Δένδιας για τη νέα όψη του ΥΠΕΘΑ: «Μια μνημειακή απεικόνιση της συντελούμενης μεταβολής»

Ο Νίκος Δένδιας έκανε λόγο για την ανάγκη ριζικής αναμόρφωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, σημειώνοντας ότι στο παρελθόν επικράτησε «διανοητική και λειτουργική επανάπαυση» σε δόγματα και αντιλήψεις που είχαν ξεπεραστεί μετά το τέλος του εικοστού αιώνα.

Μιλώντας στην τελετή εγκαινίων του περιβάλλοντος χώρου του ΥΠΕΘΑ, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας παρατήρησε ότι στις δύο πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα σημειώθηκε τεράστια τεχνολογική επανάσταση, η οποία επιταχύνεται ακόμη περισσότερο με την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης. Για την άμυνα ειδικότερα, υπογράμμισε ότι «τα πάντα έχουν αλλάξει».

Η Ατζέντα 2030 και η νέα προσέγγιση πέντε επιπέδων

Ο κ. Δένδιας ανέφερε ότι η Ατζέντα 2030, η οποία άρχισε να εφαρμόζεται τον Ιανουάριο του 2024, συνιστά την απάντηση της ελληνικής πολιτείας στην παγκόσμια τεχνολογική επανάσταση. Πρόκειται, όπως είπε, για προσπάθεια συνολικής μεταρρύθμισης σε κάθε τομέα της άμυνας. Κεντρικό ζητούμενο είναι να μπορεί ο Ελληνισμός να υπερασπίζεται τα γεωγραφικά και συνταγματικά σύνορά του, αλλά και την ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών.

Στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030, παρουσίασε την προσέγγιση των πέντε επιπέδων: γη, θάλασσα, αέρας, κυβερνοχώρος και διάστημα. Είπε ότι είχε εξηγήσει πολλές φορές πως στόχος είναι η ολιστική, πολυεπίπεδη αντιμετώπιση μέσω του C5ISRD, των λειτουργιών Command, Control, Compute, Communicate, Cyber, Intelligence, Surveillance, Reconnaissance και Targeting. Η νέα αυτή προσέγγιση, πρόσθεσε, αντικαθιστά την προηγούμενη γενιά συστημάτων C4I, την οποία η Ελλάδα δεν είχε καταφέρει επίσης να υλοποιήσει.

Ο υπουργός αναφέρθηκε ακόμη στις επιλογές που περιλαμβάνονται στα τέσσερα συν ένα μεταρρυθμιστικά νομοσχέδια, με ορισμένα να έχουν ήδη ψηφιστεί, και τα χαρακτήρισε πρωτόγνωρα για την άμυνα. Όπως σημείωσε, αναμορφώθηκαν οι δομές ενός παρωχημένου συστήματος και δημιουργήθηκε ένα ενάρετο υπόδειγμα, που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε όλο τον δημόσιο τομέα.

Όπως ανέφερε, έχει διαμορφωθεί νέα δομή δυνάμεων, η οποία εξελίσσεται διαρκώς, ενώ για πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία θεσπίστηκε εικοσαετής σχεδιασμός για τους εξοπλισμούς. Παράλληλα, έκανε λόγο για το μεγαλύτερο οικιστικό πρόγραμμα που έχει πραγματοποιηθεί στο νεοελληνικό κράτος, με σκοπό να εξασφαλιστεί κατοικία σε όλα τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων όταν μετατίθενται.

Ο κ. Δένδιας μίλησε και για την προσπάθεια συνολικής αναβάθμισης των παροχών προς το προσωπικό. Θύμισε, επίσης, ότι την προηγούμενη χρονιά διανεμήθηκε στα στελέχη το μέρισμα από τις εσωτερικές εξοικονομήσεις και εξέφρασε την ελπίδα να γίνει το ίδιο και φέτος, εφόσον εγκριθούν οι νέες εξοικονομήσεις που προκύπτουν από την εξέλιξη της δομής δυνάμεων.

