Ελ Νίνιο: Πάνω από 450.000 επιπλέον θάνατοι από τη ζέστη

Το Ελ Νίνιο αναμένεται να προκαλέσει τους επόμενους μήνες μια πρωτοφανούς έντασης ανθρωπιστική κρίση, με εκατοντάδες χιλιάδες επιπλέον θανάτους εξαιτίας της ακραίας ζέστης σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Κλιματολόγοι εκτιμούν ότι περισσότεροι από 450.000 άνθρωποι ενδέχεται να χάσουν τη ζωή τους εξαιτίας της πρόσθετης ζέστης μέσα στους επόμενους έξι μήνες.

«Γκοτζίλα» Ελ Νίνιο

Οι θάνατοι αυτοί προστίθενται στους πρόωρους θανάτους που προκαλούνται ήδη από τις υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες ενισχύονται από την κλιματική κρίση.

Οι επιπτώσεις θα έχουν παγκόσμια έκταση, από την Ινδονησία και την Ινδία μέχρι τη Νιγηρία και τις ΗΠΑ.

Το φαινόμενο αναμένεται να οδηγήσει επιπλέον σε πολλούς θανάτους, καθώς συνοδεύεται από ξηρασίες, πυρκαγιές και πλημμύρες.

Η καταγραφή των θανάτων από τη ζέστη έγινε σε περιφερειακό επίπεδο. Έτσι, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, καθίσταται εφικτός ο εντοπισμός των περιοχών όπου μπορούν να εφαρμοστούν μέτρα προστασίας για τη σωτηρία ανθρώπινων ζωών.

Στις δράσεις αυτές περιλαμβάνονται:

• η αναβάθμιση των προγνώσεων για τους καύσωνες,
• η διάθεση κλιματιζόμενων χώρων όπου θα μπορεί να καταφεύγει το κοινό,
• η στελέχωση των ιατρικών δομών με επιπλέον προσωπικό στις περιόδους κορύφωσης της ζέστης και
• η εφαρμογή μέτρων για την προστασία όσων εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους.

Το Ελ Νίνιο, το οποίο ανεβάζει αυτή την περίοδο τη θερμοκρασία σε όλο τον πλανήτη, ξεπέρασε τη Δευτέρα την υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ για το φαινόμενο, ενώ η κορύφωσή του αναμένεται αρκετούς μήνες αργότερα.

Σε σχέση με προηγούμενα επεισόδια, η θερμική ένταση είναι τόσο υψηλή ώστε οι επιστήμονες μιλούν για ένα «συγκλονιστικό» φαινόμενο, επιπέδου «Γκοτζίλα».

Παρότι το Ελ Νίνιο είναι φυσικό κλιματικό φαινόμενο, η παγκόσμια υπερθέρμανση ενδέχεται να το επιδεινώνει.

«Η εκτίμηση των 451.000 ανθρώπων είναι ένας τόσο μεγάλος αριθμός που μπορεί να προκαλέσει αίσθημα αποσύνθεσης, αλλά αποτελείται από γονείς και παιδιά, παππούδες, γιαγιάδες και γείτονες, ανθρώπους που πηγαίνουν στη δουλειά τους, φροντίζουν οικογένειες και ζουν τη ζωή τους», δήλωσε ο καθηγητής Μάικλ Γκρινστόουν, συνιδρυτής του Climate Impact Lab στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και συνεξασφαλιστής των στοιχείων της έκθεσης.

Οι περιοχές που απειλούνται περισσότερο και το μήνυμα για το μέλλον

Η πρόβλεψη αφορά το διάστημα από τον Σεπτέμβριο έως τον Φεβρουάριο του 2027, όταν ολοκληρώνεται η ισχύς των σημερινών προγνώσεων θερμοκρασίας.

Παράλληλα, οι αυξημένοι θάνατοι που συνδέονται με τη ζέστη αναμένεται να εξακολουθήσουν έως τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο του 2027.

Το μεγαλύτερο βάρος κατά το προσεχές εξάμηνο αναμένεται να σηκώσουν τα τροπικά έθνη:

• Νιγηρία,
• Ινδονησία,
• Σουδάν,
• Ινδία και
• Βραζιλία.

Οι ΗΠΑ κατατάσσονται στην πρώτη 20άδα των χωρών που θα πληγούν περισσότερο, καθώς προβλέπονται 3.500 επιπλέον θάνατοι από τη ζέστη.

Σε περιφερειακό επίπεδο, ιδιαίτερα έντονες επιπτώσεις αναμένονται στο Σαχέλ της Αφρικής και στη Νοτιοανατολική Ασία.

