Ύπνος: Πόσες ώρες χρειάζεται να κοιμόμαστε για να μειώσουμε τον κίνδυνο άνοιας, σύμφωνα με μελέτη

Πόσες ώρες ύπνου χρειαζόμαστε κάθε βράδυ και πώς συνδέεται η διάρκειά του με τον κίνδυνο άνοιας; Επιστημονική ανάλυση εξέτασε τη σχέση της άνοιας με τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα και την καθιστική ζωή. Τα ευρήματα ανέδειξαν τις 7 έως 8 ώρες νυχτερινού ύπνου ως τη διάρκεια που συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο, ενώ τόσο ο λιγότερος όσο και ο περισσότερος ύπνος συσχετίστηκαν με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης της νόσου.

Η έλλειψη ύπνου αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας κατά 18% και ο υπερβολικός ύπνος κατά 28%: Ποια είναι η ιδανική διάρκεια, σύμφωνα με ειδικούς

Η ανεπαρκής ποιοτική ξεκούραση έχει συσχετιστεί επί μακρόν με μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας. Νέα επιστημονική έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PLOS One, εξετάζει περαιτέρω το ζήτημα και προσδιορίζει πόσος νυχτερινός ύπνος θεωρείται ιδανικός για να περιοριστεί η πιθανότητα άνοιας σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Τα συμπεράσματα της έρευνας

Ερευνητές του Πανεπιστημίου York στον Καναδά ανέλυσαν στατιστικά δεδομένα από 69 παλαιότερες μελέτες, προκειμένου να διερευνήσουν πώς συνδέεται η άνοια με τρεις βασικές παραμέτρους:

• Την άσκηση και τη σωματική δραστηριότητα
• Τις ώρες καθιστικής συμπεριφοράς
• Τη διάρκεια του ύπνου

Οι συγκεκριμένοι παράγοντες είναι σε μεγάλο βαθμό υπό τον έλεγχό μας. Η επεξεργασία των στοιχείων έδειξε πως 7 έως 8 ώρες ύπνου ανά νύχτα είναι το ιδανικό εύρος για να μειωθεί ο κίνδυνος άνοιας.

Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι:

• Ύπνος μικρότερης διάρκειας από 7 ώρες κάθε βράδυ συσχετίστηκε με 18% υψηλότερο κίνδυνο άνοιας.
• Όταν ο νυχτερινός ύπνος ξεπερνούσε τις 8 ώρες, ο κίνδυνος ήταν αυξημένος κατά 28%.

Τα συγκεκριμένα ευρήματα συμφωνούν με παλαιότερες έρευνες, σύμφωνα με τις οποίες οι πολλές ώρες ύπνου μπορεί να βλάψουν την υγεία όσο και η έλλειψή του. Αν θέλετε να θέσετε έναν καθημερινό στόχο, το εύρος των 7 έως 8 ωρών αποτελεί την καλύτερη επιλογή.

Καθιστική καθημερινότητα και λίγη άσκηση επιβαρύνουν τον κίνδυνο

Παράλληλα, οι επιστήμονες εντόπισαν ότι:

• Η καθιστική ζωή για μεγάλο διάστημα, δηλαδή πάνω από 8 ώρες ημερησίως
• Η ανεπαρκής άσκηση, κάτω από 150 λεπτά την εβδομάδα

σχετίζονται επίσης με αισθητά μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας.

«Η τακτική σωματική δραστηριότητα, ο λιγότερος χρόνος καθιστικής ζωής και ο κατάλληλος νυχτερινός ύπνος (7 έως 8 ώρες) σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο άνοιας και αποτελούν τροποποιήσιμους παράγοντες για την πρόληψη ή την καθυστέρηση της νόσου», αναφέρουν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη μελέτη τους.

Τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση, όχι απαραίτητα αιτία

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι η ανασκόπηση εντοπίζει συσχετίσεις, χωρίς να τεκμηριώνει άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Συχνά είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς τις δύο έννοιες. Ενδεικτικά, ορισμένες έρευνες υποστηρίζουν ότι ο υπερβολικός ύπνος μπορεί να αποτελεί πρώιμη ένδειξη πως η νόσος Αλτσχάιμερ έχει ήδη αρχίσει, και όχι κατ’ ανάγκη την αιτία της.

Άσκηση, επαρκής ύπνος και λιγότερο καθισιό για την υγεία του εγκεφάλου

Τα δεδομένα για την κίνηση και τους πιθανούς κινδύνους της πολύωρης καθιστικής ζωής, η οποία έχει επίσης συνδεθεί με επιπτώσεις στον εγκέφαλο, συμπληρώνουν την εικόνα. Ο καλός ύπνος, η τακτική σωματική δραστηριότητα και ο λιγότερος χρόνος σε καθιστή θέση φαίνεται να αποτελούν σημαντικές συνήθειες για τη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας.

Οι ερευνητές δεν πραγματοποίησαν δικές τους κλινικές δοκιμές, επισημαίνουν όμως τα πολλαπλά οφέλη που έχουν η άσκηση, η συχνή κίνηση και ο ποιοτικός ύπνος:

• Συμβάλλουν στη διατήρηση της ενεργής κυκλοφορίας του αίματος στον εγκέφαλο
• Βοηθούν να απομακρύνονται τα τοξικά κατάλοιπα από τους νευρώνες
• Προστατεύουν και άλλα ζωτικά όργανα που συνδέονται με τον εγκέφαλο, όπως η καρδιά

Γιατί η πρόληψη είναι καθοριστική για την άνοια

Δεν υπάρχει ακόμη οριστική θεραπεία για την άνοια και τα περιστατικά εκτιμάται ότι θα συνεχίσουν να αυξάνονται τα επόμενα χρόνια. Γι’ αυτό οι ειδικοί δίνουν ιδιαίτερη έμφαση σε πρακτικές που μπορούν να υιοθετήσουν οι άνθρωποι, ώστε να μειώσουν εξαρχής την πιθανότητα εμφάνισης ασθενειών όπως το Αλτσχάιμερ.

Εκτιμάται ότι η αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής θα μπορούσε να αποτρέψει περίπου τα μισά περιστατικά άνοιας. «Συνδυαστικά, ένα προφίλ υγιεινών συνηθειών κίνησης μπορεί να προάγει αγγειακές, νευροτροφικές και αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις, οι οποίες συνολικά υποστηρίζουν την υγεία του εγκεφάλου και ενδέχεται να καθυστερήσουν την έναρξη ή την εξέλιξη της άνοιας», σημειώνουν οι ερευνητές.

Τα βασικά δεδομένα της έρευνας

Η μελέτη ξεχωρίζει, μεταξύ άλλων, για το μεγάλο μέγεθος του δείγματός της, καθώς περιλαμβάνει σχεδόν 4,5 εκατομμύρια άτομα.

Αξιοσημείωτο είναι ακόμη ότι η ανάλυση περιέλαβε συμμετέχοντες από την ηλικία των 35 ετών, δηλαδή με αφετηρία πολύ νωρίτερα σε σχέση με πολλές άλλες έρευνες για την άνοια. Σε όλες τις μελέτες που εξετάστηκαν, οι συμμετέχοντες δεν είχαν αρχικά συμπτώματα άνοιας και παρακολουθήθηκαν στη συνέχεια, ώστε να αξιολογηθεί αν εμφάνισαν τη νόσο με την πάροδο του χρόνου.

Περιορισμοί και επόμενες μελέτες για την καθιστική ζωή

Υπάρχουν, πάντως, και περιορισμοί. Οι μελέτες που συμπεριλήφθηκαν παρουσίαζαν σημαντικές διαφορές στον τρόπο συλλογής και διασταύρωσης των δεδομένων, ενώ για κάποιες συμπεριφορές υπήρχαν περισσότερες πληροφορίες από ό,τι για άλλες. Ενδεικτικά, μόνο 3 από τις 69 μελέτες εξέτασαν ειδικά τις συνήθειες καθιστικής ζωής.

Οι ερευνητές θεωρούν σημαντικό πεδίο για τις μελλοντικές έρευνες τη συγκέντρωση περισσότερων δεδομένων γύρω από τη σχέση ανάμεσα στον κίνδυνο άνοιας και τις περισσότερες ώρες καθιστικής καθημερινότητας.

«Απαιτούνται μελλοντικές μελέτες σε ενήλικες μέσης ηλικίας με μακροχρόνια παρακολούθηση, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών στις συμπεριφορές κίνησης με την πάροδο του χρόνου, προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα τη σχέση μεταξύ σωματικής δραστηριότητας, καθιστικής συμπεριφοράς και ύπνου με τον κίνδυνο άνοιας», αναφέρουν οι ερευνητές.