έντονες αντιθέσεις. Οι δύο μουσικοί, στο βιολί και στο φορτεπιάνο αντίστοιχα, έχουν ξεχωριστή παρουσία και ενεργό δράση στην παλαιά μουσική και στην ιστορικά τεκμηριωμένη ερμηνεία.

Στην 5η Σονάτα σε φα μείζονα, op. 24, γνωστή ως “Άνοιξη”, η λυρική διάθεση και η αισιοδοξία δίνουν φωτεινό τόνο. Απέναντί της βρίσκεται η σκοτεινή 4η Σονάτα σε λα ελάσσονα, op. 23: μολονότι γράφτηκε την ίδια περίοδο, χαρακτηρίζεται από δραματική ένταση και ορμή.

Γραμμένες το 1792, οι 12 Παραλλαγές του Beethoven πάνω στην άρια “Se vuol ballare” του Mozart ανήκουν στα πρώιμα έργα του και φανερώνουν με χιούμορ, ευρηματικότητα και συνθετική φρεσκάδα τις δυνατότητες των οργάνων. Σε αντίθετη κατεύθυνση κινείται η μνημειώδης 7η Σονάτα σε ντο ελάσσονα, op. 30. Έργο της ώριμης περιόδου, ξεχειλίζει από πάθος και θυελλώδη ενέργεια, αποτυπώνοντας την εσωτερική σύγκρουση και την προσωπική κρίση του συνθέτη.

4η συναυλία, Κυριακή 15 Νοεμβρίου

Ludwig van Beethoven, Franz Schubert – κουιντέτα εγχόρδων

Shunske Sato και Σίμος Παπάνας – βιολί · Emlyn Stam – βιόλα · Job ter Haar και Δήμος Γκουνταρούλης – βιολοντσέλο

Δύο αριστουργηματικά έργα μουσικής δωματίου σε όργανα εποχής παρουσιάζουν πέντε εξέχοντες μουσικοί της ευρωπαϊκής σκηνής της παλαιάς μουσικής: οι βιολιστές Shunske Sato και Σίμος Παπάνας, ο βιόλιστας Emlyn Stam και οι βιολοντσελίστες Job ter Haar και Δήμος Γκουνταρούλης.

Η γνωστή Σονάτα Kreutzer, op. 40, του Beethoven διασκευάστηκε ανώνυμα για κουιντέτο εγχόρδων με δύο τσέλα και κυκλοφόρησε στη Βιέννη το 1832. Η ποιότητα της μεταγραφής και η δεξιοτεχνική κατανομή των μερών του πιάνου και του βιολιού της αρχικής εκδοχής στα πέντε έγχορδα οδηγούν στην εκτίμηση ότι δημιουργός της ήταν πιθανότατα ο Beethoven ή ο μαθητής και στενός συνεργάτης του, Ferdinand Ries. Η συναρπαστική αυτή σπάνια εκδοχή της Kreutzer θα ακουστεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

Το κουιντέτο εγχόρδων σε ντο μείζονα, D.965, του Schubert αποτελεί έργο συμφωνικών διαστάσεων και απαράμιλλης ομορφιάς, ένα από τα σημαντικότερα αριστουργήματα μουσικής δωματίου όλων των εποχών. Ολοκληρώθηκε το 1828 και ήταν το τελευταίο έργο που τελείωσε ο συνθέτης, λίγο πριν πεθάνει πρόωρα. Με όργανα εποχής και εντέρινες χορδές, αναδεικνύονται οι λεπτές αποχρώσεις αυτής της εξαιρετικής μουσικής.

Χορηγοί: Uber, more.com

Χορηγός φιλοξενίας: Grand Hotel Palace

Χορηγός αερομεταφορών: Aegean

Χορηγοί επικοινωνίας είναι η ΕΡΤ, η ΕΡΤ3, ο 958fm, ο 102fm, το TV100, ο FM100, η Μακεδονία της Κυριακής και το emakedonia.gr.