Starshield: Κόντρα ευθυνών για τους περιορισμούς στην Ουκρανία – Τα drones έχαναν τη σύνδεση πάνω από τα 160 χλμ./ώρα

Η κρίση γύρω από το Starshield έχει πυροδοτήσει ανταλλαγή δηλώσεων και κατηγοριών ανάμεσα στην κυβέρνηση Τραμπ, την ηγεσία του Κιέβου και τον Έλον Μασκ. Αφορμή αποτέλεσαν οι αιφνίδιοι περιορισμοί στη στρατιωτική υπηρεσία δορυφορικής σύνδεσης της SpaceX, οι οποίοι διαταράσσουν τις ουκρανικές επιχειρήσεις με drones και αφήνουν εκτεθειμένες τις αμυντικές γραμμές της χώρας.

Οι συνέπειες των περιορισμών στο πεδίο

Η μείωση της ταχύτητας στο Starshield είχε άμεσο και σοβαρό αντίκτυπο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Ουκρανίας. Πολλά drones που αξιοποιούνται για επιθέσεις πίσω από τις ρωσικές γραμμές έγιναν λιγότερο αποτελεσματικά ή τέθηκαν εκτός λειτουργίας, ενώ προβλήματα παρουσιάστηκαν και στα συστήματα αεράμυνας.

Στο μέτωπο, Ουκρανοί στρατιώτες είδαν τα drones τους να χάνουν τη σύνδεσή τους με το δίκτυο όταν ξεπερνούσαν τα 160 χλμ./ώρα. Σε μερικά περιστατικά, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατέληξαν να συντριβούν στο έδαφος.

Όπως γράφουν οι New York Times, οι χειριστές των drones μικρής εμβέλειας συνέχισαν τις αποστολές τους, αλλά με μειωμένη ταχύτητα. Αντίθετα, πολλές δράσεις που απαιτούν γρηγορότερα drones για να μην εντοπίζονται διακόπηκαν, παρουσίασαν προβλήματα ή πήγαν πίσω χρονικά, ενώ οι διοικητές έσπευδαν να βρουν άλλες λύσεις.

Η απότομη απουσία των ουκρανικών drones μεγάλης εμβέλειας δεν πέρασε απαρατήρητη: οι ρωσικές δυνάμεις άρχισαν να κινούνται με μεγαλύτερη ευχέρεια σε διαδρομές που μέχρι τότε επιτηρούνταν συνεχώς. Επειδή το Starshield δεν καλύπτει τη ρωσική επικράτεια, η επιβράδυνση δεν επηρέασε τις ουκρανικές επιθέσεις πέρα από τα σύνορα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Ρωσίας, όμως προκάλεσε σοβαρό πλήγμα στα ευάλωτα στρατεύματα της πρώτης γραμμής.

Ο Βολόντιμιρ Ζελένσκι επισήμανε επίσης ότι περιορίστηκε η δυνατότητα της Ουκρανίας να καταρρίπτει τα αεριωθούμενα drones που απειλούν μεγάλες πόλεις, μεταξύ αυτών και το Κίεβο. Τα συστήματα αναχαίτισης που χρησιμοποιούν το Starshield χρειάζεται να κινούνται με μεγαλύτερη ταχύτητα από τα ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Οι δηλώσεις Τραμπ και οι θέσεις της κυβέρνησης των ΗΠΑ

Οι αλλαγές στην υπηρεσία σημειώθηκαν ενώ οι σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ουκρανία έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, σχεδόν πέντε χρόνια πριν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε δημόσια το Κίεβο ότι ανεβάζει κατακόρυφα την τιμή του ντίζελ για τους Αμερικανούς, εξαιτίας των επιθέσεων σε ρωσικά διυλιστήρια. Ωστόσο, αναλύσεις, όπως αυτή του BBC, σημειώνουν ότι μεγαλύτερη επίδραση στις διεθνείς αγορές είχαν ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν και οι περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.

Στην αρχή, ο Τραμπ απέρριψε το ενδεχόμενο να έχει εμπλακεί. Την περασμένη Παρασκευή είπε στους δημοσιογράφους: «Δεν ξέρω αν ήταν κάποιος, πάντως δεν ήμουν εγώ, και δεν νομίζω ότι ήταν ο Έλον».

Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση και από το υπουργικό συμβούλιο. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, απαντώντας σε δημοσιογράφους στην Ινδία, επανέλαβε για τρίτη φορά μέσα σε τέσσερις ημέρες: «Αυτό που μπορώ να σας πω με βεβαιότητα είναι ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ή οποιοσδήποτε άλλος στο σύστημά μας δεν ζήτησε ποτέ να γίνουν αλλαγές σε αυτό το σύστημα. Ο Πρόεδρος δεν έχει καμία σχέση με τις αποφάσεις που λαμβάνονται από τη Starlink, τη Starshield και τον κ. Μασκ. Αυτή είναι μια ιδιωτική εταιρεία. Ο Πρόεδρος δεν διευθύνει αυτήν την εταιρεία και δεν μπορεί να της δώσει οδηγίες να κάνει οτιδήποτε».

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ απέρριψε επίσης την ύπαρξη αμερικανικής ανάμειξης στην απόφαση για το Starshield, αφήνοντας παράλληλα αιχμές σχετικά με τους όρους χρήσης της υπηρεσίας.

«Δεν έχουμε αποσύρει τίποτα. Υπάρχουν όροι παροχής υπηρεσιών που τελικά πρέπει να τηρούνται. Η Starlink έχει την επιλογή να λάβει αυτές τις αποφάσεις», δήλωσε.