Έκανε ειδική αναφορά και στους πολιτικούς υπαλλήλους του Υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας, λέγοντας ότι δικαιούνταν όσα προβλέπονταν και για τους εργαζομένους στον υπόλοιπο δημόσιο τομέα, όπως το επίδομα των εκατό ευρώ. Τη μεγάλη προσπάθεια μεταρρυθμίσεων και εξοικονομήσεων, σημείωσε, υπηρέτησαν η φυσική ηγεσία και τα Γενικά Επιτελεία, με τη συμμετοχή όλων των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, γυναικών και ανδρών, καθώς και των πολιτικών υπαλλήλων του Υπουργείου.

Ο κ. Δένδιας επισήμανε ότι κάθε σημαντική ανθρώπινη προσπάθεια χρειάζεται και τη συμβολική της έκφραση. Γι’ αυτό, όπως είπε, ήταν απαραίτητη «μια μνημειακή απεικόνιση της συντελούμενης μεταβολής». Τα μνημεία αποτυπώνουν και προβάλλουν στην ιστορική και στην κοινή ανθρώπινη μνήμη τους θεσμούς, μαζί με τις αντιλήψεις που αυτοί εκφράζουν διαχρονικά.

Όπως ανέφερε, οι πρόγονοι των Ελλήνων μετέδωσαν αυτό το δίδαγμα στην κοινωνία, στην ιστορία και στην ανθρωπότητα, με κορυφαίο διαχρονικό δημιούργημα αυτής της αντίληψης τον Παρθενώνα στην Ακρόπολη. Τα μνημεία, εξήγησε, συνήθως προκύπτουν από νέες συλλήψεις, καθώς φέρνουν στο προσκήνιο καινούργιες αντιλήψεις και αφηγούνται από την αρχή μια ιστορία. Αναδεικνύουν τον θεσμό που τα δημιούργησε, εκφράζουν τη φιλοσοφία του και, όπως χαρακτηριστικά είπε, επιτρέπουν να διαγνώσει κανείς «την ακτινογραφία του».

Μιλώντας για το κτίριο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ο κ. Δένδιας σημείωσε ότι η Ατζέντα 2030 αλλάζει ριζικά έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς για την ύπαρξη του ελληνικού έθνους, τις Ένοπλες Δυνάμεις του Ελληνισμού. Ωστόσο, οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν είχαν τη δυνατότητα να συλλάβουν εκ του μηδενός ένα μνημείο για τη στέγαση του Υπουργείου τους, καθώς ως έδρα παραδόθηκε σε αυτές ένα από τα πιο απρόσωπα και, όπως είπε με κάθε ειλικρίνεια, «αισθητικά αποκρουστικά» δημόσια κτίρια.

Παραπέμποντας σε όσα είχε πει νωρίτερα ο Κώστας Βαρώτσος, ο υπουργός σημείωσε ότι όλοι είχαν γίνει μάρτυρες ενός θαύματος. Ως πραγματικό θαύμα περιέγραψε την ανατροπή της ασχήμιας, της αυθαιρεσίας, της εγκατάλειψης και της παραίτησης, που έδωσε τη θέση της σε μνημειακή αρχιτεκτονική. Μίλησε, παράλληλα, για την αλλαγή του ενεργοβόρου όγκου των κτιρίων σε βιοκλιματική πραγματικότητα και αρχιτεκτονική σύλληψη.

Θαύμα χαρακτήρισε ακόμη την αναμόρφωση ενός ασυντήρητου μεταπολεμικού νοσοκομείου, με τα αισθητικά του προβλήματα, σε μνημειακή αποτύπωση μιας μεγάλης μεταρρύθμισης που ήταν αναγκαία για το έθνος. Ξεχωριστά αναφέρθηκε στο διάφανο μνημείο των πεσόντων: όπως είπε, δημιουργήθηκε πάνω στο υπάρχον αποτύπωμα, διαφυλάσσει την ιερή μνήμη τους και την υψώνει προς τα επουράνια.