Οι ερευνητές περιγράφουν το σημερινό Ελ Νίνιο ως μια «καρτ ποστάλ από το μέλλον μας», αφού οι θερμοκρασίες που προκαλεί προσεγγίζουν εκείνες που εκτιμάται ότι θα φέρει η κλιματική κρίση σε 20 χρόνια από σήμερα.

«Η αύξηση της ανταπόκρισης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και η καλύτερη στόχευση των προσπαθειών μας μπορούν να σώσουν πολλές ζωές φέτος», δήλωσε η συνσυντάκτρια της έκθεσης, δρ Τάμα Κάρλετον από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ.

«Αλλά σε 20 χρόνια από τώρα, όταν οι σημερινές ακραίες θερμοκρασίες θα έχουν γίνει η νέα κανονικότητα, δεν θέλουμε να βρισκόμαστε σε μια συνεχή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Πρέπει να κινητοποιηθούμε τώρα για να σχεδιάσουμε, να εφαρμόσουμε και να αξιολογήσουμε τα εργαλεία που θα σώσουν ζωές στα χρόνια που έρχονται».

Κλιματική κρίση και κίνδυνοι για την επισιτιστική ασφάλεια

Οι προβολές προέκυψαν από επιστημονικά εγκεκριμένες μεθόδους, οι οποίες εξετάζουν ανά μήνα τη σύνδεση ανάμεσα στη θερμοκρασία και στους επιπλέον θανάτους από ζέστη σε 24.378 περιοχές παγκοσμίως.

Στη συνέχεια, τα δεδομένα συνδυάστηκαν με τις προβλέψεις για τις υψηλότερες θερμοκρασίες που θα προκαλέσει το Ελ Νίνιο τους επόμενους μήνες. Για τη σύγκριση χρησιμοποιήθηκε ο μέσος αριθμός θανάτων από ζέστη κατά τους μήνες της περιόδου 1996-2025.

«Οι άνθρωποι ήταν σε θέση να προβλέψουν πότε θα υπήρχαν σοκ στις σοδειές και να δώσουν εκ των προτέρων προειδοποίηση για αυτό», ανέφερε ο Γκρινστόουν. «Αυτή η νέα έκθεση ανοίγει την πόρτα στο να μπορούμε να το κάνουμε αυτό για ένα ακόμη πιο σημαντικό αποτέλεσμα —θα έλεγα το πιο σημαντικό αποτέλεσμα— που είναι ο θάνατος».

Η έκθεση αναμένεται να κατατεθεί σε επιστημονικό περιοδικό, προκειμένου να αξιολογηθεί, όμως ο Γκρινστόουν τόνισε πως, εξαιτίας του κατεπείγοντος χαρακτήρα της κατάστασης, «θα ήταν ανεύθυνο να την κρατήσουμε κρυφή».

Παράλληλα, σημαντικές επιπτώσεις προβλέπονται και για τα αποθέματα τροφίμων. Τον Αύγουστο, το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων (WFP) είχε προειδοποιήσει ότι το φαινόμενο ενδέχεται να οδηγήσει περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους σε οξεία πείνα, ενώ παράλληλα οι τιμές θα μπορούσαν να αυξηθούν κατακόρυφα.

Κατά το ισχυρό Ελ Νίνιο της περιόδου 1877-1878, περισσότεροι από 50 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της ξηρασίας και του λιμού, με την Ινδία, τη Βραζιλία και την Κίνα να συγκαταλέγονται στις χώρες που υπέστησαν τις βαρύτερες συνέπειες.

Μιλώντας τη Δευτέρα στον Guardian, η καθηγήτρια Φριντερίκε Ότο του Imperial College του Λονδίνου υπογράμμισε: «Το τωρινό Ελ Νίνιο αποτελεί μια τεράστια ανακατανομή ενέργειας στο κλιματικό σύστημα και είναι επικίνδυνο, διότι εξελίσσεται πάνω σε ένα πολύ θερμότερο κλιματικό σύστημα που επηρεάζεται από τον άνθρωπο».

«Έτσι, σε πολλά μέρη σε όλο τον κόσμο θα δούμε πρωτοφανή ακραία φαινόμενα ζέστης που δεν έχουμε βιώσει ποτέ ξανά, με όλες τις συνέπειές τους στην υγεία, την επισιτιστική ασφάλεια και τη λειψυδρία. Το Ελ Νίνιο έρχεται και φεύγει, αλλά όσο συνεχίζουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα, συμβαίνει πάνω σε μια όλο και πιο θερμή βάση, καθιστώντας πολύ πιο δύσκολο για τις κοινότητες να διαχειριστούν τις συνέπειες», ολοκλήρωσε.