Black Hawk: Τα πρώτα πέντε αναμένονται στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 2027 – Πώς θα αντικατασταθούν τα Huey

Η βαριά προσγείωση ενός Huey στην Κάλυμνο φέρνει ξανά στο επίκεντρο την ανανέωση των ελικοπτέρων γενικής χρήσης της Αεροπορίας Στρατού. Τα Black Hawk που προμηθεύεται η Ελλάδα θα αναλάβουν σταδιακά τις αποστολές των UH-1H, μεταφέροντας προσωπικό και υλικά και υποστηρίζοντας δυνάμεις τόσο στην ηπειρωτική χώρα όσο και στα νησιά. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αλλαγή στον συγκεκριμένο στόλο εδώ και δεκαετίες.

Όπως αναφέρει το OnAlert βάσει των τελευταίων πληροφοριών, η παραλαβή των πρώτων πέντε UH-60M Black Hawk, από τα συνολικά 35 νέα ελικόπτερα, τοποθετείται τον Ιούνιο του 2027.

Η μετάβαση δεν αφορά μόνο τα ελικόπτερα, αλλά και την εκπαίδευση των πληρωμάτων, την τεχνική υποστήριξη και τις εγκαταστάσεις για τη φιλοξενία του νέου στόλου. Αφορμή για να ανοίξει ξανά η σχετική συζήτηση στάθηκε η βαριά προσγείωση Huey, χθες Πέμπτη (22.10.2026), στο ελικοδρόμιο της ΔΑΝ Καλύμνου.

Τα αίτια του περιστατικού εξετάζονται και είναι νωρίς να αποδοθεί οποιαδήποτε σχέση με την ηλικία του συγκεκριμένου ελικοπτέρου. Παρ’ όλα αυτά, η ανάγκη να αντικατασταθεί ο τύπος έχει ήδη ενταχθεί στον σχεδιασμό των εξοπλισμών.

Από τα Huey στα Black Hawk

Για 57 χρόνια τα UH-1H αποτέλεσαν κομμάτι της καθημερινής δράσης της Αεροπορίας Στρατού, με τις Ένοπλες Δυνάμεις να παραλαμβάνουν τα πρώτα το 1969. Στη μακρά πορεία τους περιλαμβάνονταν μεταφορές στρατιωτών, υποστήριξη απομακρυσμένων φρουρών, ασκήσεις και αποστολές επιτήρησης. Η παραμονή τους σε υπηρεσία βασίστηκε στην πείρα των χειριστών και στη διαρκή δουλειά των τεχνικών.

Η μετάβαση στα Black Hawk θα πραγματοποιηθεί σταδιακά, με τις παραλαβές να πρέπει να συμβαδίζουν τόσο με την πιστοποίηση του προσωπικού όσο και με την εξασφάλιση υποστήριξης για κάθε νέο ελικόπτερο. Η άφιξη των πρώτων πέντε δεν συνεπάγεται ότι θα αποσυρθούν αμέσως όλα τα Huey ή ότι ολόκληρος ο νέος στόλος θα τεθεί αμέσως σε επιχειρησιακή χρήση.

Βασικός στόχος είναι η Αεροπορία Στρατού να περάσει στον νέο τύπο χωρίς να διακοπούν οι αποστολές της. Η απρόσκοπτη συνέχιση των μεταφορών έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τις Ένοπλες Δυνάμεις, που καλύπτουν καθημερινά μεγάλες αποστάσεις και στηρίζουν φρουρές στα νησιά.

Το εύρος των αποστολών αναδεικνύει τη σημασία της αλλαγής. Για τη μεταφορά μιας ομάδας σε νησί, το ελικόπτερο χρειάζεται να επικοινωνεί με την επίγεια δύναμη, να προσεγγίζει με ακρίβεια και να επιστρέφει με ασφάλεια. Σε συνθήκες έντασης, οι απαιτήσεις αυξάνονται: πρέπει να συνυπολογίζονται η απειλή, ο περιορισμός του χρόνου έκθεσης και ο συντονισμός περισσότερων μέσων.

Η διακρατική συμφωνία με τις ΗΠΑ για την προμήθεια 35 UH-60M αποτελεί το θεμέλιο της μετάβασης. Τον Απρίλιο του 2024 υπογράφηκε η επιστολή προσφοράς και αποδοχής και στη συνέχεια ανατέθηκε στη Sikorsky η σχετική σύμβαση. Πλέον ζητούμενο είναι τα ελικόπτερα της προμήθειας να μετατραπούν σε επιχειρησιακά διαθέσιμη δύναμη.