Ο υπουργός αναγνώρισε τη λαμπρή, όπως την αποκάλεσε, και σπουδαία έμπνευση του Κώστα Βαρώτσου, λέγοντας πως το έργο τον τοποθετούσε πλέον με βεβαιότητα ανάμεσα στους μεγάλους δημιουργούς. Εξέφρασε στον ίδιο βαθύ σεβασμό και ευγνωμοσύνη για το ταλέντο και την εργατικότητά του.

Ανάμεσα στα αποτελέσματα της ανάπλασης ανέφερε και την αλλαγή της εικόνας στα διακόσια στρέμματα γύρω από το Υπουργείο: εκεί όπου υπήρχαν άτακτα παρατεταγμένα οχήματα και αυθαίρετες κατασκευές, δημιουργήθηκε ένα από τα μεγαλύτερα πάρκα της Αθήνας, με πάνω από δύο χιλιάδες δέντρα. Στα επιτεύγματα συμπεριέλαβε επίσης την αναμόρφωση της βόρειας όψης του κτιρίου.

Οι παρευρισκόμενοι, ανέφερε, είχαν κληθεί να εγκαινιάσουν μαζί ένα έργο που δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί. Καθώς μιλούσε, συνεχίζονταν οι εργασίες στο εσωτερικό του τεράστιου κτιρίου, το οποίο, με επιφάνεια εξήντα επτά χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων, χαρακτήρισε το μεγαλύτερο δημόσιο κτίριο της Ελλάδας. Παράλληλα, έργα γίνονταν στη βόρεια και τη νότια πύλη, οι οποίες, όπως είπε, θα γίνονταν επίσης ξεχωριστά έργα τέχνης.

Ο υπουργός τόνισε ότι η υλοποίηση δεν επιβάρυνε τον Έλληνα φορολογούμενο και διευκρίνισε πως δεν δαπανήθηκε «το υστέρημα του Έλληνα φορολογούμενου». Αντίθετα, το έργο έγινε με τη γενναία συνδρομή ιδιώτη χορηγού, όπως έχει συμβεί πολλές φορές στην ιστορία της Ελλάδας.

Αναφερόμενος στον ρόλο της ιδιωτικής προσφοράς, έφερε ως παράδειγμα τα μεγάλα έργα της αθηναϊκής δημοκρατίας. Υπενθύμισε ότι ακόμη και ο ισχυρός στόλος της Αθήνας στηριζόταν στον θεσμό της χορηγίας, δηλαδή στη δωρεά από όσους είχαν τη δυνατότητα να προσφέρουν για το κοινό συμφέρον.

Ευχαρίστησε στη συνέχεια την Τράπεζα Πειραιώς, τους μετόχους και τα στελέχη της, με ειδική αναφορά στον διευθύνοντα σύμβουλο Χρήστο Μεγάλου, για τη δωρεά των δέκα εκατομμυρίων ευρώ. Το ποσό, όπως εξήγησε, κατέστησε δυνατή την κατασκευή της βόρειας όψης του κτιρίου σύμφωνα με τα σχέδια του Κώστα Βαρώτσου. Μίλησε επίσης για τη συναισθηματική σχέση του Χρήστου Μεγάλου με τη μεγάλη οικογένεια των Ενόπλων Δυνάμεων της πατρίδας.

Με αυτή την προσφορά, παρατήρησε, η Τράπεζα Πειραιώς περνούσε στη χορεία των μεγάλων χορηγών του Υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας. Ανακοίνωσε ακόμη τη δημιουργία, σε διακριτικό σημείο δίπλα στην εκκλησία, ενός «πάρκου των χορηγών», που θα κρατούσε ζωντανή για τις επόμενες γενιές τη μνήμη των δωρεών όσων συνέβαλαν στη διαμόρφωση του χώρου. Στο πάρκο θα υπήρχε σεμνή στήλη με τα ονόματα των χορηγών, ενώ για τον καθένα θα φυτευόταν μία ελιά με το όνομά του, ώστε να μνημονεύεται η συνεισφορά τους στο «θαύμα της αναγέννησης αυτού του χώρου».

