Ελλάδα, Ισραήλ και Κύπρος: Άκυρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ενισχύεται η αμυντική συνεργασία

Τη θέση ότι το θαλάσσιο μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης είναι νομικά άκυρο διατύπωσαν Ελλάδα, Ισραήλ και Κύπρος, κατά τη συνάντηση ανώτατων αμυντικών αξιωματούχων τους στην Αθήνα την Πέμπτη. Όπως μεταδίδει η The Jerusalem Post, επικαλούμενη το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας, οι τρεις πλευρές συμφώνησαν επίσης να συγκροτήσουν κοινή ομάδα εργασίας για τις αμυντικές τους βιομηχανίες.

Στην τριμερή συνάντηση συμμετείχαν οι επικεφαλής αμυντικής πολιτικής των τριών υπουργείων και άλλοι ανώτατοι αξιωματούχοι. Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση που εξέδωσε ο εκπρόσωπος του ισραηλινού υπουργείου, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στη διεύρυνση της στρατιωτικής συνεργασίας και στις κοινές προκλήσεις ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι τρεις χώρες χαρακτήρισαν την αμυντική συνεργασία κεντρικό πυλώνα της εταιρικής τους σχέσης, στη βάση της κοινής διακήρυξης που υιοθετήθηκε κατά τη συνάντηση των ηγετών τους στην Ιερουσαλήμ, στις 22 Δεκεμβρίου 2025. Επανέλαβαν επίσης την πρόσκληση των ηγετών προς άλλες χώρες με παρόμοιες αντιλήψεις να συμμετάσχουν στο σχήμα.

Η τριμερής ομάδα εργασίας για την αμυντική βιομηχανία θα επιδιώξει συμπράξεις μεταξύ των βιομηχανιών των τριών χωρών, θα εξετάσει την από κοινού ανάπτυξη και παραγωγή και θα εργαστεί για τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας των στρατευμάτων τους. Στην ατζέντα βρέθηκαν επίσης η περιφερειακή ασφάλεια, η καινοτομία, η προστασία των θαλάσσιων οδών και των κρίσιμων υποδομών, καθώς και η ετοιμότητα για καταστροφές και η πολιτική προστασία.

Η θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Τα τρία υπουργεία ανέφεραν ότι το θαλάσσιο μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης, το οποίο επικυρώθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου, παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών, αγνοεί τους διεθνείς κανόνες για τη θαλάσσια δικαιοδοσία και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για άλλα κράτη.

Εξέφρασαν ακόμη την αντίθεσή τους σε μονομερείς διεκδικήσεις, εξαναγκασμό, απειλές χρήσης βίας και αποσταθεροποιητικές στρατιωτικές ενισχύσεις, αναφέροντας ότι καμία χώρα της περιοχής δεν πρέπει να λειτουργεί ως βάση για ενέργειες που απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια.

Οι τρεις πλευρές επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και υπογράμμισαν την τήρηση του δικαίου της θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στο εθιμικό διεθνές δίκαιο.

Ενεργειακή συνεργασία και κοινές απειλές

Οι αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την ενεργειακή συνεργασία πυλώνα περιφερειακής σταθερότητας και δήλωσαν αντίθετοι σε απόπειρες παρεμπόδισής της κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Τόνισαν επίσης τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της προστασίας των κρίσιμων υποδομών και των οδών ενεργειακού εφοδιασμού για την Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Μεταξύ των κοινών απειλών ανέφεραν την τρομοκρατία, τη διάδοση προηγμένων όπλων και την αποσταθεροποιητική δράση κρατικών και μη κρατικών φορέων στην περιοχή. Συμφώνησαν δε να εντείνουν τον συντονισμό τους απέναντι σε αναδυόμενες απειλές.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η συνεργασία των τριών χωρών εδράζεται σε κοινές δημοκρατικές αξίες και συμπληρωματικά στρατηγικά συμφέροντα και συμβάλλει στην ενίσχυση των δεσμών Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Τα υπουργεία ανέφεραν ότι η συνεργασία, ο διάλογος και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου μπορούν να καταστήσουν την Ανατολική Μεσόγειο περιοχή «ασφάλειας, διασυνδεσιμότητας και βιώσιμης ευημερίας».