Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πιστεύει ότι οι δασμοί είναι πανάκεια: Ένα αλάνθαστο οικονομικό εργαλείο που μπορεί να αποκαταστήσει τη βιομηχανική ισχύ της Αμερικής, να φέρει τα ξένα έθνη αντιμέτωπα με βασικές διαφοροποιήσεις, να αποκαταστήσει την ισορροπία στο εμπόριο και να φέρει χρήματα που μπορούν να βοηθήσουν στην εξόφληση του ελλείμματος των ΗΠΑ, καθώς και στη μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων των Αμερικανών, αναφέρει σε ανάλυσή του το CNN.

Ο Τραμπ έχει δίκιο ότι οι δασμοί μπορούν να βοηθήσουν στην εκπλήρωση πολλών, αν όχι όλων αυτών των υποσχέσεων: Όταν χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά, οι δασμοί μπορούν να βοηθήσουν στην ενίσχυση της παραγωγής στο εσωτερικό, καθιστώντας τα ξένα αγαθά πιο ακριβά. Επειδή η Αμερική είναι μια τεράστια και ποικιλόμορφη οικονομία που δεν βασίζεται στο εμπόριο τόσο πολύ όσο οι γείτονές της, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν δασμούς για να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά στις οικονομίες άλλων χωρών χωρίς να βυθιστούν σε ύφεση. Τα έσοδα που προέρχονται από τους δασμούς θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιστάθμιση ορισμένων από τα ελλείμματά της.

Το πρόβλημα στο σχέδιο Τραμπ

Αλλά, όπως λέει και η ρήση, αν κάτι ακούγεται πολύ καλό για να είναι αληθινό, συνήθως είναι. Το πρόβλημα με το σχέδιο του Τραμπ είναι ότι οι δασμοί δεν μπορούν να επιτύχουν όλους αυτούς τους στόχους ταυτόχρονα. Αυτό συμβαίνει επειδή οι στόχοι του Τραμπ είναι συχνά αντιφατικοί.

Για παράδειγμα, εάν οι δασμοί είναι ένας μοχλός πίεσης, πρέπει να εξαφανιστούν μόλις συναινέσουν οι χώρες, κάτι που σημαίνει ότι δεν θα υπάρχουν δασμοί για την αποκατάσταση του εμπορικού ισοζυγίου. Εάν οι δασμοί έχουν σχεδιαστεί για να προωθήσουν την βιομηχανία της Αμερικής, δεν μπορούν επίσης να αυξήσουν τα έσοδα για να αντισταθμίσουν τα ελλείμματα. Εάν οι Αμερικανοί στραφούν σε προϊόντα κατασκευασμένα στις ΗΠΑ, τότε ποιος πληρώνει τους δασμούς στα ξένα προϊόντα;

Και το δασμολογικό σχέδιο του Τραμπ μπορεί να κάνει περισσότερα για να βλάψει την αμερικανική οικονομία παρά να την βοηθήσει. Ο 47ος εκλεγμένος Πρόεδρος των ΗΠΑ, πρόσφατα αναγνώρισε ότι οι δασμοί θα προκαλέσουν «αναταραχή». Και οι μετοχές υποχώρησαν τη Δευτέρα (10/3), αφού ο Τραμπ αρνήθηκε να προβλέψει ότι η Αμερική θα αποφύγει την ύφεση ως αποτέλεσμα των εμπορικών πολιτικών του.

Αλλά ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει αληθινά τους δασμούς. Συχνά επαινεί τον πρώην πρόεδρο Γουίλιαμ Μακ Κίνλεϊ, ο οποίος πριν από περισσότερα από 100 χρόνια επέβαλε υψηλούς δασμούς σε ξένα έθνη, προτού η Αμερική επιβάλει φόρο εισοδήματος. Ο Τραμπ έχει πει συχνά ότι οι δασμοί είναι «μια όμορφη λέξη» που θα κάνει τους Αμερικανούς ξανά πλούσιους.

Παρά τις συχνές καθυστερήσεις και τις υποχωρήσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται αποφασισμένος να επιβάλει τεράστιους δασμούς σε προϊόντα ξένης παραγωγής από τις 2 Απριλίου, για διάφορους λόγους.

