F-35: Δεκαετές πλαίσιο για τουλάχιστον 850 μαχητικά στις ΗΠΑ – Τι ισχύει για τα 20 ελληνικά

Το Πεντάγωνο και η Lockheed Martin συμφώνησαν σε δεκαετές πλαίσιο για την παραγωγή τουλάχιστον 850 μαχητικών F-35 Lightning II για τις αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Στόχος είναι να διασφαλιστεί σταθερή παραγωγή, να μειωθεί το κόστος και να βελτιωθεί η υποστήριξη του στόλου.

Η ανακοίνωση έγινε χθες, 22 Οκτωβρίου, και σηματοδοτεί την προσπάθεια αντικατάστασης των διαδοχικών συμβάσεων μικρής διάρκειας με έναν πιο σταθερό μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Κατά την αμερικανική κυβέρνηση, οι μεγαλύτερες παραγγελίες και η έγκαιρη εξασφάλιση υλικών ενδέχεται να αποφέρουν εξοικονόμηση αρκετών δισεκατομμυρίων δολαρίων σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος.

Οι Παρτίδες παραγωγής Lots 21 έως 30 περιλαμβάνονται στο νέο πλαίσιο, το οποίο προβλέπει τουλάχιστον 850 αεροσκάφη για τις ΗΠΑ, με μέσο όρο 85 κάθε χρόνο. Στη συμφωνία εντάσσονται ακόμη αρχικά ανταλλακτικά, συλλογές τροποποιήσεων και εργασίες υποστήριξης για τα επόμενα δέκα χρόνια.

Οι παραγγελίες εξαγωγών, είτε έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί είτε όχι, δεν περιλαμβάνονται στη συμφωνία και προστίθενται στις παραγγελίες των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.

Η Lockheed Martin σκοπεύει να διατηρήσει την παραγωγή συνολικά έως 156 F-35 τον χρόνο, υπολογίζοντας και τα αεροσκάφη που προορίζονται για ξένες χώρες.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 υπογράφηκαν οι συμβάσεις για τις Παρτίδες 18 και 19, που αφορούν 296 αεροσκάφη. Οι παραδόσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το 2028.

Οι διαπραγματεύσεις για την Παρτίδα 20 συνεχίζονται εδώ και αρκετό καιρό. Αν και αναμενόταν να συμπεριληφθεί στις πολυετείς συμβάσεις (multi-year contracts), αυτό τελικά δεν συνέβη με τη χθεσινή ανακοίνωση. Η εξέλιξη πιθανότατα αποσκοπεί στην αποφυγή καθυστερήσεων στην Παρτίδα 20 και, σε κάθε περίπτωση, δεν αναμένεται να επηρεάσει ουσιαστικά το κόστος της, το οποίο εκτιμάται ότι θα είναι αντίστοιχο με εκείνο της συμφωνίας.

Τα 20 ελληνικά F-35 αναμένεται να συμβασιοποιηθούν στο πλαίσιο της Παρτίδας 20. Για αυτήν έχουν ήδη ανατεθεί συμβάσεις προκαταβολικών προμηθειών, στο πλαίσιο κυλιόμενης διαδικασίας, για long lead υλικά και εξαρτήματα. Οι συγκεκριμένες συμβάσεις, ωστόσο, δεν ισοδυναμούν με την οριστικοποίηση της συνολικής σύμβασης παραγωγής της παρτίδας.

Ως αντάλλαγμα για την προβλεψιμότητα των παραγγελιών και τη συμφωνία δεκαετούς διάρκειας, η Lockheed Martin αναλαμβάνει να διαθέσει τουλάχιστον 7 δισ. δολάρια από δικούς της πόρους για επενδύσεις που θα στηρίξουν το πρόγραμμα. Οι επενδύσεις θα κατευθυνθούν στην παραγωγική δυναμικότητα, στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις υποδομές τεχνικής υποστήριξης, ώστε να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και να βελτιωθεί η διαθεσιμότητα των αεροσκαφών.

Δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστά ούτε το συνολικό τίμημα της συμφωνίας ούτε η τιμή κάθε αεροσκάφους. Οι τελικές συμβάσεις θα ορίσουν τους όρους, τις τιμές και το χρονοδιάγραμμα παράδοσης, εφόσον δοθούν οι αναγκαίες εγκρίσεις από το Κογκρέσο.

Η πρόβλεψη για αγορά 85 F-35 ετησίως από τις ΗΠΑ συμπίπτει με το αίτημα του Πενταγώνου για το οικονομικό έτος 2027 και ξεπερνά κατά πολύ τα 47 αεροσκάφη που χρηματοδοτήθηκαν για το 2026. Η εφαρμογή του δεκαετούς σχεδίου, πάντως, θα εξαρτηθεί από τις πιστώσεις των επόμενων ετών, καθώς η χρηματοδότηση παραμένει υπό τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Επιδίωξη η αύξηση της επιχειρησιακής διαθεσιμότητας

Πέρα από την προμήθεια νέων μαχητικών, η συμφωνία επιδιώκει να δώσει απάντηση και σε ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του προγράμματος F-35: τη χαμηλή επιχειρησιακή διαθεσιμότητα των αεροσκαφών που βρίσκονται ήδη σε υπηρεσία.

Η αμερικανική Ελεγκτική Υπηρεσία (GAO) καταγράφει πτώση του ποσοστού F-35 που μπορούσαν να αναλάβουν τουλάχιστον μία από τις προβλεπόμενες αποστολές τους: από 67% το οικονομικό έτος 2021 σε 44% το 2025. Η πλήρης επιχειρησιακή διαθεσιμότητα, δηλαδή η δυνατότητα εκτέλεσης όλων των αποστολών, ήταν ακόμη χαμηλότερη και υποχώρησε την ίδια περίοδο από 38% σε 25%.

Οι αριθμοί αποτυπώνουν τα προβλήματα του προγράμματος στη συντήρηση, στην εξασφάλιση επαρκών ανταλλακτικών και στην υποστήριξη ενός διεθνούς στόλου που μεγαλώνει διαρκώς. Η Lockheed Martin εκτιμά ότι οι σταθερές παραγγελίες πολλών ετών θα δώσουν στους προμηθευτές τη δυνατότητα να ενισχύσουν τα αποθέματα βασικών εξαρτημάτων και να μειώσουν τους χρόνους αναμονής.

Η νέα στρατηγική αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας του Πενταγώνου να

Όπως αναφέρει η Lockheed Martin, το πρόγραμμα της δεκαετίας εκτιμάται ότι θα στηρίξει περίπου 317.000 θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ και θα δημιουργεί ετησίως οικονομική δραστηριότητα 79 δισ. δολαρίων.

Για τις χώρες που χρησιμοποιούν το F-35, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, η συμφωνία έχει κυρίως σημασία επειδή σταθεροποιεί την παραγωγική βάση και την εφοδιαστική αλυσίδα.