Την Πέμπτη, πάντως, η Wall Street Journal μετέδωσε, επικαλούμενη αξιωματούχους από τις ΗΠΑ και την Ουκρανία, ότι ο Τραμπ τηλεφώνησε στον Μασκ και του ζήτησε να καταργήσει τους περιορισμούς.

Λίγο αργότερα, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η υπηρεσία λειτουργούσε ξανά χωρίς περιορισμούς, χωρίς ωστόσο να επιβεβαιώσει ότι είχε προηγηθεί η τηλεφωνική επικοινωνία.

«Ξέρετε, είτε τηλεφώνησα εγώ είτε τηλεφώνησε κάποιος άλλος, δεν έχει καμία σημασία. Υποθέτω ότι το ουσιαστικό είναι πως το επανέφερε», ανέφερε.

Σε αντίθεση με όσα είπε ο Τραμπ, ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε ανώνυμα στο Associated Press ότι στο πεδίο η κατάσταση δεν έχει αλλάξει. Το όριο ταχύτητας εξακολουθούσε να είναι καθηλωμένο στα 160 χλμ./ώρα, ενώ το Κίεβο δεν είχε λάβει επίσημη εξήγηση.

Την ίδια ώρα, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τζον Κόρνιν αμφισβήτησε ότι ο Μασκ θα προχωρούσε σε μια τέτοια ενέργεια «χωρίς τουλάχιστον τη συναίνεση του Λευκού Οίκου». Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, από την πλευρά του, υπερασπίστηκε τον δισεκατομμυριούχο.

«Νομίζω ότι θεμελιωδώς, ο Έλον Μασκ διευθύνει μια ιδιωτική εταιρεία. Και θεωρώ απόλυτα κατανοητό ότι δεν θέλει να βρεθεί στη μέση ενός πολέμου μεταξύ δύο κρατικών δρώντων χωρίς η κυβέρνηση των ΗΠΑ να τον κατευθύνει ουσιαστικά για το τι πρέπει να κάνει. Επομένως, δεν νομίζω ότι το θέμα είναι ο Έλον. Νομίζω ότι το θέμα είναι θεμελιωδώς ποια θα είναι η πολιτική της Αμερικής στην Ουκρανία και τη Ρωσία».

Η θέση του Μασκ και οι κατηγορίες του Ζελένσκι

Παρότι ο Έλον Μασκ έχει ταχθεί υπέρ των εκκλήσεων του Τραμπ να αντικατασταθεί ο Ζελένσκι και έχει επικρίνει με ιδιαίτερη σφοδρότητα τον Ουκρανό πρόεδρο, έσπευσε να αποδώσει την ευθύνη στην κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Σε ανάρτηση που έκανε την περασμένη εβδομάδα στο X, είπε πως τα συστήματα «ανήκουν και ελέγχονται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ» και συμπλήρωσε: «Οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή τη χρήση αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, σε τελευταία ανάλυση, από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ».

Η WSJ, ωστόσο, ανέφερε ότι ο ίδιος είχε δώσει την εντολή να μειωθεί η ταχύτητα του Starshield, παρά τις διαψεύσεις του Μασκ. Οι πηγές της διαφωνούσαν μόνο για το αν η απόφαση ελήφθη σε συνεννόηση με τον Τραμπ.

Αρχικά, ο Βολόντιμιρ Ζελένσκι απέδωσε την ευθύνη στη «SpaceX και τις ΗΠΑ» και προειδοποίησε πως η απόφαση «θα φέρει πολλές ανθρώπινες απώλειες – φυσικά, άνθρωποι θα πεθάνουν».

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας ανέφερε πως αντίστοιχοι περιορισμοί δεν είχαν επιβληθεί στα τερματικά Starshield που βρίσκονται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως πρόσθεσε, «Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια σχεδιασμένη επιχείρηση».

«Ήταν ένα μήνυμα από την αμερικανική κυβέρνηση για τον περιορισμό της ταχύτητας. Και τεχνικά, το έκανε η SpaceX», είπε.

Ο Ζελένσκι επισήμανε πως η ταχύτητα του Starshield δεν έχει επανέλθει πλήρως και εξέφρασε την προσδοκία ότι τις επόμενες ημέρες θα έχει απευθείας συνομιλίες με τον Μάρκο Ρούμπιο.

Καμπή για την εξέλιξη του πολέμου;

Η διαταραχή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Ουκρανίας δεν ανέτρεψε συνολικά την εικόνα στο μέτωπο, το οποίο στην ανατολική Ουκρανία παραμένει στάσιμο τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, στο Κίεβο και στις δυτικές πρωτεύουσες η ανησυχία έχει ενταθεί σημαντικά.

Στην Ουκρανία υπάρχει φόβος ότι το περιστατικό με το Starshield προμηνύει ευρύτερη υποχώρηση της αμερικανικής υποστήριξης, η οποία περιλαμβάνει και την παροχή κρίσιμων στρατιωτικών πληροφοριών.

Το κλίμα ανησυχίας ενισχύεται από τις πρόσφατες κινήσεις του Τραμπ που ευνοούν τη Ρωσία, μεταξύ των οποίων η συμφωνία για αγορά ρωσικού ντίζελ και ο αποκλεισμός της Μόσχας από το νέο πακέτο κυρώσεων του Κογκρέσου.

Την ίδια ώρα, οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, συζητούν με τη Μόσχα πιθανές επικερδείς επιχειρηματικές συμφωνίες στο πλαίσιο μιας διευθέτησης. Έτσι, στο Κίεβο μεγαλώνει ο φόβος ότι η κυβέρνηση Τραμπ μετακινείται σταδιακά προς τις ρωσικές θέσεις, επιδιώκοντας να τηρήσει την υπόσχεση του Αμερικανού προέδρου για γρήγορο τερματισμό του πολέμου.