Φαιντανύλη και μετανάστευση

Ο Τραμπ είπε ότι οι δασμοί 20% που επέβαλε στην Κίνα και οι δασμοί 25% που έχει επιβάλει –και κυρίως καθυστερεί– στο Μεξικό και τον Καναδά έχουν σχεδιαστεί για να πιέσουν αυτές τις χώρες να σταματήσουν τη ροή φαιντανύλης και παράνομης μετανάστευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Εμπορίου Χάουαρντ Λούτνικ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι οι καθυστερημένοι δασμοί, που έχουν προγραμματιστεί τώρα να τεθούν σε ισχύ στις 2 Απριλίου, θα παραμείνουν σε ισχύ, έως ότου ο Τραμπ πιστέψει ότι οι χώρες έχουν κάνει σημαντικά βήματα για να ανακόψουν την είσοδο της φαιντανύλης.

«Αν τελειώσει η φαιντανύλη, νομίζω ότι θα αρθούν οι δασμοί», είπε ο Λούτνικ την Κυριακή (9/3) στο NBC. «Αλλά εάν η φαιντανύλη δεν τελειώσει ή ο πρόεδρος είναι αβέβαιος για αυτό, θα παραμείνουν έτσι μέχρι να νιώσει άνετα. Αυτό είναι μαύρο και άσπρο. Πρέπει να σώσεις ζωές Αμερικανών».

Οι δασμοί του Τραμπ στο Μεξικό και στον Καναδά είναι μέρος «ενός πολέμου κατά των ναρκωτικών, όχι ένας εμπορικός πόλεμος», ανέφερε ο διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου, Κέβιν Χάσετ.

Αυξημένα έσοδα

Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με το CNN, ο Τραμπ έχει κάνει αστρονομικές εκτιμήσεις για το πόσο μπορούν να αυξήσουν οι δασμοί τα έσοδα.

«Θα εισπράξουμε τρισεκατομμύρια και τρισεκατομμύρια δολάρια και θα δημιουργήσουμε θέσεις εργασίας, όπως δεν έχουμε ξαναδεί», είπε ο Τραμπ κατά την κοινή ομιλία του στο Κογκρέσο την περασμένη εβδομάδα. «Οι δασμοί έχουν να κάνουν με το να κάνουμε την Αμερική πλούσια ξανά και να κάνουμε ξανά μεγάλη την Αμερική».

«Θα γίνουμε τόσο πλούσιοι που δεν θα ξέρετε πού να ξοδέψετε όλα αυτά τα χρήματα», είπε μεταξύ άλλων ο Πρόεδρος των ΗΠΑ.

Η Επιτροπή για έναν Υπεύθυνο Ομοσπονδιακό Προϋπολογισμό εκτιμά ότι οι δασμοί του Τραμπ στην Κίνα, το Μεξικό και τον Καναδά θα αποφέρουν περίπου 120 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια σε διάστημα 10 ετών.

Αλλά εδώ είναι το πρόβλημα: Δεν έχουν σχεδιαστεί για να παραμένουν τόσο πολύ. Εάν η κυβέρνηση Τραμπ πει ότι θα «απομακρυνθούν», εάν επιλυθεί το πρόβλημα της φαιντανύλης, θα πρέπει να ελπίζουμε ότι δεν θα μείνουν έτσι για μια δεκαετία.

Στην πραγματικότητα, ο Χάσετ είπε ότι η πρόοδος στη φαιντανύλη είναι ο λόγος που ο Τραμπ καθυστέρησε δύο φορές τους δασμούς στον Καναδά και το Μεξικό: «Καθώς τους παρακολουθήσαμε να σημειώνουν πρόοδο στον πόλεμο των ναρκωτικών, στη συνέχεια χαλαρώσαμε ορισμένους από τους δασμούς που τους βάλαμε επειδή σημειώνουν πρόοδο», είπε.

Θέσεις εργασίας στη βιομηχανία

«Θα έχουμε δουλειές. Θα έχουμε ανοιχτά εργοστάσια. Θα είναι υπέροχο», είπε ο Τραμπ μιλώντας στους δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος. Για να το πετύχει αυτό, ο Τραμπ έχει συχνά υποστηρίξει χαμηλότερους φόρους στο εσωτερικό και υψηλότερους φόρους για αγαθά που παράγονται στο εξωτερικό.

Κατά τη διάρκεια της κοινής ομιλίας του στο Κογκρέσο, ο Τραμπ σημείωσε ένα από τα βασικά σημεία πώλησης για τους δασμούς: «Θέλουμε να μειώσουμε τους φόρους στην εγχώρια παραγωγή και σε όλη τη μεταποίηση», είπε. «Εάν δεν κατασκευάσετε το προϊόν σας στην Αμερική, ωστόσο, υπό την κυβέρνηση Τραμπ, θα πληρώσετε δασμούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αρκετά μεγάλους».

Είναι μια προσέγγιση με «μαστίγιο και καρότο» στην εμπορική πολιτική που ο Τραμπ λέει ότι θα αποκαταστήσει τον βιομηχανικό τομέα της Αμερικής.