Δύο κινητήρες και ψηφιακό πιλοτήριο στο UH-60M

Το UH-60M είναι ελικόπτερο πολλαπλών ρόλων με δύο κινητήρες T700-GE-701D και σύγχρονο σύστημα στροφείου. Σε διαμόρφωση μεταφοράς μπορεί να μεταφέρει 11 στρατιώτες, εκτός από το πλήρωμα. Η κατασκευάστρια δίνει ταχύτητα πλεύσης περίπου 151 κόμβων, ή 280 χιλιομέτρων την ώρα, υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες αναφοράς.

Οι επιδόσεις στην πράξη διαφοροποιούνται ανάλογα με το βάρος, τα καύσιμα, τη θερμοκρασία, το υψόμετρο και τον εξοπλισμό. Επομένως, η δυνατότητα μεταφοράς μιας ομάδας δεν εγγυάται ότι οποιοσδήποτε συνδυασμός φορτίου και προσωπικού μπορεί να καλύψει κάθε απόσταση. Καθοριστικό στοιχείο παραμένει ο σχεδιασμός της πτήσης, ειδικά το καλοκαίρι και σε περιοχές με δύσκολο ανάγλυφο.

Οι πληροφορίες για την πτήση και τη λειτουργία των συστημάτων προβάλλονται στις οθόνες πολλαπλών λειτουργιών του πιλοτηρίου. Οι χειριστές που έρχονται από τα Huey θα χρειαστεί να εξοικειωθούν με διαφορετική διαχείριση των δεδομένων, συνεργασία μεταξύ των μελών του πληρώματος και αντιμετώπιση εκτάκτων περιστατικών. Η αξιοποίηση της τεχνολογίας προϋποθέτει συστηματική εξάσκηση και πιστή τήρηση των διαδικασιών.

Τα συστήματα επικοινωνίας των ελληνικών Black Hawk

Τα διαθέσιμα στοιχεία για τον εξοπλισμό που προβλέπεται για τα ελληνικά ελικόπτερα καταδεικνύουν πόσο διαφορετικό είναι το περιβάλλον σε σχέση με τα Huey. Η LOA προβλέπει δύο ασυρμάτους πολλαπλών συχνοτήτων AN/ARC-231 σε κάθε ελικόπτερο, οι οποίοι υποστηρίζουν δορυφορικές επικοινωνίες SATCOM.

Η δυνατότητα αυτή προσφέρει περισσότερους τρόπους επικοινωνίας όταν η απόσταση ή το ανάγλυφο εμποδίζουν την απευθείας επαφή. Στον προβλεπόμενο εξοπλισμό περιλαμβάνονται ακόμη δύο τακτικοί ασύρματοι AN/ARC-201D VHF-FM για επικοινωνία και συντονισμό με τις δυνάμεις που υποστηρίζονται από το ελικόπτερο. Προβλέπονται επίσης αναμεταδότης αναγνώρισης AN/APX-123/A με Mode 5 και ψηφιακό σύστημα ενδοεπικοινωνίας.

Το πλήρωμα αποκτά, επομένως, σύγχρονα μέσα επικοινωνίας για να συντονίζεται τόσο στο εσωτερικό του ελικοπτέρου όσο και με άλλες φίλιες δυνάμεις. Η επικοινωνία είναι κρίσιμη για τις αποστολές στον ελληνικό χώρο, όπου τα βουνά και η διασπορά μονάδων στα νησιά ενδέχεται να δυσχεράνουν τη σύνδεση.

Οι περισσότερες διαθέσιμες επιλογές αυξάνουν την ευελιξία του πληρώματος, αλλά δεν υποκαθιστούν τον σχεδιασμό των συχνοτήτων, την εφαρμογή διαδικασιών και την προστασία των επικοινωνιών. Στον εξοπλισμό προβλέπεται ακόμη πομπός έκτακτης ανάγκης EBC-302, που εκπέμπει στα 121,5 και 243 MHz και βοηθά στον εντοπισμό σε περίπτωση ανάγκης.

