Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: Η Άγκυρα αλλάζει ρότα
Σε NAVTEX, η Τουρκία επικαλείται τη συγκατάθεσή της για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» σε διεθνή ύδατα νότια της Καρπάθου

Το διπλωματικό παρασκήνιο γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Ενώ στην Ελλάδα η συζήτηση επικεντρώθηκε στο περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης, δεν δόθηκε η ανάλογη προσοχή σε μια σημαντική μεταστροφή της Άγκυρας για τα ενεργειακά έργα στην ανατολική Μεσόγειο. Στη NAVTEX που εξέδωσε η Τουρκία στις 11 Νοεμβρίου, μετά την αποχώρηση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo», αναφέρεται ότι για τις έρευνες έχει «εξασφαλιστεί η συγκατάθεσή των τουρκικών Αρχών».
Την ίδια αναφορά στη «συγκατάθεση» έκανε και η τουρκική φρεγάτα «TCG Gοkova» σε ηχογραφημένο μήνυμα προς το γαλλικό ερευνητικό πλοίο, το μεσημέρι της Πέμπτης. Το πλοίο πραγματοποιεί έρευνες στον βυθό για την εγκατάσταση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI), ενώ βρισκόταν σε διεθνή ύδατα, νότια της Καρπάθου.
Η επίσημη στάση της Τουρκίας
Για πρώτη φορά, η Τουρκία δείχνει να μην αντιτίθεται σε έργο που την παρακάμπτει στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο. Ως τώρα, η επίσημη θέση της ήταν σαφής: δεν θα επέτρεπε κανένα ενεργειακό έργο στην περιοχή που την αποκλείει ή την προσπερνά. Στις 8 Ιανουαρίου 2020, κατά τα εγκαίνια του αγωγού φυσικού αερίου Turkish Stream, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε προειδοποιήσει ότι «δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να πραγματοποιηθεί κανένα έργο στην ανατολική Μεσόγειο που να αποκλείει τη χώρα μας». Η δήλωση αφορούσε όχι το καλώδιο GSI, αλλά τον υποθαλάσσιο αγωγό EastMed, που σχεδιαζόταν να μεταφέρει φυσικό αέριο από το Ισραήλ στην Ελλάδα μέσω Κύπρου.
Μία εβδομάδα πριν από εκείνη τη δήλωση, είχε υπογραφεί στο Ζάππειο η διακρατική συμφωνία για τον EastMed, με παρόντες τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον τότε Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη. Στις αρχές του 2022 το σχέδιο «εξέπνευσε», όταν οι ΗΠΑ απέσυραν τη στήριξή τους, ύστερα από έντονες τουρκικές πιέσεις, και υποστήριξαν σε non paper ότι θα προκαλούσε εντάσεις στην περιοχή. Ο Ερντογάν πανηγύρισε την εξέλιξη, προβάλλοντάς την ως απόδειξη ότι «κανένα έργο δεν μπορεί να προχωρήσει στην ανατολική Μεσόγειο χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας». Από το 2024 και μετά, υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας της Τουρκίας επανέλαβαν πολλές φορές αντίστοιχες θέσεις, κυρίως για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI), με βασικό μήνυμα ότι «το έργο δεν θα γίνει γιατί θα το εμποδίσουμε».
Η ένταση κλιμακώθηκε προσωρινά στο επεισόδιο της Κάσου: η Τουρκία απείλησε με πολεμικά πλοία και απαίτησε να ζητείται άδειά της για κάθε έρευνα ή πόντιση καλωδίου νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου. Τον στόχο της Άγκυρας περιέγραψε ξεκάθαρα τον Απρίλιο του 2025 ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, δηλώνοντας: «Κανένα έργο στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο που αγνοεί τη χώρα μας ή επιχειρεί να σφετεριστεί τα δικαιώματά μας δεν θα μπορέσει να υλοποιηθεί». Τον Σεπτέμβριο, λίγους μήνες αργότερα, ο Ερντογάν επανέλαβε την ίδια θέση από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στο πλέον επίσημο φόρουμ: «έργα που αποκλείουν τη χώρα μας ή την ΤΔΒΚ στην ανατολική Μεσόγειο δεν θα μπορέσουν να έχουν επιτυχία».
Η αλλαγή καταγράφηκε μόλις την περασμένη εβδομάδα, με την παράνομη τουρκική NAVTEX για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης. Πρόκειται για σαφή υποχώρηση της Άγκυρας από τη διεκδίκηση απόλυτου ελέγχου των ενεργειακών διαδρόμων στην ανατολική Μεσόγειο. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι δεν πρόκειται για υποχώρηση έναντι της Ελλάδας, της Κύπρου ή του Ισραήλ, το οποίο οι Τούρκοι θεωρούν πλέον τον πιθανό μεγαλύτερο αντίπαλό τους. Η μεταστροφή, ωστόσο, αφορά τη Γαλλία και την Ε.Ε.: επιδιώκοντας στενότερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και πρόσβαση στα αμυντικά κονδύλια, η Τουρκία δεν θέλει αυτή τη στιγμή να συγκρουστεί με μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές χώρες.
Η εμπλοκή της Γαλλίας
Η γαλλική εμπλοκή στο έργο έχει προηγούμενο. Όπως αναφέρουν πληροφορίες της Realnews, η συμμετοχή της Γαλλίας και το ίδιο το έργο επανήλθαν στο προσκήνιο τον Απρίλιο του 2026, όταν ο Εμανουέλ Μακρόν επισκέφθηκε την Αθήνα συνοδευόμενος από επιχειρηματίες, μεταξύ των οποίων στελέχη της Nexans, κατασκευάστριας εταιρείας του καλωδίου, και της Meridiam, η οποία απέκτησε την πλειοψηφία. Η ένταξη της Meridiam στο έργο ανακοινώθηκε στις 5 Αυγούστου. Στις 9 Σεπτεμβρίου, στο Παρίσι, ο Μακρόν και ο Μητσοτάκης συζήτησαν κυρίως τα επόμενα βήματα του GSI και την αντιμετώπιση της τουρκικής αντίδρασης. Εκεί αποφασίστηκε οι έρευνες να πραγματοποιηθούν από πλοίο με γαλλική σημαία.
Η Αγκυρα αντιλήφθηκε ότι δρομολογούνται εξελίξεις και επέλεξε να κινηθεί με ελιγμό. Στις 21 Οκτωβρίου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, δήλωσε ότι η Τουρκία δεν αντιτίθεται στο GSI, ζητώντας παράλληλα να λάβει γραπτή ενημέρωση για τις θαλάσσιες έρευνες, την οποία ανέλαβε να δώσει η Γαλλία. Ωστόσο, τα υπουργεία Εξωτερικών Ελλάδας και Γαλλίας συνεργάστηκαν στενά, ώστε να μην υπάρξει υποχώρηση από τις ελληνικές θέσεις. Φρόντισαν επίσης το κείμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Τουρκία να μη δημιουργεί εντύπωση υποχρέωσης ενημέρωσής της — γι’ αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, χαρακτηρίζει την ενημέρωση πράξη αβροφροσύνης — ούτε να της αποδίδει δικαιώματα στις θαλάσσιες ζώνες που διεκδικεί. Βάσει της φόρμουλας που συμφωνήθηκε, μόνο η Ελλάδα και η Κύπρος εμφανίζονται να αδειοδοτούν το έργο, ενώ η Τουρκία μπορεί να «σώσει τα προσχήματα», καθώς δεν παρακάμφθηκε. Η αντιπολίτευση, πάντως, καταλογίζει στην κυβέρνηση ότι η ενημέρωση δημιουργεί προηγούμενο και ανησυχεί πως η Τουρκία θα ζητά στο εξής ανάλογη ενημέρωση για κάθε έργο.
Πολιτικές αναταράξεις
Ούτε το γαλλικό ούτε το ελληνικό ή το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έχουν δημοσιοποιήσει το περιεχόμενο της ρηματικής διακοίνωσης, καθώς επιδιώκουν να αποφύγουν τις αναμενόμενες εσωτερικές αντιδράσεις στις εμπλεκόμενες χώρες. Σε αυτό το πλαίσιο, τόσο η αντιπολίτευση στην Ελλάδα όσο και το σύνολο της εθνικιστικής αντιπολίτευσης στην Τουρκία πιέζουν τις κυβερνήσεις τους να δώσουν στη δημοσιότητα το κείμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης.
Την περασμένη Τετάρτη, το «Abeille Marengo» αναχώρησε από το λιμάνι του Ηρακλείου και συνεχίζει κανονικά τις εργασίες του, χωρίς να έχει δεχθεί τουρκική ενόχληση. Αν η κατάσταση παραμείνει ως έχει, οι εργασίες θα τελειώσουν στις αρχές Μαρτίου και στη συνέχεια θα αρχίσει η πόντιση του καλωδίου. Παρ’ όλα αυτά, το υπουργείο Εξωτερικών δεν θεωρεί βέβαιη την ολοκλήρωση του έργου χωρίς τουρκικά εμπόδια. Η υποχώρηση της Τουρκίας στην παρούσα φάση δεν σημαίνει ότι θα διατηρήσει επ’ αόριστον την ίδια στάση.
Επιτήρηση και απάντηση στις προκλήσεις
Το Πολεμικό Ναυτικό επιτηρεί την περιοχή των ερευνών του «Abeille Marengo», ενώ η Πολεμική Αεροπορία υιοθετεί πιο σκληρή στάση στο Αιγαίο
Από τις πρώτες ημέρες μετά την αναχώρηση του ερευνητικού «Abeille Marengo» προκύπτει ως βασική εκτίμηση ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού στο πεδίο. Στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, σε απόσταση δεκάδων μιλίων από το γαλλικό πλοίο, βρίσκεται μόνο μία τουρκική φρεγάτα: η «TCG Gοkova» κλάσης O.H. Perry, με σχεδόν πενήντα χρόνια επιχειρησιακής πορείας. Το Πολεμικό Ναυτικό είναι σε ετοιμότητα, με αιχμή της δύναμης κρούσης τη φρεγάτα «ΛΗΜΝΟΣ», που προκαλεί δυσάρεστες αναμνήσεις στο τουρκικό πολεμικό ναυτικό.
Η εικόνα διαφέρει από τον Ιούλιο του 2024, όταν η Τουρκία αιφνιδίασε πλήρως με το ιταλικό ερευνητικό «Ievoli Relume» και ανάγκασε τότε τον κυβερνήτη και την εταιρεία να διακόψουν τις θαλάσσιες έρευνες για το καλώδιο. Αυτή τη φορά, στο γαλλικό ερευνητικό βρίσκεται αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού ως σύνδεσμος. Παράλληλα, δίπλα στη «ΛΗΜΝΟΣ» επιχειρούν και άλλες μονάδες επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού —και όχι μόνο— καθώς και δύο πλοία ανοιχτής θαλάσσης του Λιμενικού Σώματος. Επομένως, τυχόν τουρκική απόπειρα παρενόχλησης στην περιοχή δεν μπορεί να βασιστεί στον αιφνιδιασμό.
Στο Αιγαίο, η Πολεμική Αεροπορία υιοθετεί πλέον πιο σκληρή στάση απέναντι στα τουρκικά μαχητικά, κατασκοπευτικά αεροσκάφη και drones, που εξακολουθούν να προκαλούν συστηματικά. Η νέα προσέγγιση αλλάζει την τακτική της ιδίως απέναντι στα οπλισμένα τουρκικά αεροσκάφη: μόλις εντοπιστούν παραβάσεις των Κανόνων Εναέριας Κυκλοφορίας (ΚΕΚ) στο FIR Αθηνών, αποστέλλονται για αναχαίτιση, με τις αερομαχίες να είναι σκληρές και αρκετές να εξελίσσονται σε εμπλοκές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα ελληνικά μαχητικά εγκλωβίζουν τους Τούρκους εισβολείς στα σκοπευτικά ραντάρ τους, σε θέση κατάρριψης.
Στις 30 Οκτωβρίου έγινε για πρώτη φορά σαφώς αντιληπτή η μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο αντιδρά η Πολεμική Αεροπορία. Δύο οπλισμένα τουρκικά F-16 πραγματοποίησαν δύο παραβάσεις των ΚΕΚ στο βορειοανατολικό Αιγαίο, κοντά στη Λήμνο. Η απάντηση ήταν άμεση: απογειώθηκαν τέσσερα οπλισμένα ελληνικά μαχητικά και αναχαίτισαν τα τουρκικά αεροσκάφη. Κατά τη διάρκεια των αερομαχιών, τα «γαλάζια φτερά» ενεπλάκησαν και με τους δύο «κόκκινους» εισβολείς.
Η νέα αντιμετώπιση των τουρκικών προκλήσεων στο Αιγαίο συνδέεται με την εφαρμογή από τους Ελληνες πιλότους όλων των σταδίων των κανόνων εμπλοκής, φτάνοντας έως ένα βήμα πριν από την κατάρριψη. Δεν αναμένουν πλέον να δουν αν οι εισβολείς θα περιοριστούν στις παραβάσεις των ΚΕΚ στο FIR Αθηνών ή θα προχωρήσουν περαιτέρω. Αντί να περιμένουν παραβίαση του Εθνικού Εναέριου Χώρου (ΕΕΧ) ή υπερπτήση για να αρχίσουν οι διαδικασίες αναγνώρισης και αναχαίτισης, τα ελληνικά μαχητικά βρίσκονται ήδη στον αέρα όταν οι Τούρκοι φαίνεται να κατευθύνονται προς το Αιγαίο.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην αναγνώριση των τουρκικών αεροσκαφών. Τα ελληνικά μαχητικά προσεγγίζουν πολύ κοντά, ώστε να καταγράψουν τους σειριακούς αριθμούς τους. Η καταγραφή αυτή προσφέρει χρήσιμα δεδομένα για τις διαθεσιμότητες του τουρκικού στόλου. Το νέο δόγμα της Πολεμικής Αεροπορίας εφαρμόστηκε ξανά την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, στο βορειοανατολικό Αιγαίο, όταν ελληνικά μαχητικά αναγνώρισαν και αναχαίτισαν ζεύγος οπλισμένων τουρκικών F-16 που είχε προβεί σε παραβάσεις των ΚΕΚ.
Όπως και τότε, οι Ελληνες αεροπόροι ενεπλάκησαν σε αερομαχίες και εμπλοκές με τα τουρκικά μαχητικά. Τα στοιχεία δείχνουν αύξηση των παραβάσεων και παραβιάσεων: τον Ιανουάριο του 2026 είχαν καταγραφεί 40 παραβάσεις και 28 παραβιάσεις του ΕΕΧ, ενώ τον Αύγουστο οι αριθμοί ανήλθαν σε 191 και 214 αντίστοιχα.
Τον Σεπτέμβριο καταγράφηκε σχετική υποχώρηση στις προκλήσεις, με 217 παραβάσεις και 133 παραβιάσεις. Τον Οκτώβριο, ωστόσο, σημειώθηκαν 223 παραβάσεις και 203 παραβιάσεις. Για τον Νοέμβριο, στο πρώτο δωδεκαήμερο του μήνα καταμετρήθηκαν 54 παραβάσεις των ΚΕΚ και 65 παραβιάσεις του ΕΕΧ.
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.







































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.