Φρεγάτα «Νέαρχος»: Βάζει πλώρη για το Αιγαίο με πλήρη οπλισμό και οδηγό την εμπειρία του «ΚΙΜΩΝΑ»

Στα τέλη Νοεμβρίου αναμένεται να φτάσει στην Ελλάδα η φρεγάτα «Νέαρχος», η οποία θα γίνει η δεύτερη FDI του Στόλου και θα ενισχύσει τη μετάβαση του Πολεμικού Ναυτικού στη νέα εποχή. Το OnAlert μεταδίδει ότι η 27η Νοεμβρίου είναι ανάμεσα στις πιθανές ημερομηνίες άφιξης, χωρίς να έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση, αφού πρέπει πρώτα να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες στη Γαλλία.

Μετά την έπαρση της ελληνικής σημαίας στο Λοριάν, το επόμενο ορόσημο για το πλοίο θα είναι η Βρέστη, όπου θα γίνει ο εφοδιασμός του με οπλισμό. Το φορτίο θα περιλαμβάνει αντιαεροπορικούς Aster 30, αντιπλοϊκούς Exocet, βλήματα RAM για την εγγύς προστασία και ανθυποβρυχιακές τορπίλες MU90, ώστε ο «Νέαρχος» να μπορεί να δρα σε διαφορετικά πεδία ναυτικών επιχειρήσεων.

Αφού ολοκληρωθεί αυτό το στάδιο, η φρεγάτα θα αναχωρήσει για την Ελλάδα, με τον σχεδιασμό να προβλέπει ότι θα ακολουθήσουν άμεσα η επιχειρησιακή ένταξη και η εκπαίδευση στο Αιγαίο. Το Πολεμικό Ναυτικό διαθέτει πλέον ένα σημαντικό προβάδισμα: η διαδρομή που ακολούθησε ο «Κίμων» έχει ήδη προσφέρει εμπειρία, ώστε το δεύτερο πλοίο να κινηθεί με πιο ξεκάθαρες διαδικασίες και λιγότερες αβεβαιότητες.

Η Βρέστη και η ένταξη του οπλισμού

Πριν αναχωρήσει για την Ελλάδα, η φρεγάτα πρέπει να παραλάβει τα όπλα της, μια διαδικασία με καθοριστική σημασία. Σε αυτή περιλαμβάνονται οι προβλεπόμενοι έλεγχοι και κανόνες ασφάλειας, καθώς και η διαχείριση των πυρομαχικών. Το πλήρωμα, παράλληλα, οφείλει να είναι έτοιμο να τα υποστηρίζει σύμφωνα με το αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας ενός σύγχρονου πολεμικού πλοίου.

Στην ελληνική έκδοση των FDI έχουν προβλεφθεί 32 θέσεις βλημάτων Aster, οκτώ αντιπλοϊκοί Exocet MM40 Block 3C, ένα σύστημα RAM και τέσσερις τορπιλοσωλήνες για MU90. Αυτός ο σχεδιασμός δεν επιβεβαιώνει, ωστόσο, πόσα βλήματα θα φορτωθούν ακριβώς σε αυτή τη φάση. Σημασία έχει να προετοιμαστεί το πλοίο για να αναλάβει τις αποστολές του.

Με το συνδυασμό των όπλων του, το πλοίο μπορεί να αντιμετωπίζει απειλές από αέρος, στην επιφάνεια και κάτω από το νερό. Για να αποδώσει αποτελεσματικά το σύνολο, χρειάζεται στενή συνεργασία ανάμεσα στους αισθητήρες, το σύστημα μάχης και το πλήρωμα, ώστε οι πληροφορίες να οδηγούν έγκαιρα στην κατάλληλη αντίδραση.

Aster 30: δυνατότητα αεράμυνας περιοχής

Οι Aster 30 αποτελούν τον πυρήνα της αντιαεροπορικής ισχύος του «Νέαρχου». Τα βλήματα παρέχουν δυνατότητα αεράμυνας περιοχής και διευρύνουν την προστασία πέρα από την αυτοάμυνα της φρεγάτας. Ανάλογα με τις συνθήκες της επιχείρησης, το πλοίο μπορεί να συμβάλει και στην κάλυψη άλλων μονάδων που δρουν μαζί του.