Πλοήγηση των Black Hawk πάνω από θάλασσα και ορεινές περιοχές

Σημαντικό μέρος του εξοπλισμού αφορά τη ναυτιλία. Για τα ελληνικά UH-60M έχει προβλεφθεί το ολοκληρωμένο σύστημα H-764GU, που συνδυάζει αδρανειακή και δορυφορική πλοήγηση. Η χρήση διαφορετικών πηγών δεδομένων επιτρέπει στο πλήρωμα να παρακολουθεί τη θέση και την πορεία του ελικοπτέρου. Η δυνατότητα αυτή είναι χρήσιμη σε πτήσεις πάνω από θάλασσα, σε περιοχές με λίγα οπτικά σημεία αναφοράς, αλλά και σε δύσκολο ανάγλυφο.

Στον εξοπλισμό περιλαμβάνονται ακόμη VOR/ILS, ADF και TACAN, μαζί με το ραδιοϋψόμετρο AN/APN-209. Το ραδιοϋψόμετρο δείχνει το ύψος του ελικοπτέρου πάνω από την επιφάνεια του εδάφους ή της θάλασσας, πληροφορία ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση της πτήσης. Τα συστήματα αυτά, σε συνδυασμό με το ψηφιακό πιλοτήριο του UH-60M, προσφέρουν στους χειριστές περισσότερα δεδομένα. Για την αξιοποίησή τους απαιτούνται εκπαίδευση και εξοικείωση με τις διαδικασίες του νέου τύπου.

Τα συστήματα αυτοπροστασίας που προβλέπονται για τα Black Hawk

Ο εξοπλισμός των Black Hawk περιλαμβάνει συστήματα και σχετικές προβλέψεις για την αυτοπροστασία τους.

Στη λίστα βρίσκονται το AN/AVR-2B(V), που προειδοποιεί για ακτινοβόληση λέιζερ, και το τρίτης γενιάς AN/AAR-57(V)3 CMWS, το οποίο ειδοποιεί για επερχόμενους πυραύλους. Αναφέρεται επίσης το Upturned Exhaust System, μια διάταξη εξαγωγής καυσαερίων που συμβάλλει στον περιορισμό του υπέρυθρου ίχνους. Στόχος είναι να μειωθεί η έκθεση του ελικοπτέρου σε αισθητήρες που εντοπίζουν τη θερμότητα των κινητήρων.

Ωστόσο, πρέπει να διαχωριστεί τι προβλέπεται από όσα περιλαμβάνει η τελική διαμόρφωση. Για τα AN/ALQ-144A(V)1 και τα συστήματα προειδοποίησης ραντάρ της σειράς AN/APR-39, το έγγραφο αναγράφει «provisions». Αυτό δηλώνει πρόβλεψη για εγκατάσταση και δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι τα συγκεκριμένα συστήματα θα παραδοθούν ήδη τοποθετημένα.

Η αξία των συστημάτων προειδοποίησης έγκειται στο περιθώριο αντίδρασης που παρέχουν στο πλήρωμα. Η ενημέρωση για μια απειλή βοηθά τους χειριστές να ενεργήσουν και εντάσσεται στη συνολική αντιμετώπισή της, ανάλογα με τον εγκατεστημένο εξοπλισμό και τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Κανένα σύστημα, πάντως, δεν μπορεί από μόνο του να εγγυηθεί προστασία σε κάθε επιχειρησιακό περιβάλλον.

Η τελική διαμόρφωση των μέσων αυτοπροστασίας έχει, συνεπώς, ιδιαίτερη βαρύτητα και χρειάζεται συνολική αξιολόγηση μαζί με την εκπαίδευση, τις τακτικές πτήσης και την υποστήριξη. Οι υποδομές που προβλέπουν εγκατάσταση μπορούν να αξιοποιηθούν για μελλοντικές παρεμβάσεις. Η επιχειρησιακή δυνατότητα, όμως, καθορίζεται από τον εξοπλισμό που έχει παραδοθεί, εγκατασταθεί και πιστοποιηθεί.

Τέσσερα Black Hawk προορίζονται για ειδικές επιχειρήσεις

Από τα 35 ελικόπτερα Black Hawk, τέσσερα θα καλύψουν τις ανάγκες της Μονάδας Αεροπορικών Ειδικών Επιχειρήσεων και της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου. Ο εξοπλισμός που προβλέπεται για αυτά αντανακλά τις ιδιαίτερες απαιτήσεις των συγκεκριμένων αποστολών.

