Κόζιακας: Απαγορεύεται να αγγίξεις τις ορχιδέες στο βουνό όπου ο Ασκληπιός έφτιαχνε τα πρώτα φάρμακα της ιστορίας
Στον Κόζιακα έχουν καταγραφεί 373 είδη χλωρίδας, ανάμεσά τους τουλάχιστον 32 αρωματικά ή φαρμακευτικά φυτά· τα ορχεοειδή προστατεύονται και δεν επιτρέπεται να συλλέγονται

Ο Ασκληπιός, που θεωρείται ο πρώτος γιατρός της αρχαιότητας, εξακολουθεί να αποτελεί ζωντανό σύμβολο, με το έργο του να απασχολεί την έρευνα σε διαφορετικούς επιστημονικούς τομείς.
Στην Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων, ο Κόζιακας —το αρχαίο Κερκέτιο όρος— συνδέεται με τον Ασκληπιό, ο οποίος γεννήθηκε στην αρχαία Τρίκκη και θεωρείται ο πρώτος γιατρός της αρχαιότητας. Ιστορικές αναφορές θέλουν τον Ασκληπιό να παρασκευάζει στο βουνό τα πρώτα φάρμακα, αξιοποιώντας τα βότανά του, τα οποία επεξεργάζονταν στα τοπικά «φαρμακοτριβεία». Η παράδοση αυτή, όπως αναφέρει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο δασοπόνος και Διευθυντής της Αναπτυξιακής Τρικάλων ΑΑΕ ΟΤΑ – ΚΕΝΑΚΑΠ ΑΕ, καθώς και πρόεδρος της περιβαλλοντικής οργάνωσης ΚΑΛΛΙΣΤΩ, κ. Βάϊος Κουτής, υποστηρίζεται από αρχαιολογικά ευρήματα. Σε αυτά περιλαμβάνεται φαρμακοτριβείο στο «Παλαιόκαστρο» της Πιαλείας, που εντοπίστηκε το 1902 από τον αρχαιολόγο Π. Καστριώτη.
Τα φυτά του Κόζιακα
Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν καταγραφεί 373 είδη χλωρίδας στον Κόζιακα, με τουλάχιστον 32 από αυτά να είναι αρωματικά ή φαρμακευτικά φυτά. Στη λίστα περιλαμβάνονται το φασκόμηλο, το σπαθόχορτο, η τσουκνίδα, το τίλιο, η αχίλλεια, το μελισσόχορτο, η βατομουριά και η ορχιδέα, από τη ρίζα της οποίας παρασκευάζεται σαλέπι. Στο ΑΠΕ-ΜΠΕ παραθέτει ενδεικτικά τα εξής:
Φλισκούνι (Mentha pulegium): απαντάται σε υψόμετρο 600–1.200 μ. και χρησιμοποιείται παραδοσιακά για το κρυολόγημα, τον πονόλαιμο, τη δυσπεψία και την ιγμορίτιδα. Η χρήση του συνιστάται να αποφεύγεται κατά τον θηλασμό.
Άγρια ρίγανη (Origanum vulgare): αναπτύσσεται σε υψόμετρα 600–1.300 μ. και περιέχει σε αφθονία καρβακρόλη και θυμόλη. Χρησιμοποιείται ως αποχρεμπτικό και απολυμαντικό, καθώς και για φλεγμονές στο στόμα. Το αιθέριο έλαιό της αξιοποιείται στην αρωματοποιία και στη βιολογική κτηνοτροφία.
Τσάι του βουνού (Sideritis raeseri): ενδημικό είδος που φύεται στα 1.300–2.000 μ. Το αφέψημά του έχει αντιφλεγμονώδεις, αντιβακτηριδιακές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες, συμβάλλει στην πέψη και ανακουφίζει τον πονόλαιμο, ενώ χρησιμοποιείται πλέον και στην παρασκευή καλλυντικών.
Τσάι του βοσκού ή μπιτούνι (Sideritis perfoliata): συναντάται στα 900–2.000 μ. και, σύμφωνα με μελέτες, εμφανίζει μεγαλύτερη αντιοξειδωτική ικανότητα από το τσάι του βουνού.
Άγριο θυμάρι (Thymus sibthorpii): φύεται από τα 300 έως τα 1.700 μ. Η θυμόλη που περιέχει δρα ως ισχυρό αντισηπτικό. Χρησιμοποιείται για τον βήχα, τη βρογχίτιδα και το άσθμα, αλλά και στη βιομηχανία τροφίμων.
