Βραζιλία – Τουρκία: Στρατηγική συνεργασία στην άμυνα για τεθωρακισμένα Tulpar, UAV Bayraktar TB3 και διαστημική τεχνολογία

Η Βραζιλία και η Τουρκία σχεδιάζουν να διευρύνουν τους δεσμούς τους στην αμυντική βιομηχανία, εξετάζοντας τη συμπαραγωγή τεθωρακισμένων Tulpar, την προμήθεια μη επανδρωμένων αεροχημάτων Bayraktar TB3 και κοινά έργα διαστημικής τεχνολογίας. Η προοπτική ενισχύθηκε μετά τη συνάντηση των προέδρων Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στις 10 Νοεμβρίου στην Αττάλεια, στο περιθώριο της συνόδου COP31.

Το DefesaNet της Βραζιλίας αναφέρει ότι οι επαφές των δύο χωρών υπερβαίνουν την προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού. Στόχος είναι η ανάπτυξη μακροπρόθεσμων βιομηχανικών δεσμών, που θα περιλαμβάνουν μεταφορά τεχνογνωσίας, παραγωγή στη Βραζιλία και συμμετοχή επιχειρήσεων της χώρας. Οι συζητήσεις καλύπτουν τρία πεδία: χερσαία οπλικά συστήματα, μη επανδρωμένα αεροχήματα και διαστημικές εφαρμογές.

Το πλαίσιο σε πολιτικό επίπεδο είχε διαμορφωθεί με τη συμφωνία αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας, την οποία υπέγραψαν οι κυβερνήσεις των δύο χωρών τον Μάρτιο του 2022 και ενέκρινε το Κογκρέσο της Βραζιλίας το 2025. Επιπλέον, τον περασμένο Αύγουστο, οι πρόεδροι συμφώνησαν να συγκροτήσουν Στρατηγικό Συμβούλιο για την ενίσχυση των διμερών σχέσεων. Στις 10 Νοεμβρίου ο Λούλα επανέλαβε ότι η Βραζιλία επιθυμεί στενότερους δεσμούς στον τομέα της άμυνας, ενώ ο Ερντογάν ανέλαβε τη δέσμευση να επισκεφθεί τη χώρα με επιχειρηματική αποστολή.

Τα τεθωρακισμένα Tulpar και το ενδεχόμενο παραγωγής στη Βραζιλία

Στα χερσαία οπλικά συστήματα, το ενδιαφέρον στρέφεται στα ερπυστριοφόρα τεθωρακισμένα Tulpar, που κατασκευάζει η τουρκική Otokar. Η αρθρωτή πλατφόρμα προσφέρεται σε διαφορετικές διαμορφώσεις, είτε ως όχημα μάχης πεζικού είτε ως όχημα άμεσης υποστήριξης πυρός εξοπλισμένο με πυροβόλο των 120 mm.

Μία από τις εκδόσεις που ξεχωρίζουν φέρει τον πύργο HITFACT MkII της ιταλικής Leonardo. Πύργους της ίδιας οικογένειας έχει και το τροχοφόρο Centauro II, το οποίο έχει επιλεγεί από τον Βραζιλιάνικο Στρατό. Η κοινή επιλογή θα μπορούσε να διευκολύνει την ομοιοτυπία στα όπλα, στην εκπαίδευση και στην τεχνική υποστήριξη, χωρίς να συνεπάγεται ότι τα δύο οχήματα θα έχουν απαραίτητα ακριβώς τον ίδιο εξοπλισμό.

Κεντρικό ζητούμενο σε μια πιθανή συμφωνία είναι να κατασκευάζονται τα Tulpar στη Βραζιλία, με εγχώριες εταιρείες και τοπικό δίκτυο προμηθευτών. Η Μπραζίλια θέλει να αξιοποιεί τις μεγάλες αμυντικές προμήθειες για να αναπτύσσει τη δική της βιομηχανική βάση και να μειώνει την εξάρτησή της από την εισαγωγή ολοκληρωμένων συστημάτων.

Μέχρι στιγμής δεν έχει γνωστοποιηθεί ότι επιλέχθηκε οριστικά το Tulpar, ούτε έχει ανακοινωθεί πόσα οχήματα θα αγοραστούν ή κάποια δεσμευτική συμφωνία για παραγωγή.

Bayraktar TB3: UAV με προοπτική αξιοποίησης από τρεις Κλάδους

Το Bayraktar TB3 της Baykar αποτελεί τον δεύτερο άξονα των συζητήσεων. Πρόκειται για οπλισμένο UAV κατηγορίας MALE, σχεδιασμένο ώστε να επιχειρεί από πλοία με κατάλληλο κατάστρωμα πτήσεων. Αυτό το χαρακτηριστικό ενδιαφέρει ιδιαίτερα το Ναυτικό της Βραζιλίας, ενώ η τουρκική πρόταση εξετάζεται και με βάση τις ανάγκες του Στρατού Ξηράς και της Αεροπορίας.

Το TB3 έχει πτέρυγες που αναδιπλώνονται και είναι ικανό να αναλαμβάνει επιτήρηση, αναγνώριση, συλλογή πληροφοριών και προσβολή στόχων με κατευθυνόμενα πυρομαχικά. Η δυνατότητα επιχειρήσεων από ναυτικές πλατφόρμες θα μπορούσε να ενισχύσει την παρακολούθηση των εκτεταμένων θαλάσσιων ζωνών που υπάγονται στη βραζιλιάνικη δικαιοδοσία.

Η χρήση του ίδιου τύπου UAV από τον Στρατό Ξηράς, το Ναυτικό και την Αεροπορία θα μπορούσε να μειώσει τις δαπάνες για αγορά, εκπαίδευση και συντήρηση. Η Βραζιλία ενδιαφέρεται, παράλληλα, να αποκτήσει τεχνογνωσία, να προχωρήσει σε τοπική συναρμολόγηση ή παραγωγή και να ενσωματώσει αισθητήρες και συστήματα εγχώριας κατασκευής.

Η προοπτική έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον για την αμυντική βιομηχανία της Βραζιλίας, η οποία έχει ήδη αναπτύξει σημαντική αεροναυπηγική εμπειρία μέσω της Embraer. Ωστόσο, τόσο η παραγωγή όσο και η επιχειρησιακή χρήση του TB3 στη χώρα βρίσκονται ακόμη υπό εξέταση και δεν αποτελούν επιβεβαιωμένο πρόγραμμα.

Η διαστημική συνεργασία με την Fergani

Ένας τρίτος τομέας πιθανής σύμπραξης είναι η τουρκική Fergani Space Technologies, η οποία συνδέεται με το επιχειρηματικό οικοσύστημα της Baykar και αναπτύσσει μικρούς δορυφόρους, οχήματα για μεταφορά σε τροχιά και τεχνολογίες δορυφορικής πλοήγησης.

Στα έργα της εταιρείας συγκαταλέγεται το Uluğ Bey, πρόγραμμα για την ανάπτυξη αυτόνομων δυνατοτήτων εντοπισμού θέσης και πλοήγησης μέσω δορυφόρων. Για τη Βραζιλία, μια συνεργασία σε αυτό το πεδίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στην επιτήρηση των συνόρων, την παρακολούθηση θαλάσσιων περιοχών, τις ασφαλείς επικοινωνίες και τη συλλογή πληροφοριών.

Οι δυνατότητες αυτές έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα για τη Βραζιλία, λόγω της τεράστιας έκτασής της, των εκτεταμένων χερσαίων συνόρων και των σημαντικών ενεργειακών εγκαταστάσεων στη θάλασσα. Η αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων και η ανάπτυξη εγχώριας τεχνολογίας πλοήγησης ενισχύουν επίσης τη στρατηγική αυτονομία, ειδικά καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις βασίζονται όλο και περισσότερο σε διαστημικές υποδομές.

Η Embraer ως πιθανό αντάλλαγμα από τη Βραζιλία

Οι συνομιλίες δεν περιορίζονται στην προμήθεια τουρκικών συστημάτων. Σύμφωνα με προηγούμενες πληροφορίες, στις συζητήσεις περιλαμβάνονται προτάσεις της βραζιλιάνικης πλευράς για πιθανή πώληση στην Τουρκία του μεταγωγικού KC-390 Millennium, αλλά και για βιομηχανική συνεργασία στην κατασκευή αεροσκαφών της οικογένειας Embraer E2.

Οι συγκεκριμένες προτάσεις ενδέχεται να διαμορφώσουν ένα ευρύτερο πεδίο αμοιβαίου βιομηχανικού οφέλους, αντί μιας συμφωνίας που θα αφορά αποκλειστικά εξαγωγές τουρκικού στρατιωτικού εξοπλισμού. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει επιβεβαιωθεί ούτε παραγγελία KC-390 από την Τουρκία ούτε συμφωνία για παραγωγή αεροσκαφών E2 στη χώρα.

Από την πολιτική προσέγγιση στην υπογραφή συμβάσεων

Η σύσφιξη των σχέσεων Βραζιλίας και Τουρκίας συνδέεται με την επιδίωξη των δύο χωρών να αυξήσουν τις εξαγωγές αμυντικού υλικού και να αναζητήσουν συνεργασίες πέρα από τις παραδοσιακές τους αγορές. Η τουρκική πλευρά έχει αποκτήσει ολοένα μεγαλύτερη εμπειρία στην παραγωγή UAV, τεθωρακισμένων και ηλεκτρονικών συστημάτων, ενώ η Βραζιλία στηρίζεται σε σημαντική αεροναυπηγική βιομηχανία και σε δυνατότητες σχεδιασμού και παραγωγής σύνθετων αμυντικών συστημάτων.

Για την Άγκυρα, μια τέτοια συνεργασία μπορεί να ανοίξει δρόμο προς τη μεγάλη αγορά της Λατινικής Αμερικής, ενώ για τη Βραζιλία μπορεί να προσθέσει νέες τεχνολογικές δυνατότητες. Η ουσιαστική αξία της, ωστόσο, θα κριθεί από το τι θα προβλέπουν οι συμβάσεις, τα δικαιώματα παραγωγής στο εσωτερικό, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και, κυρίως, τη δυνατότητα αυτόνομης υποστήριξης και μελλοντικής αναβάθμισης των συστημάτων.

Παρά τη θετική πολιτική συγκυρία, τα Tulpar, τα Bayraktar TB3 και τα διαστημικά προγράμματα της Fergani αποτελούν ακόμη πιθανά πεδία συνεργασίας και όχι οριστικοποιημένες προμήθειες. Η συνάντηση Λούλα–Ερντογάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να προχωρήσουν, όμως καθοριστικό θα είναι το επόμενο βήμα: να μετατραπούν οι συζητήσεις σε συγκεκριμένες συμφωνίες, με χρηματοδότηση, χρονοδιάγραμμα και δεσμευτικούς όρους για τη βιομηχανική συμμετοχή.