Για τα ελικόπτερα γενικής χρήσης προβλέπεται να αξιοποιηθούν πολυβόλα M-60 από τα υπάρχοντα αποθέματα των Huey. Στα τέσσερα ελικόπτερα ειδικών επιχειρήσεων αντιστοιχούν συνολικά 16 συστήματα M134D-H Minigun. Η λίστα περιλαμβάνει επίσης οκτώ συστήματα FRIES για ταχεία καταρρίχηση και ανάκτηση προσωπικού, οκτώ εξωτερικά βαρούλκα διάσωσης και τέσσερις συλλογές CASEVAC για τη διακομιδή τραυματιών.

Οι αναφερόμενοι αριθμοί αφορούν το σύνολο του πακέτου και όχι τον εξοπλισμό που θα έχει ταυτόχρονα κάθε ελικόπτερο. Με αυτές τις δυνατότητες μπορούν να υποστηρίζονται ομάδες σε θέσεις όπου η προσγείωση είναι δύσκολη ή αδύνατη, καθώς και να απομακρύνεται προσωπικό όταν το επιβάλλουν οι συνθήκες.

Το βαρούλκο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε δύσβατα σημεία ή όταν το έδαφος δεν επιτρέπει ασφαλή προσγείωση. Παράλληλα, οι συλλογές CASEVAC δίνουν τη δυνατότητα διαμόρφωσης του ελικοπτέρου για μεταφορά τραυματιών. Ο όρος αφορά τη διακομιδή και δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε ελικόπτερο θα έχει μόνιμη διαμόρφωση πλήρους εναέριας μονάδας εντατικής θεραπείας.

Η σημασία των ελικοπτέρων του Στρατού Ξηράς στο Αιγαίο

Η γεωγραφία καθιστά την αεροκίνηση ιδιαίτερα σημαντική. Οι αποστάσεις μεταξύ των νησιών, η περιορισμένη οδική πρόσβαση σε ορισμένες περιοχές και η ανάγκη μεταφοράς ενισχύσεων αναδεικνύουν τα ελικόπτερα σε βασικό μέσο του Στρατού Ξηράς. Η ταχεία μεταφορά προσωπικού αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν οι δυνάμεις πρέπει να φτάσουν συγκροτημένες και να αναλάβουν αμέσως αποστολή.

Τα Black Hawk μπορούν να μεταφέρουν εφεδρείες, να αναπτύσσουν μικρές μονάδες και να μετακινούν υλικά σε περιοχές με δύσκολη πρόσβαση. Η αξιοποίησή τους σε επιχειρήσεις θα κριθεί από τη διαθεσιμότητά τους, τα σημεία όπου θα σταθμεύουν και τις αποφάσεις της διοίκησης. Η μόνιμη έδρα του στόλου δεν θα είναι απαραίτητα και η αφετηρία κάθε αποστολής.

Η άφιξή τους επιτρέπει, παράλληλα, να μοιραστούν αποτελεσματικότερα οι αποστολές μεταξύ των μεταφορικών ελικοπτέρων. Τα Chinook παραμένουν σημαντικά για τις μεταφορές μεγάλου φορτίου, ενώ τα NH90 καλύπτουν τακτικές μεταφορές και ειδικές αποστολές με τις δικές τους δυνατότητες. Με τα UH-60M προστίθενται εναλλακτικές, ώστε το μέσο να επιλέγεται με βάση τις ανάγκες κάθε αποστολής.

Η επιτυχία αυτού του σχεδιασμού προϋποθέτει κοινή εκπαίδευση με τις μονάδες που θα μεταφέρονται. Στην προετοιμασία περιλαμβάνονται η επιβίβαση, η ασφαλής πρόσδεση του εξοπλισμού, η αποβίβαση και η επικοινωνία με το πλήρωμα. Καθοριστική για την αποτελεσματικότητα μιας αεροκίνητης δύναμης είναι η συνεργασία ανάμεσα στο ελικόπτερο και το προσωπικό που υποστηρίζει.

Εκπαίδευση και υποδομές για την παραλαβή των ελικοπτέρων

Όπως έχει αναφέρει το OnAlert, η εκπαίδευση του προσωπικού έχει ήδη ξεκινήσει στις ΗΠΑ. Σε δημοσίευμα τον περασμένο Αύγουστο είχε καταγραφεί η επιστροφή του πρώτου πυρήνα τεχνικών, καθώς και η εκπαίδευση των έξι πρώτων χειριστών, εκπαιδευτών και δοκιμαστών. Την ίδια ώρα, για το Σέδες προβλέπονται υπόστεγα, χώροι συντήρησης και εγκαταστάσεις υποστήριξης. Το πότε θα είναι έτοιμες οι υποδομές θα επηρεάσει τον ρυθμό ένταξης των νέων ελικοπτέρων.