Αεροσκάφη και κατευθυνόμενα βλήματα συγκαταλέγονται στις εναέριες απειλές για την αναχαίτιση των οποίων έχουν σχεδιαστεί οι Aster 30. Η μεγάλη ευελιξία τους και η ενεργός καθοδήγηση κατά την τελική φάση της εμπλοκής είναι βασικά χαρακτηριστικά για την αντιμετώπιση δύσκολων στόχων. Στη σύμβαση για τις ελληνικές FDI προβλέπονται βλήματα Aster 30 B1, τα οποία προορίζονται για αεράμυνα περιοχής.

Η λειτουργία των βλημάτων στη φρεγάτα εντάσσεται σε μια ευρύτερη αλυσίδα συστημάτων. Το ραντάρ Sea Fire εντοπίζει και παρακολουθεί τους στόχους, ενώ το SETIS, το σύστημα διαχείρισης μάχης, συνδράμει στην αξιολόγηση της επιχειρησιακής εικόνας και στην εμπλοκή. Η αξία προκύπτει από τη συνεργασία όλων των στοιχείων.

Η δεύτερη FDI δίνει στο Πολεμικό Ναυτικό περισσότερες δυνατότητες να συγκροτεί ναυτικές δυνάμεις με σύγχρονη αντιαεροπορική προστασία. Ταυτόχρονα, δύο πληρώματα της ίδιας κλάσης θα μπορούν να εκπαιδεύονται στα ίδια αντικείμενα, καλλιεργώντας σταδιακά κοινή αντίληψη για τη λειτουργία των νέων συστημάτων.

Exocet: πλήγματα κατά στόχων επιφανείας

Οι Exocet MM40 Block 3C αποτελούν το κύριο αντιπλοϊκό όπλο της φρεγάτας. Με βάση τα στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει ο κατασκευαστής, η συγκεκριμένη έκδοση διαθέτει επιχειρησιακή εμβέλεια της τάξης των 250 χιλιομέτρων, επιτρέποντας την προσβολή πλοίων σε μεγάλες αποστάσεις.

Τα βλήματα κινούνται σε χαμηλό ύψος πάνω από τη θάλασσα και φέρουν σύγχρονο ενεργό ερευνητή ραντάρ. Στην έκδοση Block 3C έχουν προστεθεί βελτιώσεις για την αναγνώριση και την επιλογή στόχων, αλλά και για την αντοχή σε ηλεκτρονικά αντίμετρα. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα σχεδιασμού σύνθετων διαδρομών προσέγγισης.

Η σύνθετη γεωγραφία του Αιγαίου και η έντονη ναυτιλιακή κίνηση καθιστούν ιδιαίτερα κρίσιμη την αξιόπιστη ταυτοποίηση των στόχων. Όσο μεγαλύτερη είναι η εμβέλεια του βλήματος, τόσο πιο αξιόπιστη πρέπει να είναι και η εικόνα για τη θέση και την ταυτότητα του στόχου, ιδίως όταν αυτός βρίσκεται πέρα από τον ορίζοντα των αισθητήρων του πλοίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, καθοριστικό ρόλο έχουν η ανταλλαγή δεδομένων και ο συντονισμός με άλλες ναυτικές και αεροπορικές μονάδες. Ο «Νέαρχος» θα επιχειρεί μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ενώ η εκπαίδευση θα καλύπτει τόσο τα δικά του συστήματα όσο και τη συμμετοχή του στη συνολική διάταξη του Στόλου.

RAM για την προστασία σε κοντινή απόσταση

Το RAM αναλαμβάνει την εγγύς αντιαεροπορική και αντιπυραυλική προστασία, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς τους Aster. Προσθέτει μια γραμμή άμυνας όταν απειλές έχουν φτάσει κοντά στο πλοίο και απαιτείται ταχύτατη αντίδραση.

Τα βλήματα RAM κινούνται με υπερηχητική ταχύτητα και συνδυάζουν παθητική καθοδήγηση ραδιοσυχνοτήτων με υπέρυθρη καθοδήγηση. Μετά την εκτόξευση, ακολουθούν αυτόνομα την πορεία προς τον στόχο, χωρίς να χρειάζονται συνεχή καθοδήγηση από το πλοίο. Κύρια αποστολή τους είναι η αντιμετώπιση αντιπλοϊκών πυραύλων και άλλων εναέριων απειλών.

