Politico: Διαδηλώσεις για την παιδεία και τη στέγαση στην Ελλάδα μέσα σε έναν ευρωπαϊκό χειμώνα οργής

Χιλιάδες μαθητές και εκπαιδευτικοί διαδήλωσαν την Τετάρτη στην Αθήνα και σε περίπου 50 ακόμη ελληνικές πόλεις, ζητώντας περισσότερη κρατική χρηματοδότηση για την παιδεία, ασφαλή σχολικά κτίρια και προσιτή στέγαση, όπως μεταδίδει το Politico Europe. Οι κινητοποιήσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας στην Ευρώπη, με το αυξανόμενο κόστος ζωής και τις ενεργειακές πιέσεις να προκαλούν διαμαρτυρίες σε πολλές χώρες.

Το δημοσίευμα περιγράφει μια Ευρώπη που αντιμετωπίζει αυξημένα ενοίκια, ακριβότερη ενέργεια, πληθωρισμό, στασιμότητα της ανάπτυξης και υψηλότερο κόστος δανεισμού. Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα συγκαταλέγονται στις χώρες όπου το αυξημένο κόστος δανεισμού περιορίζει τα χρήματα που θα μπορούσαν να διατεθούν για σχολεία, στέγαση ή τη στήριξη αγροτών που πλήττονται από την ξηρασία.

Οι επιπτώσεις, σύμφωνα με το Politico, είναι ήδη ορατές: από ταραχές και λεηλασίες στη Γαλλία, στο περιθώριο ειρηνικών διαδηλώσεων, έως αποκλεισμούς αλυσίδων εφοδιασμού στην Ιταλία και μεγάλες συγκεντρώσεις σε ιστορικές πλατείες της Ισπανίας. Οι αρχές στο Παρίσι και τη Ρώμη ενισχύουν τα μέτρα ασφαλείας, ενώ οι κυβερνήσεις δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τα βαθύτερα αίτια της δυσαρέσκειας.

Διαμαρτυρίες για στέγαση, παιδεία και κόστος ζωής

Στην Ισπανία, η έξωση μιας 87χρονης συνταξιούχου από το σπίτι της στη Μαδρίτη τον περασμένο μήνα πυροδότησε διαδηλώσεις για την προστασία των ενοικιαστών και τις τιμές κατοικιών. Από το 2015 έως το 2025, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 80%, ενώ οι μισθοί κατά 30%. Στην Πορτογαλία, όπου οι τιμές των κατοικιών έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί από το 2015, λόγω της τουριστικής ζήτησης και των ψηφιακών νομάδων, ακολούθησαν αντίστοιχες διαμαρτυρίες.

Στην Αλβανία, διαδηλωτές πραγματοποιούν ειρηνικές κινητοποιήσεις από τον Μάιο κατά της φερόμενης εκτεταμένης διαφθοράς στην κυβέρνηση και ενός προτεινόμενου πολυτελούς θέρετρου που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Την περασμένη εβδομάδα, η είσοδος φοιτητών στις κινητοποιήσεις συνοδεύτηκε από επεισόδια. Οι διαμαρτυρίες αφορούν, μεταξύ άλλων, τη φτώχεια, το κόστος ζωής, την έλλειψη επενδύσεων στην παιδεία και την υγεία, ενώ οι διαδηλωτές ζητούν την παραίτηση ολόκληρης της πολιτικής τάξης.

Στη βόρεια Ιταλία, φοιτητές διαδήλωσαν το περασμένο Σαββατοκύριακο κατά των χαμηλών μισθών και του κόστους ζωής. Σύμφωνα με την ιταλική δημόσια τηλεόραση RAI, που επικαλείται αστυνομική αναφορά, οι διαδηλωτές σε διάφορες πόλεις ήταν περίπου 10.000. Ο πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι απάντησε με αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας, μεταξύ των οποίων την αποστολή 500 στρατιωτών «για την υπεράσπιση» του Μιλάνου. «Η διαδήλωση είναι δικαίωμα, η καταστροφή των πόλεών μας δεν είναι», δήλωσε.

Η ερευνήτρια της Eurofound Μαρί Χάιλαντ εκτιμά ότι η κρίση του κόστους ζωής «υπονομεύει» το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των γενεών, καθώς οι νέοι Ευρωπαίοι κινδυνεύουν να μην έχουν την ευημερία που θεωρούσαν δεδομένη ότι θα είχαν, όπως οι γονείς τους.

Η πολιτική αξιοποίηση της κοινωνικής οργής

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν συμβάλει στην εξάπλωση των διαδηλώσεων και στην ένταση της πολιτικής πόλωσης. Σύμφωνα με την πλατφόρμα παρακολούθησης κοινωνικών δικτύων Visibrain, το Σάββατο αναρτήθηκαν περισσότερα από 2,2 εκατομμύρια tweets για τις διαμαρτυρίες στη Γαλλία, αριθμός τριπλάσιος από τα μηνύματα στην κορύφωση της κρίσης των Κίτρινων Γιλέκων, στα τέλη του 2018. Η γαλλική κυβέρνηση κάλεσε την Τρίτη μεγάλες πλατφόρμες για να συζητήσει την εξάπλωση περιεχομένου που θεωρείται ότι εξυμνεί τη βία στους δρόμους.

