Turkish Minute: Η Τουρκία δηλώνει έτοιμη για συμφωνία θαλάσσιων ορίων με την Αίγυπτο

Η Τουρκία δηλώνει έτοιμη να υπογράψει συμφωνία θαλάσσιων ορίων με την Αίγυπτο, υποστηρίζοντας ότι το Κάιρο θα αποκτούσε πάνω από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα επιπλέον θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σύγκριση με μια ενδεχόμενη συμφωνία με την Ελλάδα, όπως γράφει το Turkish Minute, επικαλούμενο το κρατικό TRT Haber. Η εκτίμηση για την έκταση προέρχεται από την τουρκική πλευρά.

Η ανανεωμένη πρόταση διατυπώνεται ενώ βελτιώνονται οι σχέσεις Τουρκίας και Αιγύπτου, αλλά παραμένει η διαφωνία για το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο θαλάσσιων ορίων, το οποίο το Κάιρο θεωρεί ότι παραβιάζει κυριαρχικά του δικαιώματα.

Η Ελλάδα και η Αίγυπτος υπέγραψαν το 2020 συμφωνία μερικής οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, την οποία η Τουρκία απορρίπτει ως άκυρη. Αθήνα και Κάιρο συζητούν τώρα την επέκτασή της προς ανατολάς, στην κατεύθυνση της Κύπρου.

Σε εβδομαδιαία ενημέρωση, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέλαβε ότι είναι έτοιμο να καταλήξει σε συμφωνία με την Αίγυπτο «σύμφωνα με τα αμοιβαία συμφέροντα». Δεν ανακοίνωσε, ωστόσο, ότι διεξάγονται διαπραγματεύσεις ούτε έδωσε χρονοδιάγραμμα.

Η διαφωνία για το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο

Το υπουργείο χαιρέτισε επίσης την έγκριση, στις 20 Οκτωβρίου, του τουρκο-λιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Χαρακτήρισε την ψηφοφορία στήριξη στην προσέγγιση της Άγκυρας για τα θαλάσσια όρια, την οποία περιέγραψε ως βασισμένη στο διεθνές δίκαιο και την ισότητα.

Η Αίγυπτος απέρριψε την επικύρωση από το λιβυκό κοινοβούλιο την περασμένη εβδομάδα. Υποστήριξε ότι το μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης παραβιάζει τα δικαιώματά της στην αποκλειστική οικονομική ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της και δεν έχει νομικές συνέπειες για το Κάιρο.

Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι επανέλαβε τη θέση αυτή σε συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, στην Κωνσταντινούπολη την Παρασκευή, σύμφωνα με την Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών της Αιγύπτου. Όπως ανέφερε η αιγυπτιακή πλευρά, ο Αμπντελάτι απέρριψε ενέργειες βάσει του μνημονίου που συγκρούονται με τα θαλάσσια όρια που έχει δηλώσει η Αίγυπτος. Ο Φιντάν, σύμφωνα με την ίδια πηγή, εξέφρασε κατανόηση για τις ανησυχίες του Καΐρου και στήριξε τη συνέχιση των διαβουλεύσεων.

Η συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης ορίζει θαλάσσιο όριο που οι δύο χώρες επικαλούνται για να στηρίξουν αξιώσεις σχετικά με δικαιώματα έρευνας για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην ανοικτή θάλασσα. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η συμφωνία παραβλέπει τα θαλάσσια δικαιώματα των ελληνικών νησιών, ιδίως της Κρήτης, η οποία βρίσκεται ανάμεσα στις τουρκικές και τις λιβυκές ακτές.

Τη Δευτέρα, η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συντάχθηκαν με την Ελλάδα στην καταδίκη της συμφωνίας. Κοινή δήλωση που παρουσιάστηκε στην έδρα του ΟΗΕ εκπροσώπησε επίσης την Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ίδια ημέρα, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέρριψε τις αντιρρήσεις ως αβάσιμες, λέγοντας μετά από συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου ότι η Τουρκία υπερασπίζεται τα θαλάσσια δικαιώματα και συμφέροντά της.

Η προσέγγιση Άγκυρας και Καΐρου

Η διαφωνία συνεχίζεται παρά τη βελτίωση των σχέσεων των δύο χωρών. Η Τουρκία και η Αίγυπτος αποκατέστησαν τις σχέσεις τους σε επίπεδο πρεσβευτών τον Ιούλιο του 2023, έπειτα από μία δεκαετία έντασης που ακολούθησε την ανατροπή του Αιγύπτιου προέδρου Μοχάμεντ Μόρσι, συμμάχου του Ερντογάν.

Ο Ερντογάν επισκέφθηκε το Κάιρο τον Φεβρουάριο του 2024 και μαζί με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν την εμπορική και διπλωματική συνεργασία. Ο Σίσι ανταπέδωσε την επίσκεψη στην Άγκυρα τον Σεπτέμβριο του 2024. Οι δύο ηγέτες υπέγραψαν 17 συμφωνίες συνεργασίας και έθεσαν ως στόχο την αύξηση του ετήσιου διμερούς εμπορίου στα 15 δισ. δολάρια.

Ιστορικά, οι δύο χώρες στήριζαν αντίπαλες πλευρές στη Λιβύη: η Τουρκία την κυβέρνηση της Τρίπολης και η Αίγυπτος τον ανατολικό διοικητή Χαλίφα Χαφτάρ. Έκτοτε, η Άγκυρα έχει διευρύνει τις επαφές της με το στρατόπεδο του Χαφτάρ, διατηρώντας παράλληλα τη σχέση της με την Τρίπολη.