Οι παραδοσιακές χρήσεις των βοτάνων
Οι γνώσεις των κατοίκων για τα φυτά μεταδίδονται προφορικά από γενιά σε γενιά και περιλαμβάνουν την παρασκευή αφεψημάτων, αλοιφών, βαμμάτων και καταπλασμάτων.
Όπως επισημαίνει επίσης ο κ. Κουτής, το βάμμα ρίγανης χρησιμοποιείται για τα ούλα, το θυμάρι για τον βήχα των παιδιών, το βάλσαμο για την επούλωση τραυμάτων και η τσουκνίδα για τις φλεγμονές. Πρόκειται για παραδοσιακές χρήσεις και όχι για ιατρική συμβουλή.
Προστασία των φυτών και αναπτυξιακές προοπτικές
Ο κ. Κουτής καταλήγει επισημαίνοντας:
«Το Δασαρχείο Τρικάλων ωστόσο ρυθμίζει τη συλλογή: ανώτατο όριο 1 κιλό ανά άτομο την ημέρα και 2 κιλά τον χρόνο, κοπή του στελέχους χωρίς εκρίζωση και ορισμένες περιόδους συλλογής. Ενδεικτικά, για το τσάι του βουνού η συλλογή επιτρέπεται από 20 Ιουλίου έως 15 Σεπτεμβρίου και για τη ρίγανη από 10 Αυγούστου έως 30 Σεπτεμβρίου. Το μπιτούνι και τα ορχεοειδή δεν επιτρέπεται να συλλέγονται, ενώ η συλλογή απαγορεύεται και στις ζώνες Natura.
Η Αναπτυξιακή Τρικάλων – ΚΕΝΑΚΑΠ ΑΕ προτείνει να αξιοποιηθεί ο πόρος στον αγροδιατροφικό τομέα, στον τουρισμό και στην υγεία, με τη συνεργασία των τοπικών φορέων, ενώ ταυτόχρονα μέσω του τοπικού προγράμματος LEADER χρηματοδοτείται η δημιουργία του Ψηφιακού Ασκληπιείου – Πάρκο Ασκληπιού».
Η γεωγραφία και η φύση της περιοχής του Κόζιακα
Ο Κόζιακας, γνωστός στους αρχαίους ως Κερκέτιον Όρος, βρίσκεται στο ανατολικότερο τμήμα της κεντρικής Πίνδου, σύμφωνα με στοιχεία της ΚΕΝΑΚΑΠ Α.Ε. Το τοπίο του περιλαμβάνει γυμνές, βραχώδεις ράχες και κορυφές, αλλά και δασωμένα φαράγγια και ελατοδάση. Στην περιοχή κυριαρχούν ως ανθρώπινες δραστηριότητες η γεωργία, η δασοπονία, η κτηνοτροφία και το κυνήγι, ενώ 11 φυτικά είδη είναι ενδημικά ή τελούν υπό την προστασία της ελληνικής και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Έχει χαρακτηριστεί «Περιοχή Ελεγχόμενης Θήρευσης και απόθεμα θηραμάτων» και πρόσφατα εντάχθηκε στα παγκόσμια Γεωπάρκα της UNESCO. Οι πληθυσμοί μεγάλων θηλαστικών που αποτελούν θηράματα, ιδίως του ελαφιού και του ζαρκαδιού, χρειάζονται ιδιαίτερη διαχείριση και προστασία, κυρίως από τη λαθροθηρία. Παράλληλα, ο Κόζιακας αποτελεί σπάνιο βιότοπο για την αρκούδα, τον λύκο και το αγριόγιδο. Στο βουνό ζουν σημαντικοί πληθυσμοί μεγάλων αρπακτικών, κυρίως γυπών, ενώ έχει αναγνωριστεί ως «σημαντική περιοχή» για τα πουλιά. Χαρακτηριστικά είδη είναι το όρνιο και ο χρυσαετός, καθώς και πολλά ακόμη πουλιά που συγκεντρώνονται στα ανοίγματα του δάσους. Η οικολογική ποιότητα και ισορροπία του τόπου παραμένουν εύθραυστες, καθώς εξαρτώνται από τη διαχείρισή του, γι’ αυτό και απαιτούνται συνεχείς παρεμβάσεις από τη δασική υπηρεσία.
ΑΠΕ-ΜΠΕ – Αποστόλης Ζώης / φωτογραφία:
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.







































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.