Το Politico σημειώνει ότι η διαδικτυακή δραστηριότητα συνέβαλε και στη διάδοση των κινημάτων από χώρα σε χώρα. Στην Μπολόνια ακούστηκαν συνθήματα που είχαν γίνει δημοφιλή στις μαθητικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία, ενώ ομάδες στο Telegram ενημερώνουν τα μέλη τους για τις πολιτικές εξελίξεις στις δύο χώρες. Στην Αλβανία, ορισμένοι διαδηλωτές ανέφεραν ότι ομόλογοί τους στην Ισπανία έστειλαν χρήματα για μάσκες και καθαρό νερό, ώστε να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις των δακρυγόνων.

Ακροδεξιά κόμματα στη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη δυσαρέσκεια, κατηγορώντας τις παραδοσιακές κεντρώες πολιτικές δυνάμεις ότι δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών. Η Μαρίν Λεπέν, υποψήφια για τις γαλλικές προεδρικές εκλογές και πρώτη στις δημοσκοπήσεις για το 2027, προβάλλει το κόμμα της, τον Εθνικό Συναγερμό, ως τη μόνη πολιτική δύναμη που μπορεί να αποκαταστήσει την τάξη. Ο ευρωβουλευτής του ισπανικού ακροδεξιού κόμματος Vox, Χόρχε Μαρτίν Φρίας, κατηγόρησε τους κυρίαρχους πολιτικούς ότι «αμάρτησαν από υπερηφάνεια και ξέχασαν τους απλούς ανθρώπους».

Η γαλλική κυβέρνηση και πολιτικοί της δεξιάς κατηγορούν τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, υποψήφιο της άκρας αριστεράς και πρώιμο υποστηρικτή των φοιτητικών κινητοποιήσεων, ότι υποδαυλίζει την αναταραχή για πολιτικό όφελος. Ο ίδιος αρνείται κατηγορηματικά τις κατηγορίες, όπως και ορισμένοι αντίπαλοί του. Η πρώτη δημοσκόπηση για τις προεδρικές εκλογές μετά τα επεισόδια δεν έδειξε σημαντική μεταβολή στις προθέσεις ψήφου.

Στην Ισπανία, οι περισσότερες δημοσκοπήσεις προβλέπουν ότι το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα θα μπορούσε να εξασφαλίσει αρκετές έδρες για κυβέρνηση συνασπισμού με το Vox στις πρόωρες εκλογές. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ τις προκήρυξε αφού οι βουλευτές απέρριψαν πακέτο μέτρων για τη στέγαση, το οποίο είχε καθυστερήσει και προτάθηκε ως απάντηση στις διαμαρτυρίες. Η εκπρόσωπος της Ένωσης Ενοικιαστών της Μαδρίτης, Βαλέρια Ράκου, προειδοποιεί ότι οι κινητοποιήσεις θα συνεχιστούν ανεξάρτητα από το ποιος θα κυβερνήσει. Οι ακτιβιστές για τη στέγαση σχεδιάζουν να προωθήσουν το μήνυμά τους στις 11 Νοεμβρίου, κατά την πρώτη γενική απεργία στην Ισπανία εδώ και 15 χρόνια.

Ανησυχία για την ενέργεια και τον χειμώνα

Με τις θερμοκρασίες να πέφτουν και τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται, το Politico προειδοποιεί για έναν ευρωπαϊκό «χειμώνα δυσαρέσκειας», σε μια περίοδο που πλησιάζουν σημαντικές εκλογές σε Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα και Ιταλία. Ο Φουκ-Βιν Νγκουέν, επικεφαλής του Κέντρου Ενέργειας στο Ινστιτούτο Ζακ Ντελόρ, αναμένει κοινωνικές κινητοποιήσεις καθώς λήγουν τα μέτρα που είχαν θεσπίσει κυβερνήσεις για να προστατεύσουν τα νοικοκυριά από τις αυξήσεις στην ενέργεια που συνδέονται με τον πόλεμο στο Ιράν.

Η Γερμανία συγκαταλέγεται στις χώρες που θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς τα αποθέματα φυσικού αερίου της βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, σύμφωνα με τον Νγκουέν. Αυτό ενδέχεται να αυξήσει τους λογαριασμούς θέρμανσης των νοικοκυριών και να επηρεάσει τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και τις γειτονικές χώρες. Ο οικονομολόγος της ING Κάρστεν Μπρζέσκι σημειώνει ότι η Γερμανία διαθέτει προς το παρόν μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια για να περιορίσει τις επιπτώσεις, αλλά προειδοποιεί πως όσα συμβαίνουν τώρα στη Γαλλία θα μπορούσαν να συμβούν και στη Γερμανία σε λίγα χρόνια.