Καρκίνος του πνεύμονα: Σχέδιο για δωρεάν εξετάσεις το 2027 σε καπνιστές υψηλού κινδύνου – Τα κριτήρια που εξετάζονται

Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί τη συχνότερη αιτία θανάτου από νεοπλασίες στην Ελλάδα. Από τις αρχές του 2027, το εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου «Προλαμβάνω» περνά στην επόμενη φάση του, εντάσσοντας και τη συγκεκριμένη νόσο στο επίκεντρο των δράσεων πρόληψης.

Μετά την εφαρμογή των προγραμμάτων «Προλαμβάνω» για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου, καθώς και για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, το υπουργείο Υγείας σχεδιάζει να εντάξει μαζικά τους καπνιστές υψηλού κινδύνου σε οργανωμένο δίκτυο δωρεάν εξετάσεων. Η νέα δράση θα χρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκούς πόρους του ΕΣΠΑ, καταρτίζεται αυτή την περίοδο και αναμένεται να αρχίσει το πρώτο τρίμηνο του 2027.

Στο υπό σχεδιασμό πρόγραμμα εξετάζεται η διενέργεια αξονικής τομογραφίας χαμηλής δόσης (Low-Dose CT) σε 7 νοσοκομεία που θα επιλεγούν ως Κέντρα Αναφοράς σε όλη τη χώρα.

Η έγκριση του έργου από το ΕΣΠΑ βρίσκεται στην τελική της φάση. Παράλληλα, η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας καταρτίζει το επιστημονικό πρωτόκολλο σε συνεργασία με την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία.

Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, υπογραμμίζει ότι η δράση δεν θα περιοριστεί στη διενέργεια μιας διαγνωστικής εξέτασης, αλλά θα περιλαμβάνει και ολοκληρωμένη κλινική παρακολούθηση:

«Το πρωτόκολλο θα καθορίσει με απόλυτη επιστημονική σαφήνεια τις επιλέξιμες πληθυσμιακές ομάδες και τα αυστηρά κριτήρια ένταξης. Βασικός στόχος είναι όσοι πολίτες διαγνωστούν με ύποπτα ευρήματα να μην αφεθούν μόνοι, αλλά να έχουν άμεση και εγγυημένη διασύνδεση με εξειδικευμένη θεραπευτική φροντίδα στα νοσοκομεία αναφοράς», ανέφερε.

Ποιοι θα μπορούν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα

Η συμμετοχή δεν θα αφορά αδιακρίτως τον γενικό πληθυσμό. Αντίθετα, η επιλογή θα επικεντρωθεί σε άτομα που πληρούν κριτήρια αυξημένου κινδύνου.

Στα βασικά κριτήρια που βρίσκονται υπό εξέταση αναμένεται να περιλαμβάνονται τα εξής:

• Συνολική έκθεση στο κάπνισμα (Pack-Years): Το κατώτατο όριο ορίζεται στα 20 «πακέτα-έτη» (pack-years). Ο υπολογισμός γίνεται πολλαπλασιάζοντας τα πακέτα που καπνίζονται καθημερινά με τα χρόνια καπνίσματος. Έτσι, 1 πακέτο την ημέρα για 20 χρόνια ή 2 πακέτα την ημέρα για 10 χρόνια αντιστοιχούν σε 20 pack-years.
• Οικογενειακό ιστορικό: Το ιστορικό καρκίνου του πνεύμονα σε συγγενή πρώτου βαθμού εξετάζεται ως παράγοντας που ενισχύει την πιθανότητα ένταξης στο screening.

Παρότι έχει διαπιστωθεί επιστημονικά ότι η επιβάρυνση από το αστικό περιβάλλον ενισχύει τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα, η έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες δεν θα χρησιμοποιηθεί ως κριτήριο παραπομπής. Όπως έκριναν οι ειδικοί, η διεθνής βιβλιογραφία δεν τεκμηριώνει επαρκώς τη διενέργεια πληθυσμιακού screening με μοναδικό κριτήριο τη ρύπανση.

