ΑΣΕΠΕ EMB-145H: Εκκρεμεί η σύμβαση υποστήριξης – Σε οριακό σημείο η διαθεσιμότητα των τεσσάρων αεροσκαφών

Τα EMB-145H AEW&C αποτελούν κρίσιμα στρατηγικά μέσα και πολύτιμα τμήματα του ελληνικού Συστήματος Αεροπορικού Ελέγχου (ΣΑΕ), φτάνοντας να θεωρούνται η αιχμή του. Όπως κάθε αντίστοιχο σύστημα, ωστόσο, έχουν τεχνικούς και άλλους περιορισμούς. Για την αποτελεσματική λειτουργία τους χρειάζονται συνεπής και ολοκληρωμένη υποστήριξη σε συντήρηση, καύσιμα, ανταλλακτικά και αναλώσιμα. Η πολυετής παραμέληση της Εθνικής Άμυνας έχει επηρεάσει εν μέρει την ετοιμότητά τους, με τη διαθεσιμότητα των τεσσάρων αεροσκαφών EMB-145H AEW&C της Πολεμικής Αεροπορίας να βρίσκεται σε οριακό σημείο. Γι’ αυτό επείγει η σύναψη συμφωνίας Εν Συνεχεία Υποστήριξης, γνωστής και ως “Follow on Support”, προκειμένου η διαθεσιμότητα αυτών των στρατηγικών εναέριων μέσων να φτάσει ξανά τουλάχιστον σε ικανοποιητικά επίπεδα. Όπως έχει αναφερθεί από πληροφορίες στην παρούσα ιστοσελίδα, η σύμβαση τεχνικής υποστήριξης (Follow On Support) κοστίζει μόλις 80 εκατομμύρια ευρώ για τέσσερα έτη και προβλέπει εγγυημένη διαθεσιμότητα τριών από τα τέσσερα αεροσκάφη, δηλαδή 75% σε καιρό ειρήνης. Οι συνομιλίες της Πολεμικής Αεροπορίας με τη SAAB προχωρούν θετικά, ωστόσο το πρόγραμμα υποστήριξης των ΑΣΕΠΕ έχει καθυστερήσει υπερβολικά.

Για την Πολεμική Αεροπορία, τα ΑΣΕΠΕ είναι ιδιαίτερα πολύτιμες πλατφόρμες: μπορούν να αποτελέσουν κέντρα επιχειρήσεων για τον συντονισμό COMAO, αλλά και μέσα στοχοποίησης και ηλεκτρονικού πολέμου (ELINT/SIGINT). Ως πυρήνας του ΣΑΕ, μεταδίδουν μέσω Link-16 την επιχειρησιακή εικόνα σε στρατηγεία και άλλα αεροσκάφη — σήμερα μέσω Link-11B και στο μέλλον μέσω Link-16 — συμβάλλοντας στη διαμόρφωση σαφούς και πλήρους εικόνας της τακτικής κατάστασης. Ο ρόλος τους έγινε εμφανής και στο επίπεδο του ΓΕΕΘΑ, κατά την ελληνοτουρκική κρίση του 2020.

Η σημασία των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης είναι αδιαμφισβήτητη. Σε μια ελληνοτουρκική σύρραξη, οι επίγειοι σταθμοί ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία εκτιμάται ότι θα βρεθούν πρώτοι στο στόχαστρο, είτε μέσω αεροπορικών επιθέσεων είτε με χερσαίες καταδρομικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με μελέτη της Πολεμικής Αεροπορίας που εκπονήθηκε πριν από χρόνια, σε περίπτωση πολέμου αναμένεται να τεθούν εκτός υπηρεσίας από εχθρικά πλήγματα το 90% του ελληνικού ΣΑΕ και το 80% του τουρκικού. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους και οι δύο χώρες επένδυσαν στην απόκτηση αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης.

Προοπτικές για τον στόλο των ελληνικών ERIEYE

Θα ήταν σφάλμα να εγκαταλειφθούν χωρίς επαρκή υποστήριξη και εκσυγχρονισμό τα σημαντικά αυτά μέσα του ελληνικού οπλοστασίου, για τα οποία δαπανήθηκαν μεγάλα ποσά από τους Έλληνες φορολογουμένους. Υπάρχουν επιλογές τόσο για την αναβάθμιση των υφιστάμενων συστημάτων όσο και για την απόκτηση νέων, με καλύτερες επιχειρησιακές επιδόσεις. Οι προτάσεις μας περιλαμβάνουν δύο κατευθύνσεις: α) αναβάθμιση των EMB-145H AEW&C ERIEYE στο επίπεδο ERIEYE-ER και β) αγορά δύο νέων εναέριων πλατφορμών GlobalEye.

Θα είχε αξία να εξεταστεί η αναβάθμιση των Erieye στο πρότυπο Erieye-ER. Το βασικό εμπόδιο είναι ότι δεν επαρκεί η ηλεκτρική ισχύς, δηλαδή το ηλεκτρικό φορτίο, για τις απαιτήσεις των αισθητήρων και των ραντάρ του GlobalEye. Μια πιο περιορισμένη εκδοχή εκσυγχρονισμού θα μπορούσε, πάντως, να περιλαμβάνει ισχυρότερες γεννήτριες και παρεμβάσεις μόνο στο ραντάρ του αεροσκάφους. Έτσι θα αυξανόταν η απόσταση εντοπισμού στόχων και θα εξασφαλιζόταν κάλυψη 360 μοιρών. Το ραντάρ θα μπορούσε να αποκτήσει 30% μεγαλύτερη εμβέλεια εντοπισμού, να εντοπίζει στόχους επιφανείας, όπως μικρές λέμβους, και να ανιχνεύει στόχους με μικρό ηλεκτρομαγνητικό ίχνος (RCS). Αν το κόστος εκσυγχρονισμού πλησιάσει το 1 δισ. ευρώ, μήπως θα ήταν προτιμότερη η απόκτηση νέων ΑΣΕΠΕ;

Για τη δεύτερη πρόταση, δηλαδή την προμήθεια GlobalEye, αρκεί να επισημανθεί ότι η Πολεμική Αεροπορία χρειάζεται τουλάχιστον έξι συνολικά εναέριες πλατφόρμες AEW&C με διευρυμένες δυνατότητες. Τον ελάχιστο αυτό αριθμό προέβλεπε μελέτη στα τέλη της δεκαετίας του ’90, ενώ αντιστοιχούσε και στον αρχικό σχεδιασμό προμήθειας (4+2). Συνολικά, επείγει τόσο η υπογραφή της σύμβασης FOS όσο και η εξέταση της ενίσχυσης των δυνατοτήτων του εναέριου σκέλους του ελληνικού ΣΑΕ, ώστε το πρόγραμμα να αποκτήσει ουσιαστική δυναμική και να μην απαξιωθεί ένα στρατηγικό μέσο κρίσιμο για την εθνική άμυνα.