Το πρώτο εκπαιδευτικό σχέδιο προβλέπει τη συγκρότηση πυρήνα 40 στελεχών, χειριστών και τεχνικών, με αποστολή να μεταφέρουν την τεχνογνωσία στην Ελλάδα. Στη συνέχεια, θα μπορεί να εκπαιδευτεί σταδιακά ευρύτερο προσωπικό. Η ανάδειξη Ελλήνων εκπαιδευτών διασφαλίζει τη συνέχεια, επιτρέπει την προσαρμογή της κατάρτισης στις εθνικές ανάγκες και μειώνει την ανάγκη να μεταβαίνει κάθε νέα σειρά στο εξωτερικό.

Στο Σέδες, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει κατάλληλους χώρους στέγασης και συντήρησης για τον νέο τύπο, ιδίως μετά τις αλλαγές που έφεραν οι πλημμύρες στο Στεφανοβίκειο. Οι εγκαταστάσεις οφείλουν να καλύπτουν την καθημερινή λειτουργία, αλλά και να επιτρέπουν τη συνέχιση των εργασιών όταν οι συνθήκες είναι δυσμενείς. Η προστασία του εξοπλισμού συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας.

Η παραλαβή σε στάδια επιτρέπει την προσαρμογή, αλλά συνεπάγεται και μια μεταβατική περίοδο κατά την οποία θα υποστηρίζονται ταυτόχρονα παλιά και νέα ελικόπτερα. Η Αεροπορία Στρατού θα χρειαστεί να κατανείμει προσεκτικά το προσωπικό και τους διαθέσιμους πόρους. Η πείρα των στελεχών που πετούν με Huey εξακολουθεί να έχει αξία και, με κατάλληλη εκπαίδευση και αξιολόγηση, μπορεί να αξιοποιηθεί στον νέο στόλο.

Η ένταξη των ελικοπτέρων θα προχωρήσει στην πράξη μέσα από διαδοχικά βήματα. Αρχικά θα γίνει η παραλαβή και ο έλεγχος του υλικού· έπειτα, περισσότερα πληρώματα θα εξοικειωθούν με τον τύπο και θα εκπαιδευτούν στις αποστολές που θα αναλάβει η μονάδα.

Κατόπιν, η επιχειρησιακή χρήση θα διευρυνθεί όσο προοδεύει η εκπαίδευση του προσωπικού και εξασφαλίζεται επαρκής υποστήριξη. Η αλληλουχία αυτών των σταδίων δείχνει τη σημασία της ημερομηνίας άφιξης, η οποία ωστόσο δεν σηματοδοτεί την ολοκλήρωση της προσπάθειας.

Η διαθεσιμότητα των ελικοπτέρων πρέπει επίσης να αξιολογείται μακροπρόθεσμα. Μέρος του στόλου θα βρίσκεται σε τακτική συντήρηση, άλλα μέσα θα χρησιμοποιούνται για εκπαίδευση και τα υπόλοιπα θα καλύπτουν επιχειρησιακές ανάγκες. Επιδίωξη είναι να παραμένουν σταθερά διαθέσιμα αρκετά ελικόπτερα και εκπαιδευμένα πληρώματα, ώστε μια έκτακτη ανάγκη να μην ανατρέπει τη λειτουργία ολόκληρου του στόλου.

Το συμβάν στην Κάλυμνο αναδεικνύει πόσο αναγκαία είναι η ανανέωση. Το πρόγραμμα των Black Hawk είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα και καλείται να καλύψει τη διαχρονική ανάγκη για σύγχρονα ελικόπτερα, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφαλή συνέχιση των αποστολών.

Επόμενος κομβικός σταθμός είναι πλέον ο Ιούνιος του 2027. Η άφιξη των πέντε πρώτων Black Hawk σηματοδοτεί την έναρξη της μετάβασης από τα Huey σε έναν σύγχρονο στόλο, ο οποίος θα μπορεί να ανταποκρίνεται σταθερά στις καθημερινές και επιχειρησιακές ανάγκες του Στρατού Ξηράς.