Ο κ. Δένδιας ανέφερε ότι οι δωρεές προς το Υπουργείο Εθνικής ‘Αμυνας ανέρχονταν συνολικά σε περίπου εκατόν τριάντα εκατομμύρια ευρώ. Όπως τόνισε, τα ποσά αυτά είχαν διατεθεί στο σύνολό τους, κυρίως για την αναβάθμιση των υποδομών των Ενόπλων Δυνάμεων.

Αποκάλυψε ακόμη πως την ίδια ημέρα υπέγραψε επιστολή προς την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, ζητώντας και προσδοκώντας μια πολύ μεγάλη δωρεά, ύψους διακοσίων πενήντα εκατομμυρίων ευρώ. Διευκρίνισε ότι τα χρήματα αυτά θα κατευθύνονταν αποκλειστικά στην απόκτηση επιχειρησιακών δυνατοτήτων για τον ελληνικό στόλο.

Κλείνοντας, επισήμανε πως η πρωτοβουλία είχε την πλήρη συναίνεση και την ξεκάθαρη ενθάρρυνση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

«Το 2030 η Ελλάδα θα μπορούσε να διαθέτει τις ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις στη μακρά ιστορία του Ελληνισμού»

Στο τέλος της ομιλίας του, ο υπουργός τόνισε πως η μεταρρυθμιστική προσπάθεια ήταν μακρά, επίμονη και δύσκολη πορεία, όχι πάντα δημοφιλής και με σταθερό κόστος, ιδιαίτερα πολιτικό. Για να συνεχιστεί, πρόσθεσε, έπρεπε να ξεπεραστούν αντιδράσεις, συμφέροντα και αγκυλώσεις.

Τόνισε ότι, παρά τα εμπόδια, η μεταρρύθμιση στις Ένοπλες Δυνάμεις έπρεπε να συνεχιστεί και να ολοκληρωθεί, καθώς συνιστούσε μείζονα εθνική ανάγκη. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «χωρίς υπερβολή συνιστά υποχρέωση κάθε πραγματικού Έλληνα».

Ολοκληρώνοντας, εξέφρασε την πεποίθηση ότι, εφόσον η προσπάθεια συνεχιζόταν με επιμονή, το 2030 η Ελλάδα θα μπορούσε να διαθέτει «τις ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις στη μακρά ιστορία του Ελληνισμού». Παράλληλα, το έργο του Κώστα Βαρώτσου θα αποτελούσε μνημείο αυτής της τεράστιας εθνικής επιτυχίας.

Βαρώτσος: Επανάσταση στην αρχιτεκτονική και την καλλιτεχνική οπτική

Ο Έλληνας γλύπτης και καθηγητής Αρχιτεκτονικής στην Πολυτεχνική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κώστας Βαρώτσος, είπε μεταξύ άλλων: «ολοκληρώνοντας, έγινε ένα μεγάλο θαύμα. Για μένα, το να βλέπω το έργο να ολοκληρώνεται είναι ένα θαύμα. Μέσα σε τόσο λίγο χρόνο, δεν περίμενα ότι θα κατάφερνα να δημιουργήσω κάτι τόσο σημαντικό, που να φέρει μια επανάσταση στην αρχιτεκτονική και την καλλιτεχνική οπτική». Εξέφρασε ακόμη τις ευχαριστίες του προς την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του υπουργείου για τη στήριξη, αλλά και προς τους αξιωματικούς και υπαξιωματικούς που συμμετείχαν στην υλοποίηση. Ξεχωριστά ευχαρίστησε την Τράπεζα Πειραιώς, καθώς η γενναιόδωρη προσφορά της επέτρεψε την ανάπλαση της βόρειας πλευράς του κτιρίου.

Μιλώντας για την ιδέα πίσω από τον σχεδιασμό, ο Κώστας Βαρώτσος εξήγησε ότι η νέα όψη αντλεί έμπνευση από την Κιβωτό Εθνικής Μνήμης, το μνημείο για τους πεσόντες που δημιούργησε στον χώρο γύρω από το ΥΠΕΘΑ.

