Φοροδιαφυγή: Με 3 μεθόδους κρύβουν τον πραγματικό τζίρο – Από τις πλαστές αποδείξεις στα παράνομα λογισμικά

Η αποκάλυψη μιας ακόμη μεγάλης υπόθεσης δείχνει ότι, παρά την αναβάθμιση των ψηφιακών εργαλείων της Φορολογικής Αρχής και την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, η φοροδιαφυγή εξακολουθεί να ανθεί. Τα κυκλώματα κατορθώνουν να προηγούνται των ελεγκτικών μηχανισμών, προκαλώντας σημαντική απώλεια κρατικών εσόδων.

Οι μέθοδοι που εφαρμόζουν τα κυκλώματα φοροδιαφυγής είναι τρεις, με στόχο να κρύβουν πωλήσεις και να δηλώνουν έσοδα χαμηλότερα από τα πραγματικά.

Στις πρακτικές αυτές περιλαμβάνονται οι «μαϊμού» ταμειακές μηχανές, η καταχρηστική χρήση νόμιμων φορολογικών μηχανισμών και η εγκατάσταση παράνομων λογισμικών, τα οποία παραποιούν τα στοιχεία των συναλλαγών.

Τα παράνομα λογισμικά βρίσκονται στο επίκεντρο μετά την υπόθεση της Pizza Fan, που διερευνάται για φοροδιαφυγή ύψους 25 εκατ. ευρώ από το 2022. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, λογισμικό φέρεται να παραποιούσε τα δεδομένα των συναλλαγών και να έκρυβε μέρος του πραγματικού τζίρου, ώστε να εμφανίζονται μειωμένες πωλήσεις και να μην καταβάλλεται ο ΦΠΑ που αναλογεί.

Η υπόθεση φέρνει στο φως τις δυσκολίες των ελεγκτικών Αρχών, καθώς η φοροδιαφυγή μπορεί να αφορά όχι μόνο τη μη έκδοση αποδείξεων, αλλά και τα ηλεκτρονικά συστήματα που καταγράφουν τις πωλήσεις.

• Η πρώτη πρακτική αξιοποιεί ηλεκτρονικούς υπολογιστές και ειδικό λογισμικό, ώστε να δημιουργούνται και να εκτυπώνονται παραστατικά που θυμίζουν κανονικές αποδείξεις. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν προέρχονται από εγκεκριμένο φορολογικό μηχανισμό και αποτελούν «μαϊμού» αποδείξεις ταμειακής.

Ο πελάτης λαμβάνει ένα χαρτί που μοιάζει νόμιμο, χωρίς κατ’ ανάγκη να αντιλαμβάνεται ότι δεν είναι έγκυρο φορολογικό στοιχείο. Εφόσον η συναλλαγή δεν περνά με τον προβλεπόμενο τρόπο στα λογιστικά αρχεία της επιχείρησης, τα σχετικά έσοδα δεν δηλώνονται. Το Δημόσιο στερείται έτσι φόρους εισοδήματος και ΦΠΑ, ενώ ο καταναλωτής παραπλανείται πιστεύοντας πως έχει πάρει κανονική απόδειξη.

• Η δεύτερη μέθοδος αφορά την καταχρηστική χρήση νόμιμων φορολογικών μηχανισμών. Μια επιχείρηση ενδέχεται να εκδίδει δελτία παραγγελίας χωρίς να ακολουθεί απόδειξη ίσης αξίας ή να καταχωρίζει πολλές ακυρώσεις και εκπτώσεις που δεν συμβαδίζουν με την πραγματική εμπορική δραστηριότητα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι πολλές ακυρώσεις στο κλείσιμο της ημέρας και οι ασυνήθιστα μεγάλες εκπτώσεις. Τα στοιχεία αυτά δεν συνιστούν από μόνα τους απόδειξη φοροδιαφυγής, είναι όμως ενδείξεις που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο. Για να εντοπίσουν πιθανές παραβάσεις, οι ελεγκτές μελετούν τα ψηφιακά αρχεία των φορολογικών μηχανισμών και εξετάζουν πόσο συχνά, πότε και σε ποια αξία εκδίδονται παραστατικά, ακυρώσεις και εκπτώσεις. Η αντιπαραβολή των δεδομένων ενδέχεται να φανερώσει αποκλίσεις και έσοδα που πιθανώς έμειναν αδήλωτα.
• Η τρίτη πρακτική είναι πιο περίπλοκη, αφού η απόδειξη ενδέχεται να εκδίδεται κανονικά, ενώ η παραποίηση των στοιχείων ακολουθεί αργότερα. Παράνομα λογισμικά επεμβαίνουν στις πληροφορίες των συναλλαγών και αλλάζουν τις καταχωρισμένες ποσότητες, αξίες ή κατηγορίες προϊόντων, ώστε ο εμφανιζόμενος τζίρος να είναι μικρότερος από τον πραγματικό. Η εκτυπωμένη απόδειξη δεν καθιστά πάντοτε ορατό το εύρος της παρέμβασης. Οι ελεγκτές καλούνται να εξετάσουν τα ψηφιακά αρχεία και τις πληροφορίες των φορολογικών μηχανισμών, για να διαπιστώσουν τυχόν αλλαγές και να ανασυνθέσουν την πραγματική εικόνα των πωλήσεων.

