Λιβύη: Θρησκευτική απόφαση κατά της Nike λόγω της ονομασίας της από την ελληνική θεά Νίκη

Η ανώτατη θρησκευτική αρχή της Λιβύης, το Νταρ αλ-Ίφτα, εξέδωσε απόφαση που απαγορεύει στους μουσουλμάνους να αγοράζουν, να πωλούν ή να φορούν ρούχα με το λογότυπο της Nike, επειδή η εταιρεία πήρε το όνομά της από την ελληνική θεά Νίκη, όπως μεταδίδει το BBC.

Η αρχή, που εδρεύει στην Τρίπολη, αναφέρει ότι το γνωστό σήμα της αμερικανικής εταιρείας αθλητικών ειδών είναι εμπνευσμένο από τα φτερά της θεάς. Υποστηρίζει ότι η χρήση ρούχων με το λογότυπο ισοδυναμεί με προώθηση συμβόλων που συνδέονται με τον «πολυθεϊσμό».

Στη Λιβύη βρίσκεται η αρχαία ελληνική πόλη της Κυρήνης, όπου τα αρχαιολογικά κατάλοιπα περιλαμβάνουν άγαλμα της ομώνυμης ελληνικής θεάς.

Η θρησκευτική επιτροπή κατηγόρησε επίσης τη Nike ότι υποστηρίζει το Ισραήλ και ζήτησε μποϊκοτάζ των εταιρειών που το στηρίζουν. Παρέπεμψε σε ανακοίνωση του Συμβουλίου Έρευνας και Σπουδών της Σαρία, στις 5 Νοεμβρίου 2023, με την οποία καλούσε τους μουσουλμάνους να μποϊκοτάρουν δυτικές εταιρείες που θεωρεί ότι υποστηρίζουν το Ισραήλ κατά τον πόλεμο στη Γάζα.

Η ισχύς της θρησκευτικής απόφασης

Η απόφαση, γνωστή ως φετβάς, αποτελεί θρησκευτική γνωμοδότηση για ζήτημα ισλαμικού δικαίου και εγκρίθηκε από τον μεγάλο μουφτή της Λιβύης, Σαντίκ αλ-Γκαριάνι. Το BBC επικοινώνησε με τη Nike για να ζητήσει σχόλιο.

Το Νταρ αλ-Ίφτα είναι θεσμός με επιρροή, με έδρα την Τρίπολη στη δυτική Λιβύη. Η χώρα παραμένει πολιτικά διαιρεμένη, με αντίπαλες αρχές και θεσμούς στην ανατολή και τη δύση, έπειτα από χρόνια συγκρούσεων που ακολούθησαν την ανατροπή του επί μακρόν ηγέτη Μουαμάρ Καντάφι το 2011.

Οι θρησκευτικές αποφάσεις του θεσμού μπορούν να έχουν σημαντική κοινωνική επιρροή, δεν αποτελούν όμως κατ’ ανάγκη κυβερνητικές εντολές ούτε είναι νομικά εκτελεστές. Ο τελευταίος φετβάς δεν ανακοινώνει κρατική απαγόρευση των προϊόντων Nike ούτε προβλέπει κυρώσεις για όσους συνεχίσουν να τα αγοράζουν ή να τα φορούν.

Πέρυσι, η ίδια αρχή είχε αποφανθεί κατά της χρήσης κοσμημάτων και ρολογιών με το λογότυπο του γαλλικού οίκου πολυτελών κοσμημάτων Van Cleef & Arpels. Υποστήριζε ότι το σχέδιο με το τετράφυλλο τριφύλλι συνδεόταν με χριστιανικές πεποιθήσεις και την αναζήτηση καλής τύχης, στοιχεία που, κατά την ίδια, αντίκεινται στις ισλαμικές διδασκαλίες.

Αντιδράσεις και θρησκευτικός συντηρητισμός

Οι αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν ανάμεικτες: ορισμένοι χρήστες υποδέχθηκαν θετικά την απόφαση, ενώ άλλοι αμφισβήτησαν τη σημασία της, χαρακτηρίζοντάς την ειρωνική ή αντιπερισπασμό από πιο πιεστικά ζητήματα.

Η απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για την άνοδο του θρησκευτικού συντηρητισμού στη δημόσια ζωή της Λιβύης. Το 2025, οι αρχές στην ανατολική Λιβύη ανακοίνωσαν περιορισμούς στη ραπ μουσική, το θέατρο και τις παραστάσεις χορού, επικαλούμενες ανησυχίες ότι ορισμένοι στίχοι και παραστάσεις παραβίαζαν τη δημόσια ηθική και τις ισλαμικές αξίες. Τα μέτρα επεκτάθηκαν στη συνέχεια και στη δυτική Λιβύη.

Το Νταρ αλ-Ίφτα έχει εκδώσει και στο παρελθόν θρησκευτικές αποφάσεις κατά της μουσικής, αν και δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι ενεπλάκη άμεσα στους περιορισμούς των παραστάσεων.

Η Nike δεν διαθέτει επίσημο κατάστημα στη Λιβύη, όμως προϊόντα με το σήμα της πωλούνται από τοπικά καταστήματα αθλητικών ειδών. Μάρκες όπως η Nike και η Adidas είναι δημοφιλείς σε όλη τη Βόρεια Αφρική, ενώ στη Λιβύη, όπως και σε άλλες χώρες της περιοχής, πωλούνται στις τοπικές αγορές και απομιμήσεις γνωστών αθλητικών ειδών.