Ελαστικά αυτοκινήτου: Ισχύει ο κανόνας των 5 ετών;

Τα ελαστικά αποτελούν το μοναδικό σημείο επαφής του αυτοκινήτου με τον δρόμο και συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα εξαρτήματά του. Ωστόσο, πολλοί οδηγοί τα προσέχουν μόνο όταν φθαρεί το πέλμα ή προκύψει κάποιο πρόβλημα, παραβλέποντας έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα: την ηλικία τους. Εδώ και δεκαετίες είναι διαδεδομένος ο κανόνας των 5 ετών, που θέλει τα λάστιχα να αλλάζονται μόλις συμπληρώσουν αυτό το διάστημα, ανεξάρτητα από το πόσο έχουν χρησιμοποιηθεί. Παραμένει, όμως, σε ισχύ ή η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει διαφοροποιήσει τα δεδομένα;

Δεν υπάρχει μια απλή απάντηση. Οι σύγχρονες γόμες και τα πρόσθετα στα ελαστικά καθυστερούν τη γήρανσή τους, χωρίς να μπορούν να την αποτρέψουν. Η πενταετία δεν είναι μια αυστηρή ημερομηνία λήξης· αποτελεί, όμως, σημείο αναφοράς από το οποίο χρειάζονται ενισχυμένη προσοχή και τακτικοί έλεγχοι. Με το πέρασμα του χρόνου, το καουτσούκ και τα υπόλοιπα συστατικά των ελαστικών φθείρονται σταδιακά. Η αλλοίωση επιταχύνεται από τον ήλιο και την υπεριώδη ακτινοβολία, τις υψηλές θερμοκρασίες, το όζον, την υγρασία αλλά και τις έντονες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις. Επηρεάζει επίσης η πίεση: όταν είναι χαμηλότερη από την προτεινόμενη, το ελαστικό παράγει περισσότερη θερμότητα όσο κινείται.

Καθώς τα ελαστικά γηράσκουν, μπορεί να σχηματιστούν στη γόμα μικρές ρωγμές, οι οποίες με τον χρόνο γίνονται εμφανείς. Αν η φθορά προχωρήσει, μειώνεται η δομική αντοχή τους και μεγαλώνει ο κίνδυνος αστοχίας, ακόμη κι όταν το πέλμα διατηρεί επαρκές βάθος. Έτσι, ένας πρόχειρος οπτικός έλεγχος από τον οδηγό δεν αρκεί, ιδίως για ελαστικά αρκετών ετών. Στην Ελλάδα χρειάζεται να υπολογίζονται και οι υψηλές θερινές θερμοκρασίες, η έντονη ηλιοφάνεια και η άσφαλτος που θερμαίνεται σημαντικά το καλοκαίρι. Ούτε η περιορισμένη χρήση του αυτοκινήτου εγγυάται ότι τα λάστιχα θα είναι σε καλύτερη κατάσταση: το πέλμα μπορεί να δείχνει σχεδόν καινούργιο, αλλά τα εσωτερικά μέρη συνεχίζουν να γερνούν.

Πώς ελέγχουμε πόσο παλιά είναι τα ελαστικά

Η παραγωγή κάθε ελαστικού σημειώνεται στο πλαϊνό του, στον κωδικό DOT. Από τα τέσσερα τελευταία ψηφία προκύπτουν η εβδομάδα και το έτος κατασκευής: για παράδειγμα, η κατάληξη 3524 δηλώνει ότι το ελαστικό βγήκε από την παραγωγή την 35η εβδομάδα του 2024. Ολόκληρος ο κωδικός, μαζί με την ημερομηνία, μπορεί να υπάρχει μόνο στη μία πλευρά. Αν δεν φαίνεται απ’ έξω, ίσως χρειαστεί να ελέγξει την εσωτερική πλευρά ένα βουλκανιζατέρ. Η ημερομηνία παραγωγής είναι σημαντική και όταν αγοράζουμε καινούργια ελαστικά: ένα σετ που δεν έχει χρησιμοποιηθεί και βρίσκεται στη βιτρίνα δεν είναι κατ’ ανάγκη πρόσφατης παραγωγής. Τα λάστιχα μπορούν να μείνουν αποθηκευμένα για ένα διάστημα χωρίς να καταπονούνται όπως όταν είναι τοποθετημένα στο αυτοκίνητο, εφόσον φυλάσσονται σωστά, προστατευμένα από τον ήλιο, την υγρασία και τις ακραίες θερμοκρασίες. Παρ’ όλα αυτά, είναι καλύτερο να προτιμάμε όσο γίνεται πιο πρόσφατη παραγωγή και να γνωρίζουμε την ημερομηνία πριν από την τοποθέτηση.

Οι συστάσεις των κατασκευαστών για την ηλικία των ελαστικών

Οι οδηγίες των κατασκευαστών δεν συμπίπτουν πλήρως με τον κανόνα της πενταετίας. Η Michelin, για παράδειγμα, προτείνει επαγγελματικό έλεγχο τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, αφού τα ελαστικά συμπληρώσουν πέντε χρόνια. Όσο μεγαλώνει η ηλικία τους, τόσο συχνότερα πρέπει να εξετάζονται, ενώ αρκετοί κατασκευαστές ορίζουν τα 10 χρόνια από την παραγωγή ως ανώτατο όριο, ανεξάρτητα από την εικόνα του πέλματος. Η αμερικανική υπηρεσία οδικής ασφάλειας NHTSA αναφέρει ότι ορισμένοι κατασκευαστές αυτοκινήτων και ελαστικών συστήνουν αλλαγή όταν αυτά γίνουν 6 έως 10 ετών, ακόμη κι αν δεν έχουν φθαρεί σημαντικά. Η Goodyear, αντίστοιχα, εισηγείται αντικατάσταση των ελαστικών που χρησιμοποιούνται επί τουλάχιστον 6 χρόνια, ακόμη και όταν εξωτερικά δείχνουν σε καλή κατάσταση.

Δεν ισχύει ένας απαράβατος κανόνας για όλα τα αυτοκίνητα και όλα τα ελαστικά. Καθοριστικές είναι οι πληροφορίες στο εγχειρίδιο του κατασκευαστή του οχήματος, καθώς και οι συστάσεις της εταιρείας που παράγει τα ελαστικά. Σε κάθε περίπτωση, η συμπλήρωση πέντε ετών αποτελεί καλό σημείο εκκίνησης για τακτικούς ελέγχους από επαγγελματία. Έλεγχο χρειάζεται και η ρεζέρβα, αν υπάρχει στο αυτοκίνητο. Ακόμη και αν δεν έχει χρησιμοποιηθεί, φθείρεται με τον χρόνο όπως τα υπόλοιπα ελαστικά, ενώ πολλές φορές μένει παραμελημένη για χρόνια κάτω από το πορτμπαγκάζ ή σε βάση στο εξωτερικό του οχήματος. Συνεπώς, ο κανόνας των πέντε ετών δεν είναι αυθαίρετος, χωρίς αυτό να σημαίνει πως κάθε ελαστικό πρέπει να απορρίπτεται υποχρεωτικά αμέσως μόλις φτάσει τους 60 μήνες.