Αλγόριθμοι και έλεγχοι μέσω διασταύρωσης

Αξιοποιώντας τα νέα ψηφιακά εργαλεία και τις διασταυρώσεις δεδομένων, η ΑΑΔΕ προσπαθεί να περιορίσει τη φοροδιαφυγή. Για τον σκοπό αυτό αναλύει τα ψηφιακά αρχεία των φορολογικών μηχανισμών και τα συγκρίνει με τις πληροφορίες που αποστέλλονται στο myDATA, αναζητώντας διαφορές που ενδέχεται να αποκαλύπτουν φορολογητέα ύλη η οποία αποκρύφτηκε.

Πλέον, οι ελεγκτές της Αρχής δεν στηρίζονται σε τυχαίες επισκέψεις στις επιχειρήσεις, αλλά χρησιμοποιούν σύνθετους αλγόριθμους, διασταυρώνουν στοιχεία σε πραγματικό χρόνο και αξιοποιούν εξειδικευμένο λογισμικό.

Η υποχρεωτική σύνδεση των ταμειακών μηχανών με το myDATA της ΑΑΔΕ διευκολύνει τον εντοπισμό παράνομων συστημάτων και «πειραγμένων» ταμειακών. Παρά ταύτα, όσοι φοροδιαφεύγουν επινοούν τρόπους για να κρατούν τα εισοδήματά τους μακριά από την Εφορία.

Η εφαρμογή «Appodixi» για τον έλεγχο αποδείξεων

Αξίζει να επισημανθεί ότι αρκετές υποθέσεις φοροδιαφυγής έχουν έρθει στο φως χάρη στην εφαρμογή «Appodixi».

Μέσω της επίσημης εφαρμογής της ΑΑΔΕ, οι πολίτες μπορούν να σκανάρουν τον QR code μιας απόδειξης και να ελέγχουν αν είναι έγκυρη και αν έχει διαβιβαστεί σωστά.

Ο καταναλωτής μπορεί να κινητοποιήσει άμεσα την ελεγκτική Αρχή υποβάλλοντας καταγγελία, αν η απόδειξη που έχει στα χέρια του αναγράφει, για παράδειγμα, 50 ευρώ, ενώ στο κινητό του εμφανίζεται ως «μη διαβιβασμένη» ή με μικρότερο ποσό, σύμφωνα με το ERTNews.

Τα πιο πρόσφατα επίσημα δεδομένα της ΑΑΔΕ δείχνουν ότι μέσω της ψηφιακής εφαρμογής Appodixi οι καταγγελίες πολιτών έχουν ξεπεράσει συνολικά τις 225.000. Περίπου 102.000 από αυτές έχουν υποβληθεί επώνυμα, ενώ οι υπόλοιπες 123.000 είναι ανώνυμες.

Η συντριπτική πλειονότητα των αναφορών που υποβάλλονται μετά τη σάρωση αποδείξεων από τους πολίτες σχετίζονται με αποδείξεις από «πειραγμένους» μηχανισμούς, μαϊμού-αποδείξεις, αλλά και με τη μη διαβίβαση στοιχείων στο myDATA. Οι καταγγελίες εμφανίζονται συχνότερα στην εστίαση, όπως σε καφετέριες, μπαρ και εστιατόρια, καθώς και στα πρατήρια καυσίμων.