«Το κτίριο γεννήθηκε μετά το μνημείο. Το μνημείο, όμως, είναι αφιερωμένο στους πεσόντες, αλλά είναι και ένα έργο με μια συγκεκριμένη δομή. Το ζητούμενο ήταν πώς αυτή η αισθητική θα μπορούσε να εμπνεύσει τη δημιουργία του κτιρίου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Η νέα αρχιτεκτονική και αισθητική όψη αποδίδει την ιστορικότητα, δεν την καταλύει, αλλά την προβάλλει και τη στρέφει προς το μέλλον», κατέληξε.

Μεγάλου: Τιμή για την Πειραιώς η συμβολή στην ανανέωση του ΥΠΕΘΑ

Στο τέλος, ο Χρήστος Μεγάλου, CEO και εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας Πειραιώς Α.Ε., δήλωσε πως η συμβολή της τράπεζας στην ανανέωση του ΥΠΕΘΑ αποτελεί τιμή για την ίδια.

Παράλληλα, έκανε αναφορά στην προσφορά των γυναικών και ανδρών των Ενόπλων Δυνάμεων, που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην υπηρεσία της πατρίδας. Όπως υπογράμμισε, το έργο τους γεννά σεβασμό, υπερηφάνεια και ευγνωμοσύνη.

Για την Τράπεζα Πειραιώς, είπε, έχει ιδιαίτερη αξία η συμμετοχή σε ένα έργο που αφορά την έδρα των Ενόπλων Δυνάμεων. Πρόσθεσε ότι η τράπεζα ανταποκρίθηκε υπεύθυνα, με στόχο να αναβαθμιστεί ο χώρος όπου υπηρετούν όσοι έχουν επιφορτιστεί με την ασφάλεια της χώρας.

Ο κ. Μεγάλου στάθηκε στον ιστορικό ρόλο του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και σημείωσε ότι η διαμόρφωση της Βόρειας Όψης ολοκληρώνει την αρχιτεκτονική ανανέωση, η οποία άρχισε την προηγούμενη χρονιά. Το συγκρότημα αποκτά έτσι ενιαία ταυτότητα και εικόνα αντάξια των Ενόπλων Δυνάμεων και μιας Ελλάδας που ατενίζει με αυτοπεποίθηση το μέλλον.

Επιπλέον, μίλησε για τη δωρεά των 10 εκατ. ευρώ από την Τράπεζα Πειραιώς, χάρη στην οποία στηρίχθηκε ένα έργο ευρείας κλίμακας. Όπως ανέφερε, η χώρα έχει τη δυνατότητα να κατασκευάζει σύγχρονες υποδομές με μακροχρόνια αξία.

Κλείνοντας, τόνισε ότι η παρουσία της τράπεζας στο έργο εκφράζει τη βαθιά της πεποίθηση πως η οικονομική δύναμη αποκτά πραγματικό νόημα όταν συνοδεύεται από ευθύνη προς την κοινωνία και την πατρίδα.

Οι εργασίες στον περιβάλλοντα χώρο του ΥΠΕΘΑ ολοκληρώνονται σήμερα, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026, με τη νέα βιοκλιματική Βόρεια Όψη του κεντρικού κτιρίου, η οποία χρηματοδοτήθηκε με δωρεά της Τράπεζας Πειραιώς. Η ολοκλήρωση έρχεται μετά τα εγκαίνια της ανάπλασης του περιβάλλοντος χώρου και της βιοκλιματικής πρόσοψης της κεντρικής εισόδου του υπουργείου, καθώς και την παρουσίαση της Κιβωτού Εθνικής Μνήμης. Πρόκειται για δύο μεγάλα και πρωτότυπα έργα, σχεδιασμένα από τον Έλληνα γλύπτη και καθηγητή Αρχιτεκτονικής στην Πολυτεχνική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κώστα Βαρώτσο. Η ανάπλαση της Βόρειας Όψης υλοποιήθηκε με δωρεά της Τράπεζας Πειραιώς Α.Ε.