Καρκίνος του πνεύμονα: Τα οφέλη της αξονικής χαμηλής δόσης

Η Low-Dose CT έχει καθιερωθεί διεθνώς ως μέθοδος προληπτικού ελέγχου των πνευμόνων, αντί της συμβατικής αξονικής. Προσφέρει υψηλή διαγνωστική αξιοπιστία, ενώ παράλληλα περιορίζει την επιβάρυνση για τον εξεταζόμενο.

Τα βασικά πλεονεκτήματα της εξέτασης είναι τα ακόλουθα:

• 90% χαμηλότερη ακτινοβολία: Σε σύγκριση με τη συμβατική αξονική θώρακος, η δόση που δέχεται ο οργανισμός είναι πολύ μικρότερη.
• Τακτική επανάληψη του ελέγχου: Εάν εντοπιστεί οζίδιο που χρειάζεται στενή παρακολούθηση, οι ειδικοί μπορούν να επαναλάβουν την εξέταση ακόμη και έξι μήνες αργότερα.
• Έλεγχος προσαρμοσμένος στον ασθενή: Η συχνότητα των επανεξετάσεων θα καθορίζεται με βάση τόσο τα απεικονιστικά ευρήματα όσο και το επίπεδο κινδύνου κάθε ασθενούς.

Εντοπισμός δικαιούχων και ο ρόλος του προσωπικού γιατρού

Το υπουργείο Υγείας θα στηριχθεί σε δύο συμπληρωματικούς τρόπους, ώστε η πρόσκληση για εξετάσεις να φτάσει στους πολίτες που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο:

• Τα ψηφιακά στοιχεία της ΗΔΙΚΑ: Στο ήδη ενεργό πρόγραμμα πρόληψης για τα καρδιαγγειακά νοσήματα έχει καταγραφεί το καπνιστικό προφίλ περίπου 4 εκατομμυρίων πολιτών. Από τα δεδομένα αυτά θα εντοπιστούν όσοι καλύπτουν το όριο των 20 pack-years.
• Οι προσωπικοί γιατροί: Θα έχουν κεντρικό ρόλο ως «φίλτρο» για την επιλογή όσων ενδέχεται να ενταχθούν στο πρόγραμμα. Στις τακτικές επισκέψεις θα καταγράφουν αναλυτικά το ιστορικό χρήσης καπνού και θα παραπέμπουν τους πολίτες που χρειάζεται στα 7 εξειδικευμένα κέντρα.

Ταυτόχρονα με τον προληπτικό έλεγχο σχεδιάζονται στοχευμένες ενημερωτικές και εκπαιδευτικές δράσεις, οι οποίες θα ξεκινούν από νεαρή ηλικία. Στόχος είναι η πρόληψη να μην αφορά μόνο την έγκαιρη διάγνωση, αλλά και την αποτροπή της έναρξης του καπνίσματος.

Η επιδημιολογική εικόνα της Ελλάδας μέσα από αριθμούς

Τα επιδημιολογικά στοιχεία της Ελλάδας αναδεικνύουν την ανάγκη να εφαρμοστεί άμεσα ένα οργανωμένο πρόγραμμα screening, καθώς τα ποσοστά καπνίσματος εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στα υψηλότερα της Ευρώπης.

Ειδικότερα:

• Στους άνδρες, ο καρκίνος του πνεύμονα ευθύνεται για το 18% των νέων περιστατικών καρκίνου και αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη κακοήθεια. Τα στοιχεία του ECIS καταγράφουν 117 νέες περιπτώσεις ανά 100.000 άνδρες τον χρόνο.
• Στις γυναίκες, η νόσος αντιστοιχεί στο 8% των νέων διαγνώσεων και είναι ο τρίτος συχνότερος καρκίνος, με 34 νέα περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες.

Υπενθυμίζεται ότι ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου από νεοπλασίες στην Ελλάδα, μια θλιβερή πρωτιά που συνδέεται κυρίως με τη διάγνωση της νόσου σε προχωρημένο στάδιο. Γι’ αυτό, η έγκαιρη ανίχνευση αλλοιώσεων πριν εμφανιστούν συμπτώματα μπορεί να κρίνει την επιβίωση, ιδίως για τους καπνιστές.

Πηγή: iatropedia.gr