«Αυτό, μαζί με τις άλλες πολιτικές μας, θα επιτρέψει στην αυτοκινητοβιομηχανία μας να σημειώσει απόλυτη άνθηση. Θα εκτιναχθεί», είπε ο Τραμπ την περασμένη εβδομάδα.

Όπως υπενθυμίζει συστηματικά ο Τραμπ στις εταιρείες: Εάν φτιάχνετε προϊόντα στην Αμερική, δεν πληρώνετε δασμούς. Αλλά αν οι εταιρείες κάνουν ό,τι ζητά ο Τραμπ, τότε η Αμερική δεν μπορεί να αυξήσει τα έσοδα από δασμούς από αυτές.

Αποπληρωμή χρέους και μείωση φόρων

Μεταξύ των πρώτων ενεργειών του Τραμπ ως προέδρου στην αρχή της δεύτερης θητείας του ήταν να διατάξει το Υπουργείο Οικονομικών να καθορίσει, εάν θα μπορούσε να ιδρύσει μια «Υπηρεσία Εξωτερικών Εσόδων» για τη συλλογή εσόδων από δασμούς για την αποπληρωμή του χρέους της Αμερικής και τη μείωση των φόρων.

«Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Υπηρεσία Εξωτερικών Εσόδων και ο στόχος του είναι πολύ απλός: Να καταργήσει την Υπηρεσία Εσωτερικών Εσόδων και να αφήσει όλους τους ξένους να πληρώσουν», δήλωνε ο Λούτνικ στο Fox News στα τέλη Φεβρουαρίου.

Με άλλα λόγια: Η Αμερική θα συγκεντρώσει τόσα χρήματα από το δασμολογικό σχέδιο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ που οι Αμερικανοί δεν θα χρειάζεται πλέον να πληρώνουν φόρους εισοδήματος.

Το πρόβλημα είναι ότι η Αμερική συγκεντρώνει περίπου 3 τρισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο από φόρους εισοδήματος και επίσης τυχαίνει να εισάγει αγαθά αξίας περίπου 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι οι δασμοί θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 100% σε όλα τα εισαγόμενα αγαθά για να αντικαταστήσουν τους φόρους εισοδήματος, ένα παράλογο επίπεδο που θα μπορούσε να προκαλέσει σοκ τιμών για τους Αμερικανούς καταναλωτές.

Αυτό σχεδόν σίγουρα δεν θα συμβεί. Αλλά οι υψηλότερες τιμές θα μπορούσαν να μειώσουν τις καταναλωτικές δαπάνες, βλάπτοντας τελικά την οικονομία, την οποία οι δασμοί προσπαθούν να διασώσουν.

Αποκατάσταση της τάξης

«Είμαστε εξαπατημένοι για δεκαετίες από σχεδόν κάθε χώρα στη Γη και δεν θα το αφήσουμε να συμβεί άλλο», είπε ο Τραμπ την περασμένη εβδομάδα κατά τη διάρκεια της ομιλίας του. «Άλλες χώρες έχουν χρησιμοποιήσει δασμούς εναντίον μας για δεκαετίες και τώρα είναι η σειρά μας να αρχίσουμε να τους χρησιμοποιούμε εναντίον αυτών των άλλων χωρών».

Ο Τραμπ υποσχέθηκε αμοιβαίους δασμούς σε ορισμένα προϊόντα από τις 2 Απριλίου, ταιριάζοντας τους δασμούς των ξένων χωρών σε δολάριο για δολάριο για να αποκατασταθεί η εμπορική δικαιοσύνη. Όταν η Αμερική χρεώνεται υψηλότερους δασμούς και έχει εμπορική ανισορροπία με άλλες χώρες, ο Τραμπ έχει συχνά λανθασμένα χαρακτηρίσει ότι είναι «επιδότηση» ή «απώλεια».

«Στην πραγματικότητα λαμβάνουν επιδοτήσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων», είπε ο Τραμπ κατά την ομιλία του. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα το κάνουν πια αυτό».

Οι οικονομολόγοι συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό ότι το εμπορικό έλλειμμα δεν είναι απώλειες ή επιδοτήσεις. Στην πραγματικότητα, μπορούν να είναι αντανάκλαση μιας ισχυρής οικονομίας. Οι δασμοί δεν είναι πιθανό να μειώσουν ουσιαστικά το εμπορικό χάσμα που έχει η Αμερική με άλλες χώρες. Εάν συνέβαινε, θα μπορούσε να είναι ένα μήνυμα ότι η ισχύς των δαπανών της Αμερικής μειώνεται.