Η συνύπαρξη Aster και RAM δημιουργεί διαδοχικές ζώνες προστασίας. Το πλήρωμα ασκείται ώστε να αξιολογεί την απειλή και να επιλέγει το κατάλληλο μέσο, συνεκτιμώντας την απόσταση, τον χρόνο που υπάρχει για αντίδραση και τη συνολική κατάσταση.

Σε περίπτωση πολλαπλών απειλών, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει ο τρόπος διαχείρισης των πυρομαχικών. Τα διαφορετικά όπλα διευρύνουν τις διαθέσιμες επιλογές, αλλά η χρήση τους απαιτεί κατάλληλες διαδικασίες, εξάσκηση και διαρκή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.

MU90 για την υποβρύχια απειλή

Ως βασικό όπλο της φρεγάτας εναντίον υποβρυχίων λειτουργούν οι ελαφρές τορπίλες MU90. Έχουν κατασκευαστεί για επιχειρήσεις σε ανοικτή θάλασσα αλλά και σε παράκτιες περιοχές, ενώ μπορούν να εντοπίζουν και να προσβάλλουν υποβρύχιους στόχους.

Η ακουστική καθοδήγηση της τορπίλης συνοδεύεται από δυνατότητα διάκρισης στόχων και αντιμετώπισης αντιμέτρων. Για την επιχειρησιακή χρήση της απαιτείται πρώτα να εντοπιστεί, να ταξινομηθεί και να παρακολουθηθεί η υποβρύχια επαφή, ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες εμπλοκής.

Τα σόναρ της φρεγάτας υποστηρίζουν την αποστολή, με ξεχωριστό ρόλο για το μεταβλητού βάθους CAPTAS-4. Η ρύθμιση του βάθους λειτουργίας επιτρέπει την προσαρμογή στις ακουστικές συνθήκες της θάλασσας, παράγοντα καθοριστικό για τον εντοπισμό.

Η συνεργασία με ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα και άλλες μονάδες επιτρέπει την έρευνα σε ευρύτερη περιοχή. Στο Αιγαίο, όπου οι υδρολογικές συνθήκες, τα περάσματα και τα βάθη παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις, η εκπαίδευση θα βοηθήσει το πλήρωμα να συνδυάσει τις δυνατότητες της νέας τεχνολογίας με την εμπειρία που έχει συγκεντρώσει το Πολεμικό Ναυτικό.

Ο «Κίμων» έχει ήδη ανοίξει τον δρόμο

Η άφιξη της πρώτης FDI διαφέρει από την περίπτωση του «Νέαρχου», καθώς το δεύτερο πλοίο θα ενταχθεί σε μια διαδικασία που έχει ήδη δοκιμαστεί. Η επιχειρησιακή ενσωμάτωση του «Κίμωνα» έφερε συμπεράσματα σχετικά με την εκπαίδευση, την τεχνική υποστήριξη, τη συνεργασία των συστημάτων και την καθημερινή λειτουργία της φρεγάτας.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, ζητήματα που παρουσιάστηκαν στην αρχική περίοδο έχουν ήδη αντιμετωπιστεί, ενώ έχουν καθοριστεί διαδικασίες για τις απαιτήσεις μιας εντελώς νέας κλάσης. Το πλήρωμα και οι μηχανισμοί υποστήριξης του «Νέαρχου» μπορούν να αξιοποιήσουν άμεσα αυτή τη γνώση.

Στην πράξη, το δεύτερο πλοίο έχει τη δυνατότητα να ξεκινήσει από πιο ώριμη αφετηρία. Υπάρχει πλέον προηγούμενο για τη συνεργασία με τις υπηρεσίες του Ναυστάθμου, την επικοινωνία με τους κατασκευαστές και την οργάνωση της επιχειρησιακής προετοιμασίας.

Κάθε φρεγάτα, ωστόσο, πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά και κάθε πλήρωμα να εκπαιδεύεται με βάση τις δικές του ανάγκες. Η πείρα από τον «Κίμωνα» διευκολύνει την αποτελεσματικότερη οργάνωση αυτών των σταδίων και βοηθά να αναγνωρίζονται έγκαιρα όσα χρειάζονται προσοχή.

Η εκπαίδευση στο Αιγαίο συνεχίζεται άμεσα

Μετά την άφιξή του στην Ελλάδα, ο «Νέαρχος» αναμένεται να ξεκινήσει εντατική εκπαίδευση και επιχειρησιακή προετοιμασία, όπως έγινε και με τον «Κίμωνα». Η τυπική ένταξη δεν σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα: αυτή κατακτάται σταδιακά, μέσω ελέγχων και ασκήσεων.

Η επιδίωξη είναι να αναλάβει αποστολές βήμα βήμα και να συνεργαστεί με τις υπόλοιπες μονάδες. Το πλοίο και το πλήρωμά του θα δοκιμαστούν σε ένα περιβάλλον που περιλαμβάνει αεράμυνα, επιχειρήσεις επιφανείας, ανθυποβρυχιακό πόλεμο και ανταλλαγή τακτικής εικόνας.

Η παρουσία δύο FDI την ίδια περίοδο δημιουργεί πρόσθετη δυνατότητα για εκπαίδευση. Οι φρεγάτες μπορούν να πραγματοποιούν κοινές ασκήσεις, να ανταλλάσσουν εμπειρίες και να αναπτύσσουν κοινές διαδικασίες για την κλάση.

Επόμενος ο «Φορμίων»

Την ίδια στιγμή, εξελίσσεται η προετοιμασία της τρίτης φρεγάτας, του «Φορμίωνα», με τις δοκιμές εν όρμω και στη συνέχεια εν πλω να αποτελούν σημαντικά στάδια της διαδικασίας.

Βάσει του σχεδιασμού που παρακολουθεί το ναυτικό επιτελείο, η ελληνική σημαία προβλέπεται να υψωθεί στις 17 Δεκεμβρίου. Τα επόμενα στάδια αναμένεται να ολοκληρωθούν και η άφιξη του πλοίου στην Ελλάδα τοποθετείται πιθανότατα τον Μάρτιο του 2027, εφόσον οι δοκιμές και οι εργασίες προχωρήσουν ομαλά.

Η διαδοχή αυτή διευκολύνει τη μεταφορά της εμπειρίας από τη μία φρεγάτα στην επόμενη. Καθώς μεγαλώνει η ελληνική δύναμη FDI, αυξάνονται οι ανάγκες υποστήριξης, αλλά και οι δυνατότητες να κατανέμονται οι εκπαιδευτικές και επιχειρησιακές δραστηριότητες.

Οι επόμενες εξελίξεις των FDI στο επίκεντρο

Την ίδια ώρα, το Πολεμικό Ναυτικό παρακολουθεί τις γαλλικές προτάσεις για την εξέλιξη της κλάσης, στις οποίες περιλαμβάνεται και η μεγαλύτερη εκδοχή της FDI, που παρουσιάστηκε στην Euronaval.

Η Naval Group προωθεί πλέον διαφορετικές διαμορφώσεις της οικογένειας, οι οποίες μπορούν να προσφέρουν περισσότερο οπλισμό, μεγαλύτερη αυτονομία και ενσωμάτωση νέων μέσων. Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι συστήματα μη επανδρωμένων, περιφερόμενα πυρομαχικά, καθώς και πρόσθετες δυνατότητες αντιμετώπισης drones.

Για το ελληνικό επιτελείο, ενδιαφέρον παρουσιάζει ποιες λύσεις μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά τα πλοία, ποιο θα είναι το κόστος και ποιες απαιτήσεις θα προκύψουν για την εγκατάσταση και την πιστοποίησή τους. Η παρουσίαση μιας μεγαλύτερης σχεδίασης δεν συνεπάγεται ότι κάθε δυνατότητά της μπορεί να ενσωματωθεί αυτούσια στις φρεγάτες που έχουν ήδη ναυπηγηθεί.

Προτεραιότητα εξακολουθεί να είναι η αξιοποίηση των πλοίων που παραλαμβάνονται. Ο «Κίμων» άνοιξε τον δρόμο, ο «Νέαρχος» ετοιμάζεται για το Αιγαίο και ο «Φορμίων» έπεται, καθώς το Πολεμικό Ναυτικό περνά σταδιακά από την παραλαβή νέας τεχνολογίας στη συγκρότηση δύναμης που λειτουργεί με κοινά συστήματα και διαδικασίες και αποκτά κοινή επιχειρησιακή εμπειρία.