Προεκλογική εκστρατεία του Σάντσεθ: Την τορπιλίζει το πολύνεκρο δυστύχημα – Πώς αλλάζουν οι συσχετισμοί μετά τη σύγκρουση τρένων

Το σιδηροδρομικό δυστύχημα κοντά στο Τολέδο αποτελεί νέο σοβαρό πλήγμα για τις προεκλογικές επιδιώξεις του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ. Λίγες εβδομάδες πριν από τις πρόωρες εκλογές, η διαχείριση των δημόσιων υποδομών επανέρχεται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Με τουλάχιστον 68 νεκρούς, η τραγωδία πλήττει το βασικό κυβερνητικό αφήγημα περί αποτελεσματικότητας και αναβάθμισης της καθημερινότητας των Ισπανών, ενώ παράλληλα ενισχύει την αντιπολίτευση, σύμφωνα με την ανάλυση του Politico.

Η σύγκρουση των τρένων αναδιαμορφώνει τις πολιτικές ισορροπίες

Οι ακριβείς συνθήκες του δυστυχήματος της Τετάρτης, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους τουλάχιστον 68 άνθρωποι, δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί. Το περιστατικό προστίθεται σε μια άλλη πολύνεκρη σύγκρουση, που είχε σημειωθεί πριν από λιγότερο από έναν χρόνο κοντά στην κωμόπολη Αδαμούθ, στη νότια Ισπανία.

Η προηγούμενη τραγωδία είχε συνδεθεί με ανεπαρκή συντήρηση. Ως αποτέλεσμα, ενισχύθηκε η δυσαρέσκεια των πολιτών τόσο για την κατάσταση των σιδηροδρόμων όσο και για τον τρόπο με τον οποίο η σοσιαλιστική κυβέρνηση διαχειρίζεται συνολικά τις δημόσιες υπηρεσίες.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο σοσιαλιστής ηγέτης Πέδρο Σάντσεθ φαινόταν να ενισχύει τη θέση του έναντι του επικεφαλής του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP), Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο. Καθώς πλησίαζαν οι εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, είχε δώσει έμφαση στην προσωπική του εικόνα, στη στέγαση και στα κοινωνικά ζητήματα.

Η σύγκρουση των τρένων, ωστόσο, διέκοψε την ανοδική πορεία του Σάντσεθ και έφερε ξανά στο προσκήνιο για τους ψηφοφόρους το πώς ανταποκρίνεται η κυβέρνηση στις κρίσεις.

«Η Ισπανία έχει το δικαίωμα να γνωρίζει τι συμβαίνει με τις υποδομές της», είπε την Τετάρτη ο Φεϊχόο. Όπως τόνισε, το δυστύχημα επιβάλλει «άμεση κυβερνητική αλλά και δικαστική έρευνα, με όλα τα διαθέσιμα μέσα και χωρίς καμία παρέμβαση».

Η αντιπολίτευση ακολουθεί στρατηγική δύο ταχυτήτων

Όπως αναφέρει το Politico, οι δημοσκοπήσεις δίνουν στη δεξιά αντιπολίτευση προβάδισμα στην προσπάθεια εξασφάλισης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Τα κόμματα της δεξιάς, πάντως, δεν αντέδρασαν με τον ίδιο τρόπο στην τραγωδία:

Ο επικεφαλής του PP, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, απηύθυνε αρχικά έκκληση για «σύνεση και σεβασμό». Αργότερα, όμως, το κόμμα του σκλήρυνε τη στάση του και ανάρτησε το μήνυμα: «ΩΣ ΕΔΩ».

Το ακροδεξιό Vox επέλεξε εξαρχής επιθετική στάση, προαναγγέλλοντας ότι θα διεκδικήσει νομικές ευθύνες από την κυβέρνηση και κατηγορώντας την για «υποβάθμιση των υποδομών και των θεσμών».

Οι διαφορετικοί τόνοι αντανακλούν και τους στόχους των δύο κομμάτων: το PP προβάλλει αυτοσυγκράτηση, επιδιώκοντας να προσεγγίσει ψηφοφόρους του κέντρου, ενώ το Vox στρέφεται με σφοδρότητα κατά της κυβέρνησης για να συσπειρώσει την ακροδεξιά βάση του.

Παράλληλα, κανένα από τα δύο κόμματα δεν αποκλείει το ενδεχόμενο συμμετοχής σε κυβέρνηση συνεργασίας, εφόσον το αποτέλεσμα των εκλογών το καταστήσει αναγκαίο.

Σε συνομιλία με το Politico, ένας σοσιαλιστής βουλευτής που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας αναγνώρισε ότι η κυβέρνηση Σάντσεθ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με αλλαγή των σχεδιασμών της.

«Το δυστύχημα ανατρέπει αναπόφευκτα την προεκλογική εκστρατεία και καταφέρει σοβαρό πλήγμα στον Σάντσεθ. Αλλάζει την ατζέντα της συζήτησης και είναι φυσικό η αντιπολίτευση να το εκμεταλλευτεί, όπως έκανε και με το δυστύχημα στο Αδαμούθ».

Το σιδηροδρομικό δίκτυο από εθνικό σύμβολο σε πηγή αμφισβήτησης

Το σιδηροδρομικό δυστύχημα κλονίζει την εμπιστοσύνη σε ένα δίκτυο που, όπως επισημαίνει το Politico, επί δεκαετίες συμβόλιζε τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό της Ισπανίας.

Η έλευση των τρένων υψηλής ταχύτητας στην Ισπανία το 1992 άλλαξε την εικόνα που είχαν οι Ισπανοί για τη χώρα τους.

«Ήταν ένα ισχυρό σύμβολο ότι η Ισπανία αναπτυσσόταν, ενσωματωνόταν στην Ευρώπη με σύγχρονη τεχνολογία», δήλωσε στο Politico ο Ισπανός δημοσιογράφος και αναλυτής Ραμόν Γκονθάλεθ Φέριθ.

Ο ίδιος περιγράφει αλλαγή στην πορεία από το 2015 και μετά: «Παρόλο που η οικονομία άρχισε να ανακάμπτει, οι επενδύσεις στις υποδομές μεταφορών έπαψαν να αποτελούν προτεραιότητα».

Κατά τον ίδιο, η παρακμή των σιδηροδρόμων εντάσσεται σε μια ευρύτερη υποβάθμιση δημόσιων αγαθών, τα οποία παλαιότερα λειτουργούσαν υποδειγματικά. Ανάμεσά τους είναι το δίκτυο ηλεκτροδότησης, που υπέστη εκτεταμένο μπλακ άουτ τον Απρίλιο του 2025, καθώς και το σύστημα υγείας.

Μετά το δυστύχημα στο Αδαμούθ τον περασμένο Ιανουάριο, ο Σάντσεθ είχε υποσχεθεί να «αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη» στους σιδηροδρόμους. Οι δημοσκοπήσεις, ωστόσο, δείχνουν ότι η εμπιστοσύνη δεν έχει ανακτηθεί.

Ο Γκονθάλεθ Φέριθ επισημαίνει: «Αυτό το δυστύχημα αποδεικνύει ότι, αν ίσχυε ποτέ πως οι δημόσιες υπηρεσίες λειτουργούν ανεξάρτητα από την πολιτική αναταραχή, πλέον δεν ισχύει».

«Όταν οι κυβερνήσεις παραμελούν τα πράγματα, αυτό που ακολουθεί είναι η υποβάθμιση της ποιότητας και, ορισμένες φορές, η τραγωδία».

Αναφορά σε ανθρώπινο λάθος

Την ίδια ώρα, οι πληροφορίες που έρχονται στο φως για τις συνθήκες της σύγκρουσης επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Την Τετάρτη, ο υπουργός Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε ανέφερε ότι τα αρχικά στοιχεία υποδεικνύουν πως αρμόδιος υπάλληλος του εθνικού κέντρου σιδηροδρομικού ελέγχου στη Μαδρίτη έδωσε «ανεξήγητα» εντολή σε τρένο υψηλής ταχύτητας AVE της Renfe να εισέλθει σε γραμμή όπου είχε ήδη ακινητοποιηθεί συρμός της Iryo.

Μιλώντας από το σημείο της τραγωδίας, ο Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε «απαράδεκτο για μια χώρα όπως η Ισπανία να υφίσταται δύο δυστυχήματα σε τρένα υψηλής ταχύτητας μέσα στον ίδιο χρόνο» και δεσμεύτηκε ότι θα «αναλάβει αποφασιστική δράση», αν επιβεβαιωθεί πως η σύγκρουση οφείλεται σε «συστημικές αποτυχίες».

Έως τον Δεκέμβριο, η κρατική Renfe διέκοψε την πώληση εισιτηρίων για τη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης-Ανδαλουσίας. Η απόφαση αναδεικνύει την έκταση των προβλημάτων σε έναν βασικό σιδηροδρομικό άξονα, από τον οποίο μετακινούνται κάθε χρόνο εκατομμύρια επιβάτες.

Η διαχείριση των επιπτώσεων

Η τραγωδία, σημειώνει το Politico, πλήττει τον Ισπανό πρωθυπουργό σε μια εξαιρετικά ευάλωτη πολιτική στιγμή, καθώς οι πιθανότητές του να διατηρήσει την εξουσία ήταν ήδη περιορισμένες μετά τη διάλυση των συμμαχιών του με την αριστερά.

Προηγουμένως, ο Σάντσεθ έδειχνε να αποκτά πλεονέκτημα έναντι του Φεϊχόο, αξιοποιώντας τα σφάλματα του επικεφαλής του PP. Ο τελευταίος είχε ανησυχήσει τους κεντρώους ψηφοφόρους, καθώς δεν απέκλεισε κυβερνητική συνεργασία με το Vox και εισηγήθηκε αλλαγές στη νομοθεσία για τις αμβλώσεις.

Η σύγκρουση των συρμών, όμως, ανέτρεψε πλήρως τα δεδομένα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.

«Η εκστρατεία πήγαινε πραγματικά πολύ καλά», είπε στο Politico άλλος βουλευτής των Σοσιαλιστών. «Αυτό είναι ο “μαύρος κύκνος” που δεν